ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ

"Το κουτσό", μέρος Ι

2012-01-31T22:52:00.000+02:00

Έχοντας τελειώσει το πρώτο μέρος του βιβλίου, μπορώ πια με σιγουριά να πω πως δεν έχω καμιά διάθεση να κάνω απιστίες, του είμαι πλήρως αφοσιωμένη, θέλω να ξυπνάω με αυτό τα πρωινά και να κοιμάμαι μαζί του τα βράδια. Είναι ένα εντυπωσιακό μυθιστόρημα που σχεδόν κάθε του σελίδα θα μπορούσε να είναι απόσπασμα άξιο θαυμασμού.

Ο Οράσιο Ολιβέιρα, Αργεντίνος στο Παρίσι, είναι ένας γοητευτικός μποέμ ήρωας στην αρχή, που όσο προχωρά η ιστορία γίνεται μια τραγική φιγούρα, χωρίς στιγμή να χάνει την ιδιοσυγκρασιακή του ταυτότητα. Του συμβαίνουν όσα του συμβαίνουν γιατί είναι αυτός που είναι, γιατί μπορεί να συζητά για την πραγματικότητα και να τη βλέπει κατάματα, πως αυτή δεν υπάρχει αλλά υπάρχει. Ο Ολιβέιρα είναι μέλος μιας άκρως καλλιτεχνικής Λέσχης, όπου τα βαθιά φιλοσοφικά ερωτήματα συζητιούνται εν μέσω κρασοκατανύξεων και είναι ζευγάρι με μια μεταφυσικά όμορφη γυναίκα, τη Μάγα. Όλα φτάνουν στο αποκορύφωμά τους στο κεφάλαιο 23 πάνω από το ζεστό κουφάρι ενός βρέφους. Και καταποντίζονται όσο μια κλοσάρ του παίρνει πίπα.

«εκείνο που με σκοτίζει είναι πως η φυσικότητα και η πραγματικότητα, χωρίς να ξέρει κανείς γιατί, γίνονται αντίπαλες, υπάρχει μια στιγμή που το φυσικό ακούγεται φοβερά ψεύτικο, μια στιγμή που η πραγματικότητα των είκοσι χρόνων σκουντιέται με τους αγκώνες με την πραγματικότητα των σαράντα και σε κάθε αγκώνα υπάρχει ένα ξυράφι που σκίζει τα σακάκια. Ανακαλύπτω καινούργιους κόσμους ταυτόχρονους και ξένους κι όλο και πιο υποπτεύομαι πως το να συμφωνείς με κάτι είναι η χειρότερη αυταπάτη.»

Το βιβλίο διαβάζεται με δυο τρόπους κατά πως λέει ο συγγραφέας, μπορείς να το κάνεις γραμμικά, ακολουθώντας τη ροή των αριθμών, 1,2,3 και ανάκατα, καθ’ υπόδειξή του, να ξεκινήσεις από το κεφ 73 και να προχωρήσεις 73-1-2-116-3-84-4- κτλ. Εγώ το διαβάζω κανονικά, αλλά φαντάζομαι πως κάτι τόσο σημαντικό κάποτε θα θελήσω να το διαβάσω κι άνω κάτω.

Υ.Γ. Συνεχίζεται…..

Βιβλιοπροτάσεις :" Διόρθωση"

2012-01-28T18:12:00.000+02:00

Συνειδητοποίησα πόσο δύσκολο μου είναι να μιλήσω για ένα έργο του Μπέρνχαρτ μόλις καταπιάστηκα με το κείμενο αυτής της ανάρτησης. Δεν είναι πως δεν έχω κάτι να πω, το αντίθετο μάλλον, είναι τόσα αυτά που θα ήθελα να πω που μπλέκονται και γίνονται κουβάρι. Θα αντισταθώ, και δεν θα κάνω ούτε προσχέδιο, ούτε σχεδιάγραμμα, υποσχέθηκα στον εαυτό μου πριν τρία χρόνια που ξεκίνησα το μπλογκ πως οι αναρτήσεις θα είναι αυθόρμητες, δε θα μοιάζουν με εργασία ή έκθεση, ούτε θα ακολουθούν κλασικούς κανόνες κριτικής.

Η "Διόρθωση" είναι το έργο του Αυστριακού συγγραφέα που με συγκλόνισε περισσότερο. Η γραφή του, με τις συνεχείς επαναλήψεις, τις αντιγραφές, τα αφηγηματικά παιχνίδια, μπορεί να ξενίσει τον αναγνώστη που καταπιάνεται πρώτη φορά με έργο του. Όμως μέσα από αυτή τη μανία με τη φόρμα, αυτό που ξεπηδάει είναι ατόφια, ειλικρινής συγγραφική έμπνευση- σα να γίνεται η τελετουργία μέρος της αφήγησης.

Στο πρώτο μέρος, ο αφηγητής του μυθιστορήματος επιχειρεί να τακτοποιήσει τα χειρόγραφα του φίλου Ρόιτχαιμερ, που αυτοκτόνησε αφού έκτισε τον «Κώνο», ένα κτήριο που θεωρούσε πως θα κάνει την αδελφή του ευτυχισμένη, αλλά την οδήγησε στον θάνατο, μόλις πάτησε το πόδι της μέσα. Ο Ρόιτχαιμερ άφησε τον «Κώνο» στο κράτος με μόνη παράκληση να τον αφήσει να χαθεί, να τον αναλάβει η Φύση. Ο αφηγητής αποφασίζει να ζήσει στην σοφίτα που έζησε ο φίλος του, και σιγά σιγά νιώθει πως όλες του οι σκέψεις θα μπορούσαν να είναι εκείνου, πως χάνεται. Στο δεύτερο μέρος η αφήγηση μπλέκεται με το ίδιο το χειρόγραφο του Ρόιτχαιμερ, που ο συγγραφέας του φαίνεται να διορθώνει συνεχώς, ως να οδηγηθεί στην τρέλα και την αυτοκτονία- στις διορθώσεις λαμβάνει μέρος κι ο ίδιος ο αφηγητής.

Τα αγαπημένα θέματα του Μπέρνχαρτ, ο θάνατος και το νόημα της ύπαρξης, φτάνουν εδώ στα όρια τους, οδηγούν τον αναγνώστη σε ένα σκοτεινό και κάπως κλειστοφοβικό σύμπαν, που είναι η ουσία όλου του μυθιστορήματος. Κάποιοι λένε πως αυτό είναι ένα κείμενο για το άγχος του συγγραφέα που ολοένα διορθώνει τα κείμενά του, άλλοι πως μιλά για την προσπάθεια της Αυστρίας να διασκευάσει και να διορθώσει την πρόσφατη ιστορία της και τη συνεργασία με τους Ναζί, κι άλλοι πως πρόκειται για την αναζήτηση της ατομικής ταυτότητας σε έναν κόσμο που δεν έχει καμία σταθερά. Όπως κι αν το δει κανείς πάντως, η "Διόρθωση" είναι από τα βιβλία εκείνα που μετανιώνει κανείς αν δεν τα έχει διαβάσει πριν πεθάνει.

"Άμα δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει" και άλλες κοινοτυπίες...

2012-01-27T23:07:00.001+02:00

Και για του λόγου το αληθές, το διήγημα "Blog post" που πήρε το 3ο βραβείο στον διαγωνισμό "ΛόγωΤέχνης" έτσι όπως δημοσιεύεται σήμερα στο artmag

http://www.artmag.gr/art-articles/arthistory-of-a-piece/3368-katerina-malakate-logwtexnis-awards-2011

χάπι Λου

2012-01-25T08:36:00.001+02:00

Όταν η Εύη Λαμπροπούλου έγραφε το "χάπι Λου", σίγουρα ήξερε το θέμα της, σε κάποιες στιγμές νιώθεις πως σου μιλάει η ίδια η συγγραφέας, πως όλα αυτά έχουν συμβεί κι απλά τα διηγείται. Βέβαια, το βιβλίο μιλάει για μια γενιά πια νεκρή, πριν δέκα χρόνια που γράφτηκε οι τριαντάρηδες πάνω κάτω βρίσκονταν σε αυτή την μπερδεψούρα. Η δικιά μας γενιά που ακολούθησε είναι απλά άνεργη, κι αυτό αρκεί για όλες τις ανησυχίες του κόσμου.

Το καλό του βιβλίου είναι η κάπως συνειρμική γραφή, η φρεσκάδα, ο τρόπος που μας μιλά για την «γενιά του Κλικ» χωρίς όμως να ενστερνίζεται την ιδεολογία, μόνο που και που την φρασεολογία του. Εν ολίγοις, κι εμείς που ήμασταν είκοσι τότε, πάνω κάτω τα ίδια κάναμε και τα ίδια μας απασχολούσαν.

Η Λου είναι ένα κορίτσι γύρω στα τριάντα που κάνει μεταπτυχιακό στο Λονδίνο, πάνω σε κάτι απροσδιόριστες αποικίες βακτηρίων, και δεν μπορεί να κοιμηθεί. Μέσα στον πανικό των περιστασιακών έκστασι και σπιντ, στην θολούρα των γκομενικών της και τη χημική λαίλαπα από αντικαταθλιπτικά και χάπια ύπνου, γνωρίζουμε όλο το μικρόκοσμο των φίλων της. Και ναι, περιστασιακά όλοι θέλουν να πάνε με όλους, κανείς δεν ξέρει τί θέλει να κάνει με τη ζωή του, τί να επιλέξει, τί να αφήσει, πώς να απελευθερωθεί χωρίς να χαθεί. Κι όλο αυτό με την ανεμελιά της πρώτης δεκαετία του 21^ου αιώνα. Η δεύτερη είναι που μας γάμησε.

Υ.Γ.1 Το βιβλίο είναι μέχρι αηδίας ευκολοδιάβαστο, νομίζεις πως τελειώσες νουβέλα αν και αριθμεί 325 σελίδες.
Υ.Γ.2 Ο τίτλος είναι πραγματικά άπαιχτος. Σατιρίζει την κατάσταση της Λου, μια ολόκληρη εποχή, τον ίδιο του τον εαυτό. Υπέροχο.

Απιστίες

2012-01-23T09:18:00.001+02:00

Σε γενικές γραμμές δεν απιστώ στα βιβλία μου, όταν αποφασίζω να διαβάσω κάτι το κάνω με αφοσίωση και ως το τέλος. Δυο φορές βρέθηκα σε αυτήν την κατάσταση που είμαι τώρα, να μου αρέσει πολύ το «πιο βαρύ» βιβλίο που διαβάζω αλλά να το παρατάω συστηματικά για άλλα. Την πρώτη φορά ήταν «Το βιβλίο της ανησυχίας», και ….. δεν ανησύχησα γιατί απλά ένα τέτοιο κείμενο απαιτεί την αμέριστη προσοχή κι εγώ χρειάζομαι κάτι για να κοιμάμαι τα βράδια. Άρα διάβαζα το πιο ήπιο βιβλίο λίγο πριν κοιμηθώ και τον Πεσσόα όταν είχα διαύγεια και χρόνο μες στη μέρα.

Δεν μπορώ να πω πως το «Κουτσό» του Κορτάσαρ που διαβάζω τώρα είναι εύκολο, δεν απαιτεί όμως την ίδια συγκέντρωση. Κι όμως έχω ήδη διαβάσει δυο βιβλία ενδιάμεσα στα κεφάλαια του και πάω για τρίτο. Ομολογουμένως, σε ένα βιβλίο που ο ίδιος ο συγγραφέας σε προτρέπει να το διαβάσεις με δυο διαφορετικούς τρόπους, είπε γραμμικά (1,2,3) είτε πηδώντας από κεφάλαιο σε κεφάλαιο ανάλογα με τη δική του σήμανση (από το 9 στο 104, από το 10 στο 65 και ούτω καθ’ εξής) η συνοχή και η συνέχεια είναι ρευστές έννοιες. Παρ’ όλα αυτά δεν θέλω να το παρατήσω, οι ήρωες μου είναι οικείοι, έχουν όρεξη και πλάκα και κυρίως μέχρι στιγμής κάτι να πουν.

The slap

2012-01-21T09:02:00.001+02:00

Κάπως φλύαρο, το «The slap» του Christos Tsiolkas και με χαρακτηριστικά που αν γίνει ποτέ ταινία θα θυμίζει έντονα το «Μy greek fat wedding», παρ’ όλα αυτά είχε τη γοητεία του. Ίσως και να το αδικώ, γιατί εμείς οι… Ελλαδίτες πάντα χλευάζαμε τα… Αμερικανάκια (στην περίπτωση του Αυστραλεζάκια) που έμειναν πενήντα χρόνια πίσω εκεί στην ξενιτιά. Πρόκειται για ένα κλασικό family saga, όπου κυρίαρχο είναι το ερώτημα τί και κυρίως ποιός είναι οικογένεια. Το μυθιστόρημα έχει ενδιαφέρον αφηγηματικά, γιατί χωρίζεται σε κεφάλαια που επιγράφονται με το όνομα κάθε πρωταγωνιστή, και σε κείνες τις σελίδες ο πάντα τριτοπρόσωπος αφηγητής αλλάζει οπτική γωνία και μας λέει την άποψη του ήρωα που αντιπροσωπεύει το κεφάλαιο. Το βιβλίο είναι γεμάτο σεξουαλικές σκηνές τύπου βίπερ, σεξ προφανώς κάνουν μόνον οι αδύνατοι, γυμνασμένοι, ψηλοί και όμορφοι άνθρωποι, αν και είναι βαρετό τα υπέροχα μπούτια της να μπλέκονται με τα γυμνασμένα δικά του και το τεράστιο πουλί του.

Στο προκείμενο λοιπόν, ο Ελληνοαυστραλός Χέκτορ, Έκτορας όπως τον φωνάζει η μαμά του, και η γυναίκα του η Ινδοαυσταλή Αίσα κάνουν ένα μπάρμπεκιου και καλούν όλους τους αγαπημένους τους- μαζεύεται μια πολύχρωμη πολυεθνική παρέα με πολλά παιδιά. Τα παιδιά μαλώνουν, όπως όλα τα παιδιά, και πάνω σε ένα αυτοσχέδιο παιχνίδι ένα κακομαθημένο τρίχρονο σηκώνει ένα ρόπαλο να χτυπήσει ένα πολύ μεγαλύτερο παιδί. Ο Ελληνάρας πατέρας του μεγαλύτερου παιδιού, ξάδελφος του Έκτορα, ρίχνει ένα ξεγυρισμένο χαστούκι στο τρίχρονο, παιδί της πιο αγαπημένης Αυστραλέζας φίλης της Αίσα. Οι γονείς του τρίχρονου παθαίνουν αμοκ, βρίζουν θεούς και δαίμονες και κάνουν αγωγή για κακοποίηση ανηλίκου. Ανάλογα με την εθνική του καταγωγή, τα βιώματα και κυρίως ποιόν θεωρεί οικογένειά του ο καθένας, οι θεατές του χαστουκιού και μετέπειτα πρωταγωνιστές του βιβλίου θα πάρουν θέση στην αντιπαράθεση, θα βρεθούν ανάμεσα σε ανθρώπους και καταστάσεις, θα μετρήσουν ποιόν αγαπούν και ποιόν όχι.

Το βιβλίο είναι page-turner, η γραφή είναι ρέουσα και ενδιαφέρουσα. Πάντως αίσθησή μου είναι πως και στις μισές ακριβώς σελίδες το θέμα θα είχε πλήρως αναπτυχθεί.

Readathon στο donteverreadme

2012-01-18T23:50:00.001+02:00

Η ιδέα είναι εξαιρετικά καλή και δεν υπόσχομαι πως δεν θα την κλέψω. Προς το παρόν όμως και μόνο η συμμετοχή στο readathon - όπως της αρέσει να το λέει- της Αγιάτης με ενθουσιάζει. Το να διαβάζουν πολλοί άνθρωποι μαζί το ίδιο βιβλίο και να μοιράζονται τις απόψεις τους καθ' οδόν είναι κάπως φοβιστικό, αλλά έχει και την αίσθηση της περιπέτειας. Καλή μας διαδρομή.....

η ανάκριση

2012-01-17T12:06:00.003+02:00

Σε μορφή και μέγεθος άψογο, το βιβλίο του Ηλία Μαγκλίνη «Η ανάκριση» κερδίζει τον αναγνώστη με την κάθε μετρημένη φράση. Το θέμα σχετικά περιορισμένο για αυτό και…νουβέλα.

Ένας πατέρας, βασανισμένος στην ΕΑΤ-ΕΣΑ και μετά σχεδόν παρατημένος, χαμένος στις μεταφράσεις του και μια κόρη καλλιτέχνης που αγαπά να χαρακώνει τον εαυτό της, να τον υποβάλλει στα μαρτύρια της τροφικής διαταραχής, να μειώνει το σώμα της, σπαράσσονται. Και νικητής φυσικά δεν υπάρχει.

Αν και ο συγγραφέας στηρίχθηκε σε πραγματικά γεγονότα, αυτό που κερδίζει στο βιβλίο είναι η αφαιρετικότητα, ο τρόπος να αφηγηθείς τα πάντα, χωρίς στην ουσία να λες τίποτα. Αυτό που υπονοείται είναι απείρως υποβλητικότερο από αυτό που λέγεται και η τόλμη των σκηνών δε σοκάρει, μονάχα συμβάλλει στην αλήθειά τους.

Ύμνοι σε ένα μπλογκ

2012-01-14T10:54:00.001+02:00

Πριν ανοίξω αυτό το μπλογκ διάβαζα πολύ, πιθανότατα πιο πολύ από ότι τώρα γιατί τότε δεν ήμουν μάνα, ζούσαμε με τον άντρα μου σε ένα μικρότερο σπίτι τα δυο μας και μας ξέραν πολύ καλά όλα τα ντελιβεράδικα της γειτονιάς. Αλλά, αν και παρακολουθούσα που και που τα ένθετα των εφημερίδων και τα μπλογκς, διάβαζα και λίγο fast food -ό,τι έπεφτε στα χέρια μου, ό,τι έβλεπα σε περίοπτη θέση στα αγαπημένα μου βιβλιοπωλεία, ό,τι τύχαινε κάποιος κάπου κάποτε να μου αναφέρει. Σε ποσότητα είχα πολύ καλύτερα σκορ, σε ποιότητα δεν είμαι και τόσο σίγουρη.

Άνοιξα το μπλογκ από καθαρή ματαιοδοξία, για να δείξω στον εαυτό μου και στους οικείους μου πως εγώ διαβάζω περισσότερο και καλύτερα από όλους τους, για να έχω μια σταθερή ενασχόληση με το μόνο πράγμα που δεν με κουράζει ποτέ, που θα μπορούσα να το κάνω επάγγελμα χωρίς κόπο. Για να μην πηδήξω από το παράθυρο που κανένας δεν δεχόταν να εκδώσει το βιβλίο μου χωρίς αμοιβή, που με δυο τρεις έφτασα στο τσακ αλλά μετά άρχισαν να μου ζητάνε λεφτά που δεν ήθελα να δώσω, για να μη βλέπω τα χειρόγραφα να γυρνάνε με την επισήμανση προς έκδοση πρόχειρα σβησμένη ή σκισμένη. Α, και για να μην τρελαθώ που δουλεύω σε μια δουλειά που απαιτεί τουλάχιστον οκτώ ώρες από το χρόνο μου, που δε σε αφήνει να πάρεις ανάσα, που συχνά σε αφήνει με την αίσθηση της στυμμένης λεμονόκουπας στο τέλος της βάρδιας.

Άνοιξα λοιπόν ένα βιβλιοφιλικό μπλογκ για όλους τους λάθους λόγους. Και στην πορεία βρήκα τους σωστούς, ανακάλυψα βιβλία που δεν είχα ακούσει κι ας επρόκειτο για παγκόσμια αριστουργήματα, μίλησα με ανθρώπους έστω και διαδικτυακά που αγαπάνε τα βιβλία όσο κι εγώ - με κάποιους κι ας μην φαίνονται ποτέ στο μπλογκ μιλάω μέσω mail, με κάποιους άλλους μέσω facebook, και με άλλους εδώ. Τί σημασία έχει; Μεγάλωσαν οι ορίζοντες μου. Και ανακάλυψα και τη Biblionet. Μα τον Τουτατή, πριν το μπλογκ δεν ήξερα πως υπάρχει αρχείο με όλα τα βιβλία που εκδίδονται στην Ελλάδα. Και ανακάλυψα και τον Σελίν, που άλλαξε λίγη από την ψυχοσύνθεσή μου. Και ανακάλυψα και τον Πίντσον, που τον διαβάζω σιγά σιγά και δεν τον είχα ξανακούσει. Α, και δυο πρώην συμμαθητές που τους προσπερνούσα αδιάφορα στο διάδρομο, κι ας ήταν κι οι δυο φίλοι φίλων, που θα ήθελα πολύ αν είχα το χρόνο να τους κάνω φίλους μου. Κι έναν ακόμη που τον θεωρούσα τότε φίλο μου. Όλα αυτά διαδικτυακώς.

Τώρα δεν μπορώ να φανταστώ τη μέρα μου χωρίς το μπλογκ, και τι ειρωνεία εκείνο το μυθιστόρημα που ποτέ δεν εκδόθηκε και γράφτηκε πριν περίπου έξι χρόνια είχε για θέμα του και τα μπλογς. Κι ας ήταν μια ιστορία που τότε δεν την ήξερα καθόλου. Ίσως και γι’ αυτό.

Η ενοχή της αθωότητας

2012-01-12T17:35:00.000+02:00

Είχα καιρό να διαβάσω απανωτά δυο ελληνικά βιβλία και πρέπει να ομολογήσω πως το ευχαριστήθηκα. Όσο άνετα κι αν διαβάζει κανείς σε μια ξένη γλώσσα, όσο καλή κι αν είναι μια μετάφραση, η χάρη του βιβλίου που είναι γραμμένο στη γλώσσα σου και δεν χάνεις κανένα από τα χρώματά του είναι διαφορετική. Πόσο μάλλον όταν μιλάμε για δυο καλά βιβλία όπως το «Στην άκρη του κόσμου» του Γιώργου Ξενάριου και το «Η ενοχή της αθωότητας» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου. Και μιας και για το πρώτο έχω εκφραστεί αναλυτικά τόσο σε αυτό, όσο και σε αναρτήσεις άλλων βιβλιοblog, νομίζω πως πρέπει να μιλήσω και για το δεύτερο.

Είναι γνωστή η αδυναμία μου για τη Μπουραζοπούλου, ο τρόπος γραφής της, τα θέματα που επιλέγει αλλά και οι κόσμοι που δημιουργεί με γοητεύουν. Έτσι, μάλλον δεν θα αποτελέσει έκπληξη πως και το καινούργιο της μυθιστόρημα μου φάνηκε εξαιρετικό. Συνεχίζω να πιστεύω βέβαια πως το «Τι είδε η γυναίκα του Λωτ» είναι το καλύτερό της.

Σε μια όχι και τόσο μακρινή εποχή στο μέλλον η Ευρώπη έχει κάνει την Επανάσταση της έναντι στον μετακαπιταλισμό και έχει εδραιώσει την Συντεχνιακή Δημοκρατία. Ο κάθε Ευρωπαίος ανήκει σε μια από τις εννέα Κάστες, και μπορεί να ανελιχθεί μόνο κάθετα σε αυτή, ποτέ οριζόντια, δεν μπορεί δηλαδή να αλλάξει επάγγελμα. Ένας νεκρομπαρμπέρης, αποστάτης από την Κάστα των Φυλάκων και τώρα στο τελευταίο σκαλί της Κάστας των Καλλιτεχνών κι ένας εκφωνητής επικήδειων, το έσχατο είδος Διανοούμενου θα κλιθούν να παίξουν ένα ιδιότυπο ρόλο σε μια δίκη για την ανατροπή του πολιτεύματος. Ένας αθώος καταδικάζεται σε ατιμωτικό θάνατο και αυτοί πρέπει να διασχίσουν την Ευρώπη με το όχημα-κάλπη, να επισκεφτούν πόλεις ταγμένες σε ένα μόνο επάγγελμα, να πάρουν δικόγραφα που θα αθωώσουν ή θα καταδικάσουν τον αθώο. Κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να ανοίξει την πόρτα και να αθωώσει τον άγνωστο αθώο, αλλά κανείς δεν θα το κάνει.

Το βιβλίο πραγματεύεται με μαεστρία θέματα πολιτικά και άλλα που άπτονται της ζωής και του θανάτου, χωρίς καμία στιγμή να χάνει την χάρη ενός υπέροχου παραμυθιού.

Συνηθίζεται το διάβασμα; Δε συνηθίζεται.....

2012-01-10T08:49:00.000+02:00

Μπήκα τις τελευταίεςμέρες σε αυτήν την ιστορία με ταστατιστικά του μπλογκ, ποιός μπαίνει, ποιός βγαίνει από πού και πώς. Για αυτόφταίνε οι διαφημίσεις, κάθισαν στο μπλογκ για τρεις μέρες και αλλοίωσαν τοχαρακτήρα μου για πάντα......

Συνειδητοποίησαλοιπόν πως η ενασχόληση με την….AGBκοινώς το Google Analyticsείναι εθιστική μέχρι αηδίας, μπορεί να μπαίνεις και κάθε φορά που πλησιάζειςτον υπολογιστή μήπως σήμερα είχες μια επίσκεψη παραπάνω. Παράλληλα, κοιτούσα πούκαι πού τα στατιστικά για το άλλο μου μπλογκ, της σκιουρομανούλας που είναι απόκαιρό πια παρατημένο (το άνοιξα σε μια στιγμή αδυναμίας- παιδί την λένε- καιμετά συνειδητοποίησα πως full time jobκαι μητρότητα και νοικοκυριό, και γράψιμο και δυο μπλογκ απλά δεν ήταν εφικτό).Λοιπόν από την χαζή ενασχόληση μου με τα στατιστικά κατάλαβα πόσο λίγος κόσμος ενδιαφέρεταιγια τα βιβλία στην Ελλάδα. Γιατί ένα παρατημένο μπλογκ για μωράκια, που δενεδραιώθηκε ποτέ στη συνείδηση των μαμαδο-μπλόγκερς και που είναι κοντά έξι μήνεςχωρίς ανάρτηση μαζεύει κάποιες μέρες ίδιο κόσμο με ένα ενεργό και ανθισμένοβιβλιομπλογκ. Ναι, ναι, ναι, το ξέρω πως αν κυνηγούσα την επισκεψιμότητα θα έπρεπενα ανοίξω μπλογκ με συνταγές μαγειρικής, αλλά όχι κι έτσι.

Μελυπεί γιατί δεν μπορώ να μιλάω για βιβλία στην καθημερινότητά μου, με ενοχλείπου τους φίλους που έχω και είναι αναγνώστες τους απέκτησα μέσω σεμιναρίων ήδιαδικτύου, με βαραίνει που δεν μπορώ να διαβάσω βιβλίο στην ουρά στην τράπεζα ήστην αναμονή ενός ιατρείου χωρίς να με κοιτάξουν σαν αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενοαντικείμενο. Δεν θα έπρεπε, ο καθένας ψυχαγωγείται αλλιώς, αλλά το διάβασμα είναιθέμα συνήθειας και διαθεσιμότητας. Το βλέπω στους γύρω μου που παρακινούνται απότη βιβλιοθήκη μου να διαβάσουν κι ας μην μπαίνουν σε βιβλιοπωλεία, το βλέπω στοπαιδί μου που δυο χρονών σέρνει συνέχεια ένα βιβλιαράκι πίσω του, σε μένα πουαπό τότε που ασχολήθηκα με αυτό το ιστολόγιο διαβάζω πολύ πιο συνειδητοποιημένα,ψάχνω τα βιβλία μου. Με πειράζει που το διάβασμα δεν συνηθίζεται στην Ελλάδα. Τότεθα αναγνώριζα το δικαίωμα στον καθένα να λέει «Το δοκίμασα, αλλά δε μου ταιριάζει.»

Υ.Γ. Τα βαριέμαι τα στατιστικάτελικά…..

Στην άκρη του κόσμου

2012-01-07T10:03:00.000+02:00

Ένα τολμηρόβιβλίο είναι το «Στην άκρη του κόσμου» του Γιώργου Ξενάριου. Μια επιτυχημένηιστορική στρέβλωση, με μια γραφή που δεν μασά τα λόγια της και αρχική ιδέαζηλευτή.

Στιςαρχές του 20^ου αιώνα, ενώ ακόμα μαίνονται οι Βαλκανικοί, σε μιαφανταστική κωμόπολη της Πελοποννήσου, τις Αλυκές, ξεσπά επιδημία χολέρας. Οι άνθρωποιαρχίζουν να πεθαίνουν με τρόπο εντυπωσιακό μες στη μέση του δρόμου κι έτσι οιηγέτες του τόπου, γιατροί και προύχοντες, στην αρχή αποφασίζουν την καραντίνα, έπειτατη Φυγή. Οι Μέτοικοι των Αλυκών διασχίζουν σχεδόν όλη την Πελοπόννησο,αποδεκατισμένοι από την Πείνα, την Κούραση και την Ασθένεια, για να βρεθούνστην Τρίπολη όπου ένας στρατιωτικός ιατρός ονόματι Αλέξανδρος Σχινάς θα τους δώσειτο πολυπόθητο φάρμακο και θα τους οδηγήσει στην σωτηρία. Ιστορικό πρόσωπο μοναχάο Σχινάς που όμως δεν ήταν στρατιωτικός ιατρός, μόνο φονέας του βασιλιά.

Ηιδέα του μυθιστορήματος είναι μοντέρνα, ο χειρισμός της θηριωδίαςτου πολέμου και της αρρώστιας γίνεται χωρίς ο συγγραφέας να κολλά στα προσχήματαμε τρόπο σαφή και ειλικρινή – ο θάνατος, ο φόνος, ο βιασμός είναι σκηνές δυνατέςκαι ολοζώντανες. Από την άλλη μου έλειψε μες στην πανσπερμία των χαρακτήρων έναςκεντρικός για να ταυτιστώ. Όσο για τη γλώσσα, στυλιζαρισμένη για να ταιριάζειστην ιστορική στιγμή, κάποιες στιγμές μου φάνηκε με την συνεχή επανάληψη των οιονείκαι οσημέραι κάπως σαν δικηγορίστικη. Μα αυτά είναι πταίσματα μπρος στο εύροςτων ιδεών και την ανάγκη της ελληνικής λογοτεχνίας για βιβλία σαν κι αυτό, πουδεν αγνοούν την παγκόσμια παραγωγή, που δεν θέλουν να μείνουν στην στενήελληνική αγορά, χωρίς να χάνουν την ελληνικότητά τους.

Υ.Γ. Ο τίτλος μου φάνηκε συνηθισμένος, κάπως σαν ανάξιος για ένα βιβλίο που θα έπρεπε να διατυμπανίζει την διαφορετικότητά του.

Ψάχνοντας για εκδότη

2012-01-05T08:38:00.001+02:00

Νιώθω στο πετσί μου τον αναβρασμό, την ένταση, λίγος από τονπαλιό θυμό έχει επιστρέψει. Αλλά γύρισε μαζί του και η ανάγκη για γραφή. Δυο χρόνιατώρα γράφω μόνο σπαράγματα, ένα διήγημα από δω, δυο λέξεις από κει, παρατημένοτο τελειωμένο μου χειρόγραφο δυο χρόνια στα ντουλάπια, μισοξεκινισμένα τρία. Όμωςτώρα αυτό που ξεκίνησε θα τελειώσει, έχει φτάσει ήδη στην καμπή που ξέρω τους ήρωες,που αναστήθηκαν μέσα στα χέρια μου, που τώρα αποζητούν μια αυτενέργειαεντυπωσιακή πάντα, μια ανατροπή.

Κοινώς τώρα ήρθε η ώρα να βγει από το συρτάριμου το παλιό -γιατί πρέπει να δώσει τη θέση του στο ντουλάπι στο νέο- και να κάνει τη γύρα του στους εκδότες. Τα βράδιακάνω ένα τελευταίο πέρασμα σε αυτό το κείμενο που έγραψα πριν χρόνια καισιχαίνομαι που το κράτησα τόσον καιρό, που ίσως να είναι πια λίγο εκτός τόπουκαι χρόνου. Δεν είναι όμως, τα βιβλία παραδόξως δεν παλιώνουν. Τουλάχιστον όχιμέχρι να περάσουνε αιώνες.

Γύρισε καιλίγος από τον θυμό μου για την προηγούμενη μου εμπειρία, λίγος από τονενθουσιασμό μου. Μια από αυτές τις μέρες με τα χειρόγραφα ανά χείρας θα χτυπήσωπάλι την πόρτα των εκδόσεων. Σε κακή συγκυρία, με άσχημη προϊστορία, με δύσκολοθέμα, ως συνήθως, δηλαδή. Αλλά αυτό είναι το μόνο που αξίζει τον κόπο να κάνω,για μένα.

Ο Γάτος

2012-01-04T17:30:00.002+02:00

Αυτό πουεντυπωσιάζει στον «Γάτο» του Ζωρζ Σιμενόν είναι η απλότητα της φόρμας, η απογύμνωσητης ιστορίας από καθετί περιττό, η καθαρότητα με την οποία αντιμετωπίζονται οιδυο κεντρικοί χαρακτήρες. Το τελικό αποτέλεσμα είναι η ιστορία να ξεπηδά με όλητης τη δύναμη, να σε σπρώχνει να καταλάβεις την ιδιότυπη ικανότητα τουανθρώπινου είδους για ρουτίνα, δυστυχία και ευτυχία.

Δυοεξηντάρηδες, ένας συνταξιούχος, χήρος εργοδηγός και μια χήρα, πάλαι ποτέ κόρηβιομηχάνου μπισκοτοποιίας παντρεύονται, σχεδόν χωρίς καλά να ξέρουν ο ένας τονάλλον. Η συμβίωση τους, δύσκολη από την αρχή, γίνεται αφόρητη όταν ο έναςυποπτεύεται τον άλλο πως σκότωσε το αγαπημένο του κατοικίδιο, ένα γάτο και ένανπαπαγάλο. Παύουν να μιλούν μεταξύ τους, επικοινωνούν μόνον με κακόβουλασημειώματα, κάθε πρωί ακολουθούν ο ένας τον άλλο στα μαγαζιά, ψωνίζουν χώρια,καθαρίζουν χώρια, τρώνε χώρια, αλλά κατασκοπεύουν ο ένας τον άλλο ακατάπαυστα,ζουν παράλληλα μέσα στο ίδιο σπίτι. Κι όμως αυτό είναι η ζωή τους και δεν θέλουννα αλλάξει.

Χαίρομαιπολύ που διάβασα αυτό το καλαίσθητο μικρό βιβλιαράκι, είναι ένας θρίαμβοςεμβάθυνσης, με μικρές ανεπαίσθητες λεπτομέρειες, εν ολίγοις ένακομψοτέχνημα.

Υ.Γ. Η ανάρτηση του ναυτίλουείναι που με οδήγησε στην αγορά του βιβλίου.

Δουβλινιάδα

2012-01-02T10:44:00.001+02:00

Αν κάτι μόνο έπρεπε να σχολιάσω για τη «Δουβλινιάδα» του Ενρίκε Βίλα Μάτας θα ήταν αυτή η φράση «Με έκανε να θέλω να ξαναδιαβάσω τον Οδυσσέα». Κι αυτό δεν είναι μικρό επίτευγμα γιατί δεν συγκαταλέγομαι σε αυτούς που εκστασιάστηκαν. Ίσως βέβαια η απόσταση που με χωρίζει από κείνη την πρώτη ανάγνωση, κοντά μια δεκαετία, και τα βιβλία που χώρεσαν σε αυτό το χρονικό διάστημα, να έχουν το λόγο τους κι αυτή τη φορά να κατορθώσω να δω την σημαντικότητα του επιτεύγματος του Τζόυς.

Στο βιβλίο του Μάτας, τώρα. Πρόκειται, όπως σε όλα τα βιβλία που Ισπανού που έχω διαβάσει, για έναν ύμνο στη λογοτεχνία, στη γραφή και στην ανάγνωση. Ο συγγραφέας πραγματεύεται κι εδώ αυτό που ξέρει πολύ καλά, τον φόβο για το τέλος της λογοτεχνίας, της ζωή και του κόσμου. Σπάνια υπογραμμίζω σε βιβλία, όμως εδώ το έκανα με δυο φράσεις. Αυτή, ως αρχή του δεύτερου κεφαλαίου:

«Αν μια μέρα, όμως, έβρισκε αυτόν τον πολυπόθητο συγγραφέα, αυτό το φάντασμα, αυτό το αερικό, δύσκολα ο άνθρωπος αυτός θα έλεγε καλύτερα αυτό που έχουν ήδη πει τόσοι άλλοι για το χάσμα που χωρίζει τις προσδοκίες της νιότης και την πραγματικότητα της ωριμότητας, αυτό που έχουν πει τόσοι άλλοι για την απατηλή φύση των επιλογών μας, για την απογοήτευση που έρχεται όταν προσπαθούμε να πετύχουμε πράγματα, για το παρόν ως κάτι εύθραυστο και το μέλλον ως επικράτεια του γήρατος και του θανάτου.»

Και τούτη που επανέρχεται στο κείμενο συχνά πυκνά:

«η ζωή είναι μια διαδικασία κατεδάφισης»

Ίσως γιατί χωρίς καν να το καταλάβω έπαψα κι εγώ πια να είμαι τόσο νέα, η υπαρξιακή αγωνία του εκδότη Ρίβα που βγήκε στη σύνταξη έχοντας πίσω του έναν αξιοπρεπή κατάλογο βιβλίων της παγκόσμιας λογοτεχνίας αλλά χωρίς να καταφέρει να ανακαλύψει εκείνη την ιδιοφυία που θα έκανε τη διαφορά στους καιρούς μας, αυτού του ανθρώπου που στον απολογισμό τους βρίσκει μόνο σπαράγματα λογοτεχνίας αλλά δεν μπορεί να δει τα συντρίμμια του εαυτού του, με τάραξε. Η ιδέα της επίσκεψης στο Δουβλίνο στην Bloomsday και της κηδείας της εποχής του Γουτεμβέργιου, που στην αρχή με ξένισε, μετά μου φάνηκε απολύτως ταιριαστή, και το όλο εγχείρημα μου άφησε γεύση πρωτότυπου αριστουργήματος. Γιατί ο Βίλα Μάτας μπορεί να μην λειτουργεί με την εκρηκτική ευφυΐα του συγγραφέα που κάτι παραπάνω θα είχε να πει από τον προηγούμενο για τη ζωή και το θάνατο, αλλά τα καταφέρνει με τη φιλόπονη έρευνα ενός ανθρώπου που πραγματικά αγαπά την ανάγνωση.

Βαθμολογώντας τα βιβλία που διάβασα το 2011

2011-12-28T23:26:00.002+02:00

"Κάιν", Ζοζέ Σαραμάγκου 8/10

"Η χρονιά της πλημμύρας", Μάργκαρετ Άτγουντ 7.5/10

"Beloved", Tony Morisson 9/10

"Ο Τριστάνο πεθαίνει", Αντόνιο Ταμπούκι 8,5/10

"Πρέπει να μιλήσουμε για τον Κέβιν", Λάιονελ Σράιβερ 7/10

"Divisadero", Μάικλ Ονταατζε 7/10

"God is dead", Ron Currie 8/10

"1.000.000 στιγμές", Μιχάλης Φουντουκλής 5/10

"Η μητέρα του σκύλου", Παύλος Μάτεσις 9,5/10

"Greek psycho", Νίκος Βλαντής 5/10

"Η σύντομη θαυμαστή ζωή του Όσκαρ Γουάο", Ντίαζ Τζούνο 9,5/10

"Ο Πόλεμος της Συντέλειας του Κόσμου", Μάριο Βάργκας Λιόσα 10/10

"Το παλιό σχολείο", Τομπάιας Γούλφ 6/10

"The French Lieutenant's wife", John Fowles 7/10

"Beyond lies the wub", Philip K. Dick 5/10

"The Master and Margarita", Mikhail Bulgakov 10/10

"Κυριακή", Αλέξης Σταμάτης 7/10

The book of illusions", Paul Auster 8,5/10

"Ταξίδι στην άκρη της νύχτας", Σελίν 10/10

"Freedom", Jonathan Franzen 8/10

"Solar", Ian McEwan 6/10

"Εξαιρετικά δυνατά και απίστευτα κοντά ", Τζόναθαν Σάφραν Φόερ 9,5/10

"Το Μπουντουάρ του Ναδίρ", Ιωάννα Μπουραζοπούλου 7/10

"Η χρονιά της ερήμου". Πέδρο Μαιράλ 8,5/10

"Έμφυτο ελάττωμα", Τόμας Πίντσον 8,5/10

"Sputnik Caledonia", Άντριου Κρούμυ 8,5/10

"η Τζούλιετ γυμνή", Νικ Χόρνμπυ 8/10

"Χιόνι", Ορχάν Παμούκ 9,5/10

"Φετίχ", Βαγγέλης Μπέκας 7/10

"Για μια χούφτα βινύλια", Χίλντα Παπαδημητρίου 8,5/10

" Χήρα για ένα χρόνο", Τζόν Ιρβινγκ 9/10

"Οι δρόμοι του δολοφόνου". Τζέιμς Έλροι 6/10

"Δουβλινιάδα", Ερνέστο Βίλα Μάτας, προσεχώς.....

Και νικητής είναι με διαφορά ο Σελίν, "Ταξίδι στην άκρη της νύχτας".

Βιβλιοπροτάσεις "Ο Άρχοντας των δαχτυλιδιών"

2011-12-25T12:10:00.005+02:00

Είμαι σίγουρη πως η επιλογή του «Άρχοντα» θα ξενίσει πολλούς από τους σταθερούς θαμώνες αυτού του μπλογκ. Ναι, δεν πρόκειται για έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίας που πάει την τέχνη ένα βήμα πιο πέρα κι ο όγκος του είναι απαγορευτικός για να «περάσεις καλά ένα απόγευμα» -μάλλον «για να περάσεις καλά ένα μήνα», είναι. Από την άλλη τούτο το ιστολόγιο δεν ειδικεύεται στην λογοτεχνία του φανταστικού – μπορεί να έχω διαβάσει τρεις φορές το βιβλίο, και στα αγγλικά και στα ελληνικά, αλλά ειδικός δεν είμαι- και υπάρχει μια ολόκληρη επιστήμη γύρω από τις λεπτομέρειές του. Γιατί λοιπόν προτείνω τον «Άρχοντα». Για τον απλούστατο λόγο πως όποιος δεν τον έχει διαβάσει χάνει μια ολόκληρη εμπειρία.

«Ο Άρχοντας των δαχτυλιδιών» είναι μια εποποιία, ένα σύμπαν τόσο καλοκαμωμένο και ολοκληρωμένο που θέλει τουλάχιστον μια ζωή για να το κατανοήσεις- τόση περίπου πήρε και στον Τόλκιν. Πίσω λοιπόν από αυτήν την επίδειξη φαντασίας υπάρχουν χαρακτήρες και πλοκή, και Ιστορία. Το κάθε φανταστικό ον είναι εκεί για να σε οδηγήσει κάπου, όχι απλά γιατί φαντάζει όμορφο. Αυτή είναι η διαφορά αυτού του μαγικού σύμπαντος από τόσα άλλα, ο Τόλκιν είναι εκτός από εξαιρετικός παραμυθάς και καλός λογοτέχνης.

Λίγα λόγια για την πλοκή δεν θα σας γράψω, θα έπαιρνε ώρα κι ίσως να είχε και μια μιζέρια η περίληψη σα να μετατρέπεις κάτι μεγαλειώδες σε μικρό και μεμψίμοιρο. Ούτε λίγα λόγια για τις ταινίες υπάρχουν, για μένα ήταν πολύ κατώτερες του βιβλίου, προσηλωμένες στις λεπτομέρειες που αφορούν τον φανατικό οπαδό, ανίκανες να πιάσουν τη γενική εικόνα και σε τελική ανάλυση ακατανόητες σε αυτούς που δεν είχαν διαβάσει το βιβλίο.

Είναι γοητευτικό πράγμα ο κόσμος των Χόμπιτ και των Ξωτικών. Δεν καταλαβαίνω την εξειδίκευση και τη μανία, την κουλτούρα που έχει στηθεί γύρω τους αλλά μάλλον κάποια στιγμή στη ζωή μου θα κάνω και τέταρτη ανάγνωση του Άρχοντα. Και πέμπτη και έκτη.

Υ.Γ. Τα άλλα βιβλία του Τόλκιν τα έχω διαβάσει αλλά δεν μου άφησαν καμία γεύση, τίποτα σημαντικό που να έχω να πω, είναι σχεδόν σα να σε περιγελάνε, περιστρέφονται γύρω από τον Άρχοντα, αλλά δεν είναι αυτός.

Οι Δρόμοι του Δολοφόνου

2011-12-22T08:59:00.000+02:00

Κάποτε διαβάζοντας Τζέιμς Έλροι, ενθουσιαζόμουν. Αυτά προ δεκαετίας, γιατί μάλλον τώρα πια μεσολάβησαν πολλά αναγνώσματα και βρήκα το «Οι Δρόμοι του Δολοφόνου» κάπως μονότονα φορτωμένα φόνους.

Ο Μάρτιν Πλάνκετ είναι ένας σήριαλ κίλλερ που αρέσκεται να κάνει ακριβώς αυτό, να σκοτώνει. Τριγυρνά τη μισή Αμερική και παντού αφήνει θύματα, άλλοτε λόγω σεξουαλικής λαγνείας, άλλοτε για ληστεία, πιο συχνά απλά γιατί είναι γεννημένος φονιάς. Το ενδιαφέρον είναι η πρωτοπρόσωπη αφήγηση, μιας και ο Πλάνκετ γράφει τα απομνημονεύματά του στη φυλακή, τα αποκόμματα από τις εφημερίδες και οι αναφορές του αστυνόμου διώκτη που εναλλάσσονται. Η πλοκή μού φάνηκε όμως κάπως μονομερής (όλο φόνοι, φόνοι, φόνοι, τους βαρέθηκα) και σε κάποια κομμάτια η ιστορία της παιδικής ηλικίας του δολοφόνου μας κάπως απλοϊκή.

Φυσικά πρόκειται για ένα βιβλίο που διαβάζεται εύκολα από θιασώτες των αστυνομικών σαν την αφεντιά μου, αλλά δύσκολα θα μείνει στη μνήμη. Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος κοιτάζοντας το μετά από μερικά χρόνια να αναρωτιέμαι, «Τώρα αυτό εγώ το έχω διαβάσει, δεν το έχω διαβάσει….»

Την τιμή μου έδωσαν ελληνική....

2011-12-20T09:03:00.000+02:00

Τον τελευταίο καιρό έχει ανάψει η διαδικτυακή συζήτηση για την τιμή του βιβλίου. (Σχετικά δείτε εδώ και εδώ και εδώ) Αν και την παρακολουθώ, ως τώρα δε συμμετείχα. Κι αυτό γιατί μέχρι σήμερα πίστευα πως το βιβλίο είναι ακριβό σπορ μόνο για καταναλωτές σαν κι εμένα, βαρέων βαρών, που ένα σημαντικό κομμάτι του μηνιαίου προϋπολογισμού τους για προσωπικά έξοδα πάει στα βιβλιοπωλεία. Θεωρούσα, με δεδομένα ίσως μιας άλλης ζωής, πως ο περιστασιακός «χρήστης» που αγοράζει ένα βιβλίο τη χρονιά για δώρο στη μαμά του τα Χριστούγεννα, δεν έχει κανένα λόγο να νοιάζεται. Προφανώς, αν κρίνω από την αθρόα συμμετοχή στην κουβέντα έκανα λάθος.

Λοιπόν, κατανοώ, εν αντιθέσει με πολλούς, τη θέση εκδοτών και βιβλιοπωλών για το «μικρό» της ελληνικής αγοράς, κυρίως γιατί είμαι έμπορος που αντιμετωπίζει παρόμοιες δυσκολίες, σε άλλον κλάδο βέβαια. Και η εύκολη λύση είναι να φωνάξει κανείς «Αισχροκέρδεια, αισχροκέρδεια» και να τελειώνει με την υπόθεση αβασάνιστα. Επίσης τη σύγκριση με το ηλεκτρονικό κατάστημα, που πιθανώς σε κάποια προϊόντα κράχτη έχει υπερβολικά χαμηλή τιμή γιατί προσδοκά να κυριαρχήσει στην Παγκόσμια αγορά τη θεωρώ εν πολλοίς άδική για τον μέσο έλληνα βιβλιοπώλη. Γιατί αν δούμε την τιμή του Amazon για απλά paperbacks δεν έχει και πολύ μεγάλη διαφορά από την τιμή της Πολιτείας για την αντίστοιχη έκδοση. Δείτε εδώ για την τιμή για το Gravity's rainbow του T. Pynchon και εδώ την αντίστοιχη της Πολιτείας, ας πούμε.

Από την άλλη, 19,90 για έργο έλληνα συγγραφέα (πχ δείτε εδώ) σημαίνει δυο πράγματα, πρώτον πως ο οίκος δεν σέβεται τον συγγραφέα και τους αναγνώστες του και δεύτερον πως κάτι βρωμάει φρικτά στην εκδοτική αγορά. Δεν μπορώ να δεχτώ πως η εκτύπωση, έστω κι ενός μικρού τιράζ, δικαιολογεί την τιμή αυτή. Δεν μπορώ να κατανοήσω γιατί δεν με σέβονται εμένα που αποτελώ την κύρια πηγή εσόδων τους, που «καταναλώνω» κοντά δέκα βιβλία το δίμηνο, που δεν μπορώ να αντέξω τη μηνιαία οικονομική αιμορραγία.

Φέτος τις γιορτές θα σας έλεγα να αγοράσετε βιβλία. Το βιβλίο είναι ακόμα σχετικά φτηνό δώρο. Ως είδος καθημερινής, πρώτης ανάγκης είναι δυσβάσταχτο.

Αγαπητέ Άγιε Βασίλη

2011-12-17T19:12:00.000+02:00

Αγαπητέ Άγιε Βασίλη, φέτος θα ήθελα τα:
1) «Gravity’s rainbow», Thomas Pynchon

2) «Στην άκρη του κόσμου», Γιώργος Ξενάριος

3) «The slap» , Chris Tsiolkas

4) «ΧάπιΛου» , Εύη Λαμπροπούλου

5) «Ο ένοικος», Javier Cercas

6) «Rewind», Μ. Ξυλούρη

7) «Χρονικό του μοναστηριού», Jose Saramago

Θα σε παρακαλούσα να μην λάβεις υπόψη σου τη στάκα με τα σχεδόν 20 αδιάβαστα βιβλία στο κομοδινό μου.

Παντοτινά δική σου,
Η μικρή Κατερινούλα

Υ.Γ. Κάθε ιδέα για προσθήκη στη λίστα του Άγιου ευπρόσδεκτη. Ακούω…

Χήρα για ένα χρόνο

2011-12-15T08:52:00.000+02:00

Πέρασα καλά αυτή την εβδομάδα διαβάζοντας το «Χήρα για ένα χρόνο» του Τζον Ίρβινγκ. Είχα τη γλύκα της ταύτισης, αυτή που σε κάνει να διαβάσεις αδιαμαρτύρητα 641 σελίδες, να μην σου φανεί κοπιαστικό το ταξίδι ως το τέλος, να μην θέλεις για την ακρίβεια να τελειώσει. Την τελευταία φορά που είχα αυτήν την αίσθηση νομίζω πως ήταν για τις «Διορθώσεις» του Φράνζεν.

Η ιστορία χωρίζεται σε τρία μέρη. Στην αρχή βλέπουμε την οικογένεια Κόουλ, τον Τεντ, τη Μάριον και την τετράχρονη Ρουθ σε μια ιδιαίτερη καμπή της ζωής τους. Η Μάριον, που ποτέ δεν θέλησε την κόρη της γιατί δεν μπορεί ακόμα να ξεχάσει το χαμό των έφηβων αγοριών της, στα τριάντα εννιά της συνάπτει δεσμό με τον Έντι, τον δεκαεξάχρονο βοηθό του άντρα της. Ο Τεντ, συγγραφέας παιδικών βιβλίων, αλλά κυρίως συστηματικός καρδιοκατακτητής δυστυχισμένων παντρεμένων, δεν ενοχλείται, γιατί δεν καταλαβαίνει πως η γυναίκα του θα τον αφήσει. Κι η μικρή Ρουθ, που τη ζωή της στοιχειώνουν οι εκατοντάδες φωτογραφίες των χαμένων, άγνωστων αδελφών της σε όλους τους τοίχους, δεν μπορεί να καταλάβει ότι η μαμά της δεν θέλει να την αγαπήσει. Το δεύτερο κομμάτι διαδραματίζεται όταν η Ρουθ είναι τριάντα έξι ετών, πολύ επιτυχημένη συγγραφέας βιβλίων στα οποία δεν υπάρχουν ποτέ μανάδες- ούτε μπαμπάδες και ο Έντι σαράντα οκτώ, σχετικά άσημος συγγραφέας με ένα μόνο θέμα, τον έρωτα μιας μεγαλύτερης γυναίκας για έναν πολύ μικρότερο της άντρα. Στο τρίτο κομμάτι, η Ρουθ, στα σαράντα ένα της και χήρα, ερωτεύεται.

Ιδιαίτερη αδυναμία στον Ίρβινγκ δεν είχα, κυρίως γιατί το προηγούμενο του μυθιστόρημα που είχα διαβάσει, το «Θέα στον ωκεανό» με είχε κουράσει. Τούτο όμως είναι ρουφηχτό, από κείνα που σε κάνουν λίγο να νιώθεις ηθοποιός, πως ζεις δυο ζωές, μια μέσα και μια έξω από τις σελίδες. Το τέλος μόνον με απογοήτευσε, σα να μην ήθελε ούτε ο συγγραφέας να το λήξει. Κι αν αναρωτιέστε με ποιόν ταυτίστηκα, μα φυσικά με τον αποτυχημένο, άσημο και ακόμα ερωτευμένο Έντι. Προβλέψιμο.

Blog post

2011-12-11T10:47:00.003+02:00

* Το διήγημα πήρε το 3ο Βραβείο στον διαγωνισμό "ΛόγωΤέχνης" που διοργανώσε η ArtSpot

Blog post

Δεν έχω πολλούς τρόπους να πω το αυτονόητο, φυσικά φταίει η μάνα και ο πατέρας μου που είμαι μόνη. Στην τελική ανάλυση οι απογοητεύσεις μιας ζωής συνοψίζονται στην παιδική ηλικία, αντλούνται από αυτή, τις ζούμε ξανά και ξανά κάθε ώρα, το λέει κι η Λένα που είναι ψυχολόγος, «βγάλε το μικρό ανθρωπάκι μέσα από το κεφάλι σου». Δεν γίνεται, το μικρό ανθρωπάκι με το καροτί μαλλί της μάνας μου είναι πάντα μαζί μου, με κυνηγά στα πέρατα. 'Όχι πως πήγα στα πέρατα.

            Μετάνιωσα που αυτό το blog το άνοιξα επωνύμως. Ειδικά από τότε που το ανακάλυψε ο μπαμπάς, τότε τα λόγια μίσους για κείνη, γίνανε θηλεία. Δεν σας το κρύβω πως η κατάστασή μου χειροτέρεψε πολύ, ένα σωρό καυγάδες δίχως λόγο. Κι όμως ήταν λυτρωτική η αρχική σύλληψη κι ήθελα να είναι επώνυμη, δε θα είχε νόημα η ανώνυμη σκανταλιά
         "Τη μισώ", έγραφα. «Τη μισώ γιατί κανιβάλισε τη ζωή μου. Νόμισε πως επειδή με γέννησε μπορεί και να με ορίζει απόλυτα. Τη μισώ γιατί δεν με αφήνει να ανασάνω, γιατί είναι ο μόνος λόγος που ανασαίνω. Ούτε καν το παιδί μου. Θέλω να πεθάνει, να μην υπάρχει πια, αλλά όταν πεθάνει θα με πάρει στο τάφο μαζί της. Η κάργια". Δεν της τα μετέφερε ατόφια τα λεγόμενά μου, σουπιά ο μπαμπάς, της το έφερε απέξω απέξω πως κάτι υπάρχει που θα έπρεπε να με ρωτήσει για να της πω. Εν ολίγοις με ανάγκασε να της τα πω εγώ. Μεγάλη κουφάλα ο πατέρας, πάντα κάνει τα πάντα για να ξεφύγει την οργή της, να ανακαλύψει ξανά τον έρωτα του για κείνη. Ζει κι αυτός για αυτή, αλλά με μεγαλύτερη υγεία και μεγαλύτερη συνειδητοποίηση. Αυτός είναι ακόμα ερωτευμένος.
           Ένας κακός άνθρωπος αρκεί για να γαμηθεί η ζωή σου. Η λύση είναι μόνο μια, λέει η Λένα, να τον βγάλεις τελείως από την καθημερινότητα, να απομακρυνθείς από την αρνητική δύναμη. Το έκανα με όλους. Με όλους τους άλλους εκτός από κείνη. Πως σκατά απομακρύνει κανείς τη μάνα του; Φεύγει ίσως για την Αμερική, την Αυστραλία, έναν τόπο μακρινό και απροσπέλαστο. Θα μπορούσα έτσι να την ανεχτώ, μια δυο φορές των χρόνο, ίσως καν να μην άνοιγα τούτο το μπλογκ. Misotimanoula.com
           Ο άντρας ο Άλκης μου λέει πως είναι αφόρητο που δεν μπορώ να της τα πω κατάμουτρα. Κοίτα, κοίτα τι έγραφες μισό χρόνο πριν, μου φωνάζει. «Η μάνα μου επί Κατοχής θα ήταν μαυραγορίτισσα, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία για αυτό. Η μάνα μου θα πουλούσε σε ανθρώπους που πεινάνε ένα μπουκάλι λάδι με αντάλλαγμα το σπίτι τους, θα άφηνε ορφανά να πεθάνουν από την πείνα. Καταδυναστεύει τη ζωή μου τριάντα χρόνια τώρα και για κακή μου τύχη χαίρει άκρας υγείας. Αν και στο μυαλό της πάντοτε υποφέρει και πάντοτε πεθαίνει. Μιλάμε για το εγωιστικότερο πλάσμα στον πλανήτη, που τραβά χαρά από το δυσκολεύει την καθημερινότητα των άλλων γύρω της. Έπεσα ύπουλα στην παγίδα της κοινής δουλειάς, ήμουν δεκαεπτά χρονών, φοβισμένη πως από μόνη μου δε θα βρω πουθενά εργασία, μη σίγουρη ακόμα για την πραγματική μου κλίση, έπεσα στην παγίδα της ίδιας μου της ανασφάλειας. Χαράμισα τα ταλέντα μου – την έμφυτη κλίση μου για μάθηση, την ικανότητά μου στις γλώσσες και το γράψιμο – στο συνοικιακό μαγαζί της, στη μιζέρια των αχάριστων γέρων. Αλλά από την άλλη αυτή η δουλειά θα ήταν χιλιάδες φορές πιο ευχάριστη αν δεν έπρεπε να τη μοιράζομαι μαζί της. Εγκλωβίστηκα. Δε θα ενηλικιωθώ ποτέ, γαμώ την πουτάνα μου, για πάντα θα πρέπει να είμαι υποχείριο της μανούλας, ποτέ δεν θα έχω τα δικά μου λεφτά, ποτέ δε θα ανεξαρτητοποιηθώ. Κι ας έγινα κι εγώ μάνα.»
            Τους έδιωξα όλους και γύρισα ξανά στο πατρικό μου σπίτι. Έχω να δω την κόρη μου δυο μήνες, δεν μου κάνει καλό η συναναστροφή μαζί της, η απόλυτη λατρεία στον πατέρα της. Εγώ σε γέννησα, θέλω να της φωνάξω, εγώ σε θήλασα, εγώ χαράμισα τα νιάτα μου στην αθλιότητα της γιαγιάς σου, στη δούλεψη της για να λατρεύεις έτσι τώρα εσύ τον πατέρα σου, να με διώχνεις. Τεσσάρων ετών και δεν με ξέρει, δε με θέλει, ακόμα κλαίει όταν ο άντρας μου πάει τουαλέτα. Αυτόν ξέρει, εγώ πάντα χαμένη στα δικά μου σκοτάδια, λέει ο Άλκης. Μου μείνατε εσείς και το μπλογκ και το υπόγειο στη μονοκατοικία των γονιών μου. Κλείνομαι εδώ και ξέρω πως αυτή είναι η πραγματική μου κλίση, η μόνη λύση, ο υπολογιστής, η επαφή μαζί σας. Δεν έχω κανέναν άλλο πια.
           Αναλογίζομαι στιγμές στιγμές τί θα γίνει αν μας κόψουν τη σύνδεση, αν δεν μπορώ πια να ελέγχω έστω τούτο το χώρο, τον νοερό και απατηλό αλλά τουλάχιστον μόνο δικό μου. Αυτό το ιστολόγιο είναι το πραγματικό παιδί μου, το μόνο πράγμα που δεν το διεκδικεί κανένας άλλος, που δημιούργησα εγώ από την αρχή κι ακόμα με αγαπάει. Η Λένα λέει πως πρέπει να βγαίνω που και που από το σπίτι, αλλά δεν αντέχω άλλο, δεν μπορώ. Βγήκα αρκετά. Έξω από την πόρτα του υπογείου μου καραδοκούν αυτοί, η μάνα με τα φαγητά της και την εκρηκτική, αποτελειωτική αγάπη της, η κόρη με τη δυσαρέσκεια ζωγραφισμένη στα μούτρα της, έξω από το υπόγειο είναι ο Άλκης να με ψέγει που δεν είμαι πια η γυναίκα που τον τρέφει, που αναγκάστηκε να βρει δουλειά για να θρέψει το παιδί του.
           Η μόνη μου αγάπη είναι μαζί σας, για τα σχόλια που θα αφήσετε και θα με αναγκάσετε να ασχοληθώ, να σηκωθώ και σήμερα από το κρεβάτι και να χω κάτι να προσμένω. Περιμένω.

                                                                        Κατερίνα Μαλακατέ

Βιβλιοπροτάσεις: "Μπαρ Φλωμπέρ"

2011-12-09T14:26:00.000+02:00

Πριν κάποια χρόνια, στα σεμινάρια που έκανε το ΕΚΕΒΙ για δημιουργική γραφή, καλεσμένος για μια μέρα ήταν ο Αλέξης Σταμάτης. Εγώ δεν τον είχα ακουστά, δεν είχα διαβάσει κανένα του βιβλίο, αν και δεν ήταν πρωτοεμφανιζόμενος. Τότε όταν του ζητήσαμε μια συμβουλή, μας είχε δώσει τις εξής αντιοικολογικές τρεις: print, print, print. Εγώ που δεν εκτύπωνα τίποτε παρά μόνο όταν είχε τελειώσει, ακολούθησα τη συμβουλή του και εντυπωσιάστηκα από τη σοφία της. Η δε ιστορία που είχε να μας πει, «χαίρομαι που δεν έγινα συγγραφέας από την αρχή, μα ακόμα περισσότερο που παράτησα τα σχέδια και τις οικοδομές και έγινα αυτό που ήθελα αφού είχα δοκιμάσει και αυτό που δεν μου ταίριαξε», κολάκεψε τότε τα αυτιά μου πως και για μένα υπήρχε χρόνος. Και φυσικά αυτό που έμεινε από εκείνη του την παρουσία είναι η αγάπη για τα βιβλία του. Τον Αλέξη Σταμάτη δεν το έχω ξαναδεί από τότε, παρά ταύτα παραμένω σταθερή αναγνώστρια και μένω κατάπληκτη γιατί δεν τον ξέρουν περισσότεροι. Πιθανώς γιατί τα βιβλία του σπάνια απευθύνονται σε αυτό που ονομάζουμε ευρύ γυναικείο αναγνωστικό κοινό. Ίσως πάλι γιατί δεν θέλησε να εκμεταλλευτεί επαρκώς τη φήμη της μητέρας του. Από την άλλη τον τελευταίο καιρό είναι σχετικά στην επικαιρότητα αλλά για ένα θέμα εντελώς εξωσυγγραφικό.

Το «Μπαρ Φλωμπέρ» παραμένει για μένα το καλύτερό του μυθιστόρημα. Ο πρωταγωνιστής Γιάννης Λουκάς είναι ένας επίδοξος συγγραφέας που γράφει την αυτοβιογραφία του λογοτέχνη πατέρα του. Όταν αναλαμβάνει να τακτοποιήσει το υπόγειο του πατρικού του, βρίσκει το χειρόγραφο «Μπαρ Φλωμπέρ» από κάποιον Λουκά Ματθαίου, που θα τον ενθουσιάσει. Θα αρχίσει να ψάχνει για το συγγραφέα του κειμένου που τον συνάρπασε και θα βρεθεί στη Βαρκελώνη, στο Βερολίνο, στην ορεινή Αρκαδία. Ο μύθος είναι αριστοτεχνικά πλασμένος, ο γρίφος που προκύπτει αναπάντεχος, η πλοκή σφικτή, δουλεμένη εντατικά και οι χαρακτήρες ζωντανοί, έξοχοι. Πρόκειται για μια καταπληκτική δουλειά, που αξίζει σίγουρα να διαβαστεί. Από κείνα τα μυθιστορήματα που βεβαιώνουν τη ρήση του Τσέχωφ «Αν στην πρώτη σελίδα κάπου στον τοίχο υπάρχει ένα καρφί, στην τελευταία ο ήρωας πρέπει να κρεμαστεί από αυτό».

To Γεύμα

2011-12-05T08:56:00.000+02:00

Στα τρία χρόνια ζωής αυτού του ιστοχώρου, τη γνώμη μου για κάτι άλλο εκτός από βιβλία δεν την έχω γράψει. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει πως δεν ακούω μουσική, δεν βλέπω κινηματογράφο, θέατρο και τηλεόραση. Απλά πηγαία δεν αισθάνομαι ποτέ την ανάγκη να το κάνω. Για αυτό και για την παράσταση που θα σχολιάσω δεν θα πω τίποτα σχεδόν για τους ηθοποιούς, τον χώρο, το στήσιμο, παρά μόνον για το κείμενο.

Λοιπόν, στο «Γεύμα» στο θέατρο Άρτι πήγα γιατί με κάλεσαν. Είχα καιρό να δω θέατρο (το υπολογίζω να έχει περίπου την ηλικία του σκιουράκου η αποχή μου από το σπορ – για ευνόητους λόγους), η συγγραφέας ήταν βραβευμένη σε διαγωνισμό πρωτότυπου θεατρικού σεναρίου με κριτές πολλούς και διακεκριμένους του χώρου, κι έτσι βρέθηκα στο μικρό θεατράκι της οδού Ηπείρου το Σάββατο.

Πρωταγωνιστές ένας πατέρας και οι δυο του κόρες σε ένα παρακμιακό ταβερνείο, όπου δεν πατά ψυχή, δεν έχουν πια προμήθειες ούτε για να φάνε οι ίδιοι, ρεύμα, τίποτα, και τους τηλεφωνούν για μια μεγάλη κράτηση. Πρέπει πάση θυσία να βρεθεί φαγητό. Η μια κόρη, τσαχπίνα, ξεπεταγμένη, κοκαϊνομανής, θα πουλήσει ό,τι μπορεί -κυρίως το κορμί της- αλλά δεν θα τα καταφέρει. Τελικά τη λύση θα την δώσει η δεύτερη κόρη, η καθυστερημένη.

Το κείμενο κυριολεκτικά και μεταφορικά συνομιλεί με το θεό. Κι αν το μικρό πρόγραμμα σε προδιαθέτει για αυτό, για την ιστορία του Κανιβαλισμού, της Θείας Ευχαριστίας, των Θυέστειων δείπνων, της θυσίας, τίποτα δεν σε προετοιμάζει για τη λύτρωση που μπορεί να νιώσει κανείς για κάτι τόσο αδιανόητο και απλό.

Για μια χούφτα βινύλια

2011-12-02T08:45:00.000+02:00

Ρουφηχτό είναι το βιβλίο της Χίλντας Παπαδημητρίου «Για μια χούφτα βινύλια». Αν και μάλλον πρέπει να ψαχτώ που πάλι κατάφερα να ταυτιστώ με τον χοντρομπαλά, αδέξιο αστυνόμο που μένει με τη μαμά του κι όχι με κανέναν πιο κουλ ήρωα. Και τέτοιοι τριγυρνάνε πολλοί στις σελίδες του βιβλίου.

Ο Χάρης, λοιπόν, ο αστυνόμος που λέγαμε, αναλαμβάνει την πρώτη του υπόθεση ανθρωποκτονίας, ένας μανιώδης συλλέκτης βινυλίων δολοφονείται βίαια στο διαμέρισμά του. Τα βήματα τον φέρνουν στο δισκάδικο του Φώντα, πρώην άντρα της ξαδέλφης του της Σόνιας που τον σνόμπαρε από μικρό παιδί και εργοδότη της αδελφής της, της Τατιάνας, που μικροί τα βρίσκαν κάπως καλύτερα. Στην ιστορία μπλέκονται ένα σωρό καλτ φιγούρες, εραστές των βινυλίων, τύποι με γκριζαρισμένες κοτσίδες που καβαλάνε μηχανές και φοβισμένα ανθρωπάκια. Α, και μια κούκλα αστυνομικίνα που παραβλέπει πως ο Χάρης είναι χοντρός, ντροπαλός, σαραντάρης που μένει με τη μάνα του και δείχνει να τον συμπαθεί.

Η πλοκή είναι ρέουσα, οι χαρακτήρες όλοι ενδιαφέροντες και η συγγραφέας γράφει για ένα θέμα που προφανώς κατέχει κι αγαπά. Κι αν έτσι είναι τα «πρώτα μυθιστορήματα», τότε μάλλον κάτι καλό θα έχει να επιδείξει η συγγραφική παραγωγή του τόπου.

Φετίχ

2011-11-27T11:45:00.000+02:00

Την αίσθηση του ανολοκλήρωτου μου άφησε το «Φετίχ» του Βαγγέλη Μπέκα. Έξυπνες ιδέες, ενδιαφέροντες οι δυο κεντρικοί χαρακτήρες, αλλά κάπως αναμενόμενο το τέλος, η πλοκή και οι δευτερεύοντες σχεδόν σχηματικοί.

Ο κεντρικός ήρωας ο Παύλος είναι διαφημιστής, που ζει παραφράζοντας σπουδαία ποιήματα και μετατρέποντας τα σε τζιγκλάκια για τσίχλες και σερβιέτες. Η Δανάη φτιάχνει εξώφυλλα και είναι εθελόντρια στο Ινστιτούτο. Πανίσχυρος πάνω από όλους ο Υπουργός Οικονομικών, που στο όνομα της παραγωγικότητας, απαγορεύει την ανάγνωση πάνω από ενός μυθιστορήματος το μήνα, αρχικά, και σιγά σιγά παρεμβαίνει σε όλες τις πτυχές της ζωής.

Μου έλειψε η ροή, μου φάνηκαν χάρτινοι οι φίλοι της Δανάης, Ιάσονας και Μαρία, και η εμμονή τους με τα όργια, ήθελα τον κακό του Ινστιτούτου πιο κακό, τον πειρατή Άρη λιγότερο μονοδιάστατο. Εν ολίγοις ήθελα λίγο περισσότερο παίδεμα για να μετατραπούν οι καλές ιδέες σε καλό μυθιστόρημα, να το ευχαριστηθώ με όλη μου την καρδιά. Πάντως ακόμα κι έτσι, το βιβλίο το έκλεισα με χαμόγελο.

Υ. Γ. Τον Βαγγέλη Μπέκα δεν το ξέρω, ούτε καν διαδικτυακά δεν έχουμε μιλήσει, αλλά διατηρεί αυτό το εξαιρετικό ιστολόγιο και αυτό το καλό διαδικτυακό βιβλιοπωλείο. Και μου αρέσουν αυτά που γράφει, κι ο τρόπος που θέλει να πουλάει τα βιβλία.

Χιόνι

2011-11-22T08:06:00.000+02:00

Το «Χιόνι» με δυσκόλεψε πολύ. Δεν κρύβω πως είναι η τρίτη φορά που το πιάνω, τις άλλες φορές το είχα αφήσει πριν τη σελίδα 100 και πως για να τελειώσω τις κοντά 700 σελίδες του χρειάστηκε ενδιάμεσα να διαβάσω και δυο άλλα βιβλία, πράγμα που δεν μου συμβαίνει συχνά. Τις τελευταίες όμως 200 σελίδες τις διάβασα σε ένα βράδυ, σχεδόν απνευστί. Άντε τώρα να καταλάβεις, αν μου άρεσε ή δεν μου άρεσε. Ε, λοιπόν μου άρεσε.

Το μυθιστόρημα ακολουθεί το ταξίδι τριών ημερών του, ήσσονος φήμης, Τούρκου ποιητή Κα, πολιτικού εξόριστου στη Γερμανία, στην απομακρυσμένη πόλη Καρς, κοντά στα σύνορα με την Αρμενία. Ο ευαίσθητος αυτό άνθρωπος βρίσκεται εκεί για να ερωτευτεί την πανέμορφη Ιπέκ, που όμως όπως όλοι οι συμπολίτες της είναι βαθιά χωμένη στο πολιτικό παιχνίδι που παίζεται στην Τουρκία. Ο άθεος Κα, μπερδεύεται από σεΐχηδες και ιμάμηδες για το αν πιστεύει ή όχι, μπλέκεται με τους Ισλαμιστές, με ένα γελοίο «θεατρικό», τοπικό πραξικόπημα των Κεμαλιστών, με τα κορίτσια με και χωρίς μαντίλα, με τα κορίτσια της μαντίλας που αυτοκτονούν για να μην την βγάλουν κι όμως έτσι θεωρούνται άθεα και πάνε στην κόλαση. Γίνεται χωρίς να το θέλει πιόνι όλων αυτών, βλέπει δεκάδες ανθρώπους να πεθαίνουν στο διάβα του, ερωτεύεται, ονειρεύεται την ευτυχία μακριά από την Τουρκία και γράφει ποίηση σα δαιμονισμένος, ενώ είχε χρόνια να το κάνει.

Το βιβλίο έχει γραμμική δομή και αφήγηση, αν εξαιρέσει κανείς πως ο αφηγητής μας συστήνεται και είναι ο ίδιος ο συγγραφέας που είναι φίλος αδελφικός του Κα, και στην αρχή δυσκολεύτηκα να ταυτιστώ όχι με τον ήρωα που είναι εξαιρετικά καλά δουλεμένος, αλλά με την κατάσταση. Η τούρκικη ψυχοσύνθεση, τόσο κοντά αλλά και τόσο μακριά μας, οι λεπτές πολιτικές, θρησκευτικές, κοινωνικές, φυλετικές ισορροπίες με κούρασαν. Και το χιόνι, πανταχού παρόν, πανέμορφο, εξοργιστικά καταθλιπτικό. Αυτό και το ερώτημα της μοίρας, της ευθύνης για τον τόπο που γεννήθηκες, για το πόσο αυτό σε καθορίζει πέρα και εκτός χαρακτήρα, ο παραλογισμός της πολιτικής και της θρησκείας. Τα τελευταία, βέβαια είναι ταυτόχρονα αυτά που κάνουν το βιβλίο αξιοδιάβαστο και με αντάμειψαν για την επιμονή μου.

Βιβλιοπροτάσεις : "Η Φόνισσα"

2011-11-20T14:37:00.001+02:00

Αφορμή για τούτη την ανάρτηση είναι ο φετινός διαγωνισμός Hotel, στον οποίο έστειλα ένα κάπως αιρετικό και λίγο αγοραίο διήγημα, που δεν έχει βέβαια καμία τύχη, αλλά εγώ ήθελα να το στείλω γιατί ο Παπαδιαμάντης, που λόγω της γλώσσας του σε μερικούς μοιάζει παρωχημένος- πιθανώς και λόγω της περιθωριακής φιγούρας που έχουμε στο μυαλό μας- εμένα είναι από τους πολύ αγαπημένους μου. Πριν το γράψω δεν διάβασα ξανά κανένα του έργο, όμως τώρα θέλω να τα ξαναδιαβάσω όλα, κι έτσι ξεκίνησα με τη «Φόνισσα», που ήξερα πως την αγαπώ, αλλά τώρα αποθεώθηκε μέσα μου, έγινε μια εμπειρία κάπως λυτρωτική, γιατί πολύ απλά τώρα είμαι μάνα. Επόμενο στη σειρά η «Γυφτοπούλα» που δεν την έχω ακουμπήσει, παρ’ όλο που ένα βράδυ πριν δυο χρόνια υποσχέθηκα σε έναν φίλο πως θα το κάνω.

Η ιστορία της Φραγκογιαννούς είναι λίγο ως πολύ γνωστή γι’ αυτό δεν θα την πω, έτσι, μπας κι έχει ξεμείνει κανείς και δεν την ξέρει και χαλάσω την έκπληξη. Θα μιλήσω για συναισθήματα, για τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας, για την αίσθηση την τότε, που η σημερινή κατάσταση μπορεί να την κάνει επίκαιρη, για το πόσο σπουδαίο είναι ένας συγγραφέας να μπορεί να αγγίξει την ψυχή του ήρωα του.

Η Φόνισσα είναι μια ψυχοπαθής δολοφόνος, σε αυτό δε χωρά καμιά αμφιβολία, είναι όμως και μια γυναίκα με την οποία παραδόξως μπορείς να ταυτιστείς και να φρικιάσεις που σου συμβαίνει. Η γλώσσα του Παπαδιαμάντη είναι αρχαίζουσα, ούτε καν καθαρεύουσα, είναι όμως και μαλλιαρή δημοτική, τρέχουσα και ζωντανή. Το βιβλίο τότε το έλεγαν ηθογραφικό, τώρα θα το λέγαμε ψυχολογικό θρίλερ. Είναι ένα φύσει μπεστ σέλερ, θέσει έργο τέχνης. Κι ίσως μια λύση στο που θα έπρεπε να οδηγηθεί η ελληνική λογοτεχνία, που τόσα χρόνια σφυρίζει αδιάφορα και στην κληρονομιά της και στα παγκόσμια ρεύματα.

Η μάχη ανάμεσα στο καλό και το κακό

2011-11-16T08:48:00.003+02:00

Όλο και περισσότερο ακούω γύρω μου τη γνωστή διαμάχη ανάμεσα στα «καλά» και τα «κακά» βιβλία. Κι ίσως θα ήταν ενθαρρυντικό που σε καιρούς χαλεπούς ο κόσμος έχει ακόμα τη διάθεση να ασχοληθεί και με άλλα θέματα, αν εμένα αυτός ο διάλογος δε με έβρισκε να παραπαίω πότε από τη μια και πότε από την άλλη πλευρά, ανάλογα το συνομιλητή. Αφορμή για την ανάρτηση, συζήτηση με πολύ καλή παλιά μου φιλενάδα που την ξέρω από παιδί, που διαβάζει περίπου όπως εγώ, δηλαδή πολύ και ό,τι πέσει στα χέρια της. Μου έλεγε λοιπόν πως όταν βρέθηκε σε λέσχη ανάγνωσης αγανάκτησε από τα ευχολόγια και τα κλισέ, «ένα βιβλίο πρέπει να προάγει το νου, είναι ένα παράθυρο για άλλους κόσμους», αλλά και το ανάθεμα στα «κακά» βιβλία, τη ροζ λογοτεχνία, τα ευπώλητα. «Εγώ», μου είπε, «στην παραλία θέλω να διαβάζω Μαντά.» Και το σέβομαι γιατί ξέρω πως διαβάζει πολύ, βιβλία σημαντικά, και στο κάτω κάτω δικαίωμά της να περάσει δυο διασκευαστικές ώρες κάτω από τον ήλιο.

Από την άλλη, δεν μπορώ να καταλάβω τις κυρίες που διαβάζουν φανατικά και μόνο την ευπώλητη ροζ σούπα. Γιατί προσωπικά τη βαριέμαι οικτρά και δεν την πλησιάζω, γιατί την εποχή που διάβαζα μόνο bestseller, αν και όχι ροζ, τη θεωρώ κάπως σα χαμένο χρόνο, γιατί τα βιβλία που αγαπώ και κάποια με δυσκόλεψαν σε πολλά πράγματα, με έχουν κάνει εν μέρει αυτό που είμαι και στην ηλικία μου δικαιούμαι να γουστάρω επιτέλους τον εαυτό μου. Και ναι, μια κοινωνία με συστηματικούς αναγνώστες, όσο ουτοπική κι αν φαντάζει, θα ήταν μια καλύτερη κοινωνία. Άρα δεν μπορώ να σεβαστώ την αναγνώστρια που καταναλώνει τα πολυδιαφημισμένα, έτσι σκέτα, χωρίς λίγη από κουλτούρα. Αν μη τι άλλο, αυτό ωθεί την εκδοτική αγορά σε ένα δρόμο που κόβει τα δικά μου φτερά και μου στερεί αναγνώσματα.

Αυτό λοιπόν με αφήνει με μια άποψη διφορούμενη, άλλοτε εκφράζω τη μια της πλευρά, άλλοτε την άλλη, ανάλογα με τη στιγμή. Με λίγα λόγια, κάθε φορά που διστάζω να δώσω ένα χειρόγραφο για ανάγνωση σε κάποιον οίκο- έχω να το κάνω πέντε χρόνια και δυο τελειωμένα μυθιστορήματα σαπίζουν στα ντουλάπιά μου- γιατί φοβάμαι τις απαντήσεις του τύπου «Γράφετε καλά, ίσως αν γράφατε κάτι για τη Σμύρνη», θυμώνω με τα ευπώλητα. Από την άλλη τί μου φταίνε οι κυρίες που περνάνε ευχάριστα την ώρα τους, σα να βλέπουν μια κομεντί στην τηλεόραση και ποιά είμαι εγώ να τις κρίνω.

Βιβλιοπροτάσεις : O έρωτας στα χρόνια της χολέρας

2011-11-13T23:05:00.001+02:00

Δεν υπάρχειμεγαλύτερη, σπουδαιότερη ιστορία αγάπης από αυτή, δεν υπάρχει μύθος καλύτεραπλεγμένος για τις ανθρώπινες σχέσεις, τον έρωτα, ανεκπλήρωτο κι εκπληρωμένο, απότον «Έρωτα στα χρόνια της χολέρας». Αν, λειτουργώντας μόνο με το θυμικό, μου έλεγαννα διαλέξω το αγαπημένο μου βιβλίο, θα διάλεγα τον «Έρωτα» δίχως σκέψη. Με τομυαλό καταλαβαίνω πως υπάρχουν έργα σπουδαιότερα για την λογοτεχνία, με τηνκαρδιά έχω αποφασίσει.

ΟΦλορεντίνο Αρίσα ανταλλάσσει με την νεαρή Φερμίνα Δάσα γράμματα αγάπης, όμως οπατέρας της αποφασίζει να την παντρέψει με άλλον. Με τον άντρα της, το γιατρόΧουβενάλ Ουρμπίνο περνούν μια ευτυχισμένη ζωή. Όταν εκείνος πεθαίνει, εμφανίζεταιστο προσκήνιο ξανά ο Φλορεντίνο Αρίσα πιο ερωτευμένος παρά ποτέ, πενήντα χρόνιαμετά. Όπως πάντα όταν πρόκειται για βιβλίο του Μάρκες, μαζί με τη βασική ιστορίαεκτυλίσσονται κι άλλες, μικρότερες αλλά όχι λιγότερο ενδιαφέρουσες, στο παρελθόνκαι το παρόν, και η μυρωδιά της Λατινικής Αμερικής είναι έντονη, σχεδόν εθιστική.Τούτο όμως ξεχωρίζει, ακόμα κι από τα «Εκατό χρόνια μοναξιάς», γιατί ξεχειλίζειαπό συναίσθημα, ίσως και γιατί για κάποιον ανεξήγητο λόγο ταυτίζομαι με τον Αρίσα,έναν ήρωα περιθωριακό, οριακά συμπαθητικό, σε στιγμές αυτιστικά κολλημένο στον έρωτάτου. Η απώλεια της Φερμίνα Δάσα παρ’ όλοπου καθορίζει την ζωή του, δεν την εξαφανίζει. Αυτό είναι το μοναδικό. Ούτε όμωςη ζωή τον παίρνει μακριά από το στόχο, ό,τι ζει το ζει με απώτερο σκοπό εκείνη.

Τομυθιστόρημα το έχω διαβάσει περισσότερες φορές από όλα τα άλλα, υπήρξεσυμπαραστάτης μου σε δύσκολες στιγμές, το αγαπώ κι υποψιάζομαι πως δεν θα τοαλλάξω με κανένα άλλο, όσα βιβλία κι αν διαβάσω.

Υ. Γ. Για κάποιο λόγο ντρεπόμουνκάποιες στιγμές που αυτό είναι το βιβλίο που ξεχωρίζει μέσα μου από όλα τα άλλα.Χαζομάρες.

Αιώρηση

2011-11-10T22:42:00.001+02:00

        Κάθισε άκρηάκρη με τα πόδια λυγισμένα και το κορμί τεντωμένο ολόκληρο, έκλεισε τα μάτια, τώραήταν η τελευταία της ευκαιρία να αρνηθεί. Δε θέλησε. Ήλεγξε τον εξοπλισμό,σκέφτηκε πως της πήγαινε η ειδική φόρμα, έκανε το κορμί της μακρύ και κάπωςελαστικό. Ο εκπαιδευτής τής έδωσε μια ενθαρρυντική σπρωξιά και με μιας βρέθηκεστον αέρα, με το πρόσωπο στιγματισμένο από το χαμόγελο και την αδρεναλίνη. Γιαλίγο αιωρήθηκε χωρίς αλεξίπτωτο κι έπειτα την προκαθορισμένη ώρα τράβηξε τηνειδική βαλβίδα κι αμέσως πάνω της φούσκωσε σα μπαλόνι το μεταξωτό πανί. Η ζωήείναι ωραία όταν η γη πλησιάζει με ταχύτητα κάτω από τα πόδια σου. Κάποιεςστιγμές κολύμπησε σε αυτό το συναίσθημα, πριν την πιάσει πανικός. «Ένα δέντρο», φώναξε και λιποθύμησε.
           Άνοιξε ταμάτια. Τόσες ώρες ψυχοθεραπεία δεν απέδωσαν, σκέφτηκε. Κοίταξε την αεροσυνοδόπάνω από το κεφάλι της, το ενδιαφέρον της ήταν ύποπτο. «Φώναξα;», τη ρώτησε.«Ουρλιάξατε» της απάντησε. Χάιδεψε το μικρό χαπάκι στην τσέπη του μπουφάν της,υπήρχε πάντα κι αυτή η λύση. Δεν την ήθελε. «Χαλάρωσε, χαρούμενες στιγμές από τηνπαιδική σου ζωή» άκουσε τον ψυχοθεραπευτή να της ψιθυρίζει.
        Ένα ξανθόκοριτσάκι, με τα ροζ καλτσάκιά του και τα γδαρμένα γόνατα, μια μικρή κουκλίτσα,τρέχει στα λιβάδια. Δίπλα της βόσκουν χαρούμενα αγελάδες και κατσίκια.Ακούγεται από μακριά η φωνή του κόκορα. Τα χωράφια είναι γεμάτα παπαρούνες καιχαρταετούς. Οι χαρταετοί πάνε ψηλά και είναι ελεύθεροι. Θα μου άρεσε να ήμουναπουλί, σκέφτεται. Η φωνή του ψυχοθεραπευτή την προσγειώνει. «Την δική σαςπαιδική ηλικία κυρία Πούλου, όχι το Μικρό Σπίτι στο Λιβάδι»
       Τους ζώνουν ταμαχητικά. Βόμβες πέφτουν παντού, βόμβες πάνω σε αμάχους, σε παιδιά, είναι κιεκείνη παιδί. Ο θόρυβος είναι εκκωφαντικός, πρώτα η τουρμπίνες, έπειτα τομπουμ. Τρέχει να προφτάσει να κρυφτεί, μα τα αεροπλάνα την κυνηγούν. Έναχαμηλώνει τα φτερά του, νιώθει τη σκιά του στη ράχη της. Τη γεμίζει έναςιδρώτας ψιλός ψιλός και με μιας σταματάει να κατουριέται. Το κοιτά να έρχεται,την πιάνει πάλι κατούρημα. Καθηλώνεται από αυτή την αίσθηση. Το μόνο που τηνοιάζει είναι να ξαλαφρώσει. Κι ας πεθάνει.
        Η αεροσυνοδόςτής δείχνει την τουαλέτα. Είναι ένα μικρό δωματιάκι, όχι είναι μια μικρήντουλάπα που κλείνει αεροστεγώς. Κι εκείνη κάποτε κλεινόταν στην ντουλάπα. Ταμάτια της ήταν κλαμένα, τα μαλλιά της μαύρα και τα φρύδια σμιχτά. Δεν μπορώ ναανασάνω. Αλλά μπορούσε κι έπειτα από λίγο έβγαινε. Μια κουκλίτσα με τα μάτιαυγρά. «Δεν είσαι Σέρβα, δεν γεννήθηκες στο Σαράγεβο. Στην Κατοχή ήσουν αγέννητη»,επαναλαμβάνει στον εαυτό της. Κι αυτό το αεροπλάνο που την πλησιάζει με τη σκιάτου, υπάρχει μόνο στα κόμικς. Και της το έλεγε ο μπαμπάς της όταν ήτανε μικρή«Τί της διαβάζεις αυτές τις αηδίες. Αυτές δε σε αφήνουν να κοιμηθείς». Δεν ήταναλήθεια.

Βγαίνει απότην ντουλάπα. Κάθεται στη θέση της, χαμογελά. Άξαφνα καταλαβαίνει την έντασηστη φωνή της εκφωνήτριας. «Δέστε τις ζώνες σας, δέστε τις ζώνες σας» Τοαεροπλάνο πέφτει, δεν υπάρχει τίποτε άλλο από αυτήν την πτώση. «Οι έξοδοι τουαεροπλάνου είναι μπροστά και στο πλάι. Βεβαιωθείτε πως φοράτε τα ειδικά σωσίβια».Η φωνή έχει τώρα κάτι το λυτρωτικό, σχεδόν ανεπαίσθητα ειρωνικό. Ξέρει πουείναι η ζωή και ο θάνατος. Σαν από θαύμα επιζεί. Μέσα στα χιόνια ενός βουνούπαγωμένου πάντα, όπου δεν φυτρώνει ποτέ τίποτα. Θα φάμε τους νεκρούς μας, λέειμέσα της κι αμέσως συνειδητοποιεί πως αυτό είναι σκηνή από ταινία. Δεν έχει καντα δικά της όνειρα. Συνέρχεται. Στην άλλη μεριά του κόσμου την περιμένει οΣταύρος. Μια ζωή ολόκληρη κλεισμένη σε ένα ταξίδι. Δεν θα γυρίσει ποτέ, δεν θαείχε κανένα νόημα. Εκεί την περιμένουν τα πάντα πια, ό,τι έχει και δεν έχει.

Μόλις κλείνειτα μάτια την κυκλώνουν χαζομάρες, πράγματα που έχει δει κι έχει διαβάσει, άλλαπου της προκύπτουν αβίαστα. Ο άντρας δίπλα της διαβάζει ένα περιοδικόκουτσομπολίστικο, στην αγκαλία του έχει μια αρμαθιά ακόμα. Του ζητάει ένα ναξεχαστεί στην κίτρινη ρυπαρότητα των κοσμικών.

«Κάποτε ταμικρά παιδία κρατούν μέσα τους την λύση για την πιο αρχαία και πηγαία ερώτηση:Γιατί υπάρχουμε και η θάλασσα είναι γαλάζια. Αλλά εσείς πρέπει να εντρυφήσετεμόνο στο πρώτο μέρος της, κυρία Πούλου. Πρέπει να μάθετε πως το να είσαι πουλίείναι διαφορετικό, πολύ διαφορετικό από το να είσαι αεροπλάνο. Πολλώ μάλλον ναείσαι άνθρωπος μέσα σε αεροπλάνο»

«Δεν με νοιάζει καθόλου το αν υπάρχω ή δεν υπάρχω.Σχεδόν δε με απασχόλησε ποτέ το γιατί. Όλα τούτα είναι ανοησίες, έτσι δενείναι; Με απασχολείς γιατί θα πέσουμε, έχουν ήδη χαλάει οι μηχανές και οπιλότος κάνει απελπισμένες εκκλήσεις για ψυχραιμία»

«Φυσικά και θαπέσουμε, πώς φανταστήκατε πώς δεν θα πέσουμε; Με στατιστικές θα καταπολεμήσουμετους φόβους μας; Θα πέσουμε για να δούμε τί θα γίνει. Κι έπειτα το πέσιμοκάποιες φορές είναι καλό κυρία Πούλου, ανοίγει παλιές πληγές, γεμάτες αυταπάτεςκαι κακοφορμισμένα αίματα. Αφήστε τις κίτρινες ανακρίβειες των περιοδικών καιαφεθείτε σε ένα πέσιμο μαζί μου. Ναι, έχουν χαλάσει οι μηχανές, τα φτερά, οιρόδες κάτι τέλως πάντων και πέφτουμε»

«Ας πούμε πωςχάλασε ο αυτόματος πιλότος καλύτερα και κόλλησαν οι τροχοί, αυτό θα είναι πιο αληθοφανές»

«Αυτή ηαληθοφάνεια με τρομάζει. Μην διακόπτετε την πτώση. Αυτό χρειαζόμαστε τώρα»

Πίσω από τη ντουλάπακρυβότανε, ενίοτε και μέσα σε αυτή. Την κοντοζύγωνε ο φόβος, σα μαχητικό πουρίχνει τη σκιά σου στη ράχη του. Κι έπειτα άρχιζε να πέφτει.

Τελείωσε τηναηδία το περιοδικό και μετάνιωσε που δεν είχε φέρει ένα βιβλίο μαζί της.Σταμάτησε να διαβάζει βιβλία, αν και κάποτε τα αγαπούσε, από τότε που συνειδητοποίησεπως ο ήρωας έπρεπε πάντα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να υποφέρει. Δενχρειαζόταν άλλο από αυτό. Μόνο χαρούμενες σκέψεις, μόνο χαρούμενες σκέψεις, οΣταύρος την περίμενε στην άλλη άκρη του κόσμου. Η άλλη άκρη του κόσμου ήτανίσως η ελπίδα για ευτυχία. Για μένα η μοναδική παιδική ερώτηση που χρήζειάμεσης απάντησης είναι το «Τί είναι ευτυχία.». Σκέφτηκε.

Ξεκίνησε ναδιαβάζει ένα ακόμα επαναλαμβανόμενο, ιλουστρασιόν συνοθύλευμα από αηδίες. Αυτά τα χρησιμοποιούσεγια να μην ξεχάσει την ανάγνωση, δεν μπορούσαν να της πουν τίποτα για τηνύπαρξη ή την ευτυχία. Και αυτό ήταν ευτυχές.«Για πάμε πάλι κυρία Πούλου,ευτυχισμένες σκηνές από την παιδική σας ηλικία»

Είναι έναμικρό, όμορφο κοριτσάκι ντυμένο κυριακάτικα. Τα μαλλιά του είναι μαύρα και ταφρύδια του σμιχτά. Κάθεται και περιμένει στη γωνία με τα μάτια ορθάνοιχτα. «Άντε μαμά, θα αργήσουμε». Χαζεύειτην πόρτα, έπειτα αποφασίζει να γυρίσει στην αυλή. Το πιο καλό μικρό κοριτσάκισε όλο τον κόσμο.

«Δεν βρήκατεπαρηγοριά στη θρησκεία;»

«Ποτέ δενμπόρεσα να πιστέψω στην ελπίδα μιας άλλης μεταθανάτιας ζωής»

«Κρίμα, αυτό θαήτανε μια κάποια λύσις», είπε ο ψυχοθεραπευτής. Σήμερα θα δοκίμαζαν την πτήσημε μαχητικό.

«Πρέπει ναπάω»

Η ζωή με τονΣταύρο στην άλλη άκρη του κόσμου ήταν μια κάποια λύσις. Μια ελπίδα γιαμεταθανάτια ευτυχία. Τον αγαπούσε το Σταύρο, όταν έφυγε μάτωσε η καρδιά της,τον είχε ανάγκη για στήριγμα. Αλλά εκείνος πήγε, διαφορετικός ο τρόπος τωναντρών να αντιμετωπίζουν τον πόνο. Έδωσε πίσω τα περιοδικά στον διπλανό της.«Μην φοβάστε», της είπε εκείνος. «Το κάνω συχνά το ταξίδι και γυρίζω πάντα σώοςστα παιδία μου. Εσείς έχετε παιδία;»

Ένα μικρόόμορφο κοριτσάκι ντυμένο κυριακάτικα. Τα μαλλιά του είναι μαύρα και τα φρύδιατου σμιχτά. Κάθεται και περιμένει στη γωνία. «Άντε, μαμά» της φωνάζει, «θααργήσουμε. Πάλι θα μας κοροϊδεύουν». Χαζεύει την πόρτα και χαχανίζει, ξαφνικάαποφασίζει να βγει μόνο του στο δρόμο.

Άκουσε μόνο τηστριγκλιά. Είδε το κορμί της κορούλας της να αιωρείται, μετά να πέφτει.«Τογιατί υπάρχουμε ουδέποτε με απασχόλησε σας βεβαιώ», είπε στον ψυχοθεραπευτή.«Θα μου αρκούσε η ύπαρξη χωρίς καμία απορία.»

η Τζούλιετ γυμνή

2011-11-06T13:53:00.000+02:00

Γράφοντας κριτική για το «η Τζούλιετγυμνή», σχεδόν μόλις τελειώσα ναδιαβάζω την τελευταία σελίδα του βιβλίου, για ένα μπλογκ στο ίντερνετ, νιώθω λιγάκι σαν τονκεντρικό ήρωα του μυθιστορήματος, τον Ντάνκαν. Και δεν φοβάμαι μην κάνω τα λάθητου, μάλλον γιατί εμμονή με τον Νικ Χόρνμπυ δεν έχω. Δεν έχω διαβάσει το High Fidelity ανκαι την κινηματογραφική του εκδοχή τη λάτρεψα, δεν είμαι από τους κολλημένουςμε τη μουσική- ζω όμως με έναν τέτοιο- κι όμως το μυθιστόρημα το αγάπησα, ίσωςγιατί μετά από έναν μήνα απραξίας με έβαλε ξανά σε ρυθμούς διαβάσματος.

Ο Χόρνμπυ γράφει λοιπόν για αυτόπου ξέρει καλά, τη μουσική και τις ανθρώπινες σχέσεις. Πρωταγωνιστές έναζευγάρι Άγγλων, ο Ντάνκαν και η Άννι, κολλημένοι με έναν ημιάγνωστο Αμερικάνοτραγουδιστή τον Τάκερ Κρόου, που μετά από ένα εκπληκτικό άλμπουμ, το Τζούλιετ,τα παράτησε και έγινε ερημίτης. Ο Ντάνκαν, μαζί με καμιά δεκαπενταριά άλλουςτρελαμένους ανά τον κόσμο, διατηρεί έναν ιστοχώρο-βωμό στον Τάκερ καιπεριστρέφει τη ζωή του γύρω από την εμμονή του. Η Άννι πλησιάζει τα σαράντα,αγαπά τον Κρόου χωρίς τη φανατίλα του Ντάνκαν, νοιάζεται και για τα άλλα, πουδεν έχουν παιδί, που δεν είναι παντρεμένοι, που ζουν σε ένα κολοχώρι στη μέσητου πουθενά, που ποτέ δεν ένιωσε πραγματικά ερωτευμένη. Ο καταλύτης είναι μιαπρωτόλεια μορφή του αγαπημένου τους άλμπουμ, το Τζούλιετ χωρίς την τελικήεπεξεργασία, το Γυμνή, που τους διχάζει και τους αναστατώνει τη ζωή. Α, στομυθιστόρημα πρωταγωνιστεί και ο Τάκερ Κρόου αυτοπροσώπως.

Πρόκειται για ένα απολαυστικόανάγνωσμα. Δεν συζητάμε για κανένα αριστούργημα, ούτε φυσικά για ένα βιβλίο πουθα σου αλλάξει την οπτική στα πράγματα. Αν και τώρα τελευταία τείνω να πιστέψω πως τέτοια βιβλίαέτσι κι αλλιώς δεν υπάρχουν.

είν' ο γιος μας ο μεγάλος κι ο μικρός

2011-10-31T23:09:00.000+02:00

Έχω, σεγενικές γραμμές, μια κάπως ασαφή αίσθηση του χρόνου, όπως όλοι οι άνθρωποι.Άλλοτε επιμηκύνεται η στιγμή, άλλοτε συρρικνώνεται ο χρόνος. Είναι οτρόπος του εγκεφάλου να συλλέγειπληροφορίες τέτοιος που απορρίπτει τη συνέχεια, κατακερματίζει το μεγάλο, τοαποθεώνει στις λεπτομέρειες. Αν στην εφηβεία μου με ρωτούσες τι είναι έναςτριανταπεντάρης θα σου απαντούσα οικογενειάρχης μεσήλικας. Αν τότε με ρωτούσεςαν θα κάνω παιδιά, θα σου απαντούσα πως αυτό προβλέπεται για το τέλος της ζωήςμου, δηλαδή τα τριάντα. Ε, λοιπόν, τα πάντα πήγαν σύμφωνα με το σχέδιο και στατριάντα ήμουν έγκυος. Όμως ο χρόνος έχει μια τάση να μας κρύβεται για ναμπορούμε να ανταπεξέλθουμε στην καθημερινότητα, να τη διευρύνουμε. Αν μερωτήσεις τώρα θα σου πω πως στα σαράντα ο άνθρωπος είναι ένας μεσήλικαςοικογενειάρχης. Μάλλον σε εφτά χρόνια θα έχω άλλη άποψη.

Ένααπό τα θέματα που πάντα απασχόλησε όλους όσους γράφουν κι όσους δεν-υποψιάζομαι μάλιστα πως πρόκειται για το θεμελιώδες ερώτημα όλων των τεχνών-είναι η διαχείριση αυτού του χρόνου ως και το θάνατο. Αυτό σε σχέση με την δυοπρωταρχικά ένστικτα του ανθρώπου, την αναπαραγωγή και την ανάγκη γιασταθερότητα. Με λίγα λόγια η ρουτίνα επιμηκύνει ή μικραίνει το χρόνο ως τοτέλος. Η σταθερή βάση του χρόνου, θα κάνω «αυτό», «τότε», «με αυτόν τον τρόπο»,επινοήθηκε γιατί πηγάζει από μέσα μας, είναι μέσο επιβίωσης. Από την άλλη ηατέρμονη διαδοχικότητα ημερών που μοιάζουν η μια στην άλλη, τροφοδοτεί ένανμηχανισμό λήθης. Έτσι αν η ρουτίνα είναι η βασική γραμμή ευτυχίας, τότε οι διακυμάνσειςμόνο καταγράφονται, διαφορετικά αφήνεσαι στη ροή της και βρίσκεσαι στο τέλοςτης ζωής σου, δηλαδή στα τριάντα.

Κάποτε με την κολλητή μου φιλενάδαμοιραζόμασταν ένα μονό κρεβάτι τα βράδια για να μιλάμε ψιθυριστά ως το πρωί.Τότε στα είκοσι μας ακόμα είχε την αίσθηση πως η ρουτίνα της θα ήταν τέτοια πουθα δυσκολευόταν να κάνει παιδία πριν τα τριανταπέντε. Έκανε λάθος. Όπως οιστιγμές καταγράφονται, το ότι ο άνθρωπος με τον οποίο νιώθω κατά καιρούς την ελευθερία να είμαι τόσο θυμωμένη μαζί τουόσο και με τη μάνα μου, γινόταν χθες μανούλα, έκανε τη μέρα αφόρητα μεγάλη,σχεδόν υστερικά αγχωτική. Από την άλλη μπορεί να έφταιγε απλά η αλλαγή τωνρολογιών.

Της φούσκας το κάγκελο

2011-10-27T08:47:00.000+03:00

Δεν έχω καμίααπολύτως σχέση με τα εκδοτικά πράγματα, δεν έχω φίλους, δεν είμαι στο σινάφι,αλλά θα ήθελα να είμαι- να εξηγούμαστε. Από αυτά που ακούω αλλά και από το σχόλιοτης Ευγενίας Φακίνου «Οιεκδότες είχαν ζήσει κι αυτοί μία φούσκα, πριμοδότησαν το ευτελές, δημιουργώνταςένα κοινό που ίσως δεν είχε ξαναδιαβάσει βιβλίο, αλλά που δυστυχώς έμεινε σ'αυτό το επίπεδο και δεν προχώρησε ένα σκαλάκι παραπάνω." που μου έστειλεη Ελένη Καπετανάκη στο Διαβάζοντας υποψιάζομαι πως κάτι καλό μπορεί να βγει μέσααπό την κρίση για το βιβλίο. Μπορεί εκδοτικοί οίκοι με τηλεοπτικές αβάντες, λέωεγώ τώρα, να σταματήσουν να εκδίδουν το ένα μελό ευπώλητο μετά το άλλο. Κι έτσικάποιες κυρίες να αναγκαστούν να ακολουθήσουν έναν από τους δυο δρόμους, είτενα σταματήσουν να διαβάζουν γιατί δεν υπάρχουν πια οι γνωστές αισθηματικές τουςιστορίες- πράγμα που απεύχομαι, είτε να ανακαλύψουν τα πραγματικά βιβλία. Δεν λέωφυσικά να αρχίσει μια θιασώτρια της «ροζ» λογοτεχνίας να διαβάζει αστυνομικά, πάνταστο είδος που την ευχαριστεί, αλλά να συνεχίσει με πραγματικά βιβλία γραμμένααπό καλλιτέχνες. Κι ας έχει ο όρος ευτελιστεί γιατί τον χρησιμοποιούν σωρηδόνοι σκυλοπόπ γλάστρες. Γραμμένο τέλως πάντων από άνθρωπο που ήθελε να καταθέσειτην ψυχούλα του κι όχι τσεκ στον τραπεζικό λογαριασμό του. Κατ’ ανάγκη. Δεν έχωτίποτα με την εμπορική επιτυχία, αρκεί να μην είναι σκέτο εμπόριο.

Περί καταθλίψεως

2011-10-26T08:44:00.000+03:00

Είναι μια αίσθησηπου με κυνηγάει τον τελευταίο καιρό που με κάνει να μένω θεατής, περιχαρακώνομαισε αυτά που θέλω να προστατέψω, τα άλλα μένουν απέξω, σχεδόν με εξουθενώνει νατα παρακολουθώ. Αλλά δεν θα έπρεπε να είναι έτσι. Δεν γράφω και δεν διαβάζω ( τρίααρχινισμένα βιβλία στο κομοδίνο μου, όταν ένα από αυτά είναι το «Χιόνι» τουΠαμούκ μάλλον είναι ρεκόρ ακεφιάς). Οι φίλοι μου με έχουν χάσει, πάντα με βάραιναντα τηλέφωνα, αλλά τώρα με δυσκολεύουν περισσότερο. Η καλύτερη μου φίλη κοντεύεινα γεννήσει κι εγώ δεν είμαι κάθε μέρα στο τηλέφωνο μαζί της. Περίεργα πράγματα.Αλλά και η διαδικτυακή μου ζωή το αντανακλά, μπαίνω λάθρα στα γκρουπ που μεαφορούν στο Facebook – παρεμπιπτόντως αν ακόμα δεν έχετε ανακαλύψει το ΤΙΔΑΜΕΛΕε; μάλλον πρέπει να το κάνετε πάραυτα- διαβάζω σχόλια, δυσκολεύομαι να πω μιακουβέντα. Δεν θέλω να συμμετέχω. Και τομπλογκ υποφέρει, φυσικά. Έλαβα ένα mail από μια πολύ ευγενική, άγνωστή μου,κυρία τις προάλλες που μου ζητούσε να συνεχίσω, που με ευχαριστούσε που υπήρχε αυτόςο ιστοχώρος. Μου έφτιαξε το βράδυ μου, ίσως και τις επόμενες μέρες μου. Αυτό τοσυναίσθημα μάλλον δεν πρέπει να ξεχνάω, τη χαρά της επικοινωνίας. Αναδύομαι. Αν υπάρχειαπόφαση σε αυτό που νιώθω, τότε είναι όλη δική μου να την πάρω.

Βιβλιοπροτάσεις: "Το Κιβώτιο"

2011-10-12T08:36:00.000+03:00

Υποψιάζομαιπως- χωρίς να είμαι φιλόλογος και να θέλω ποτέ να γίνω- κάθε χρόνο στηνΦιλοσοφική Αθηνών μια πτυχιακή εργασία θα είναι για το «Κιβώτιο», ίσως και μιαδιατριβή. Κι αν δεν είναι έτσι τα πράγματα θα έπρεπε, γιατί στο ένα και μοναδικότου μυθιστόρημα, ο Άρης Αλεξάνδρου τα έκανε όλα, έγραψε ένα συναρπαστικό βιβλίο,με μια σύγχρονη και για τα ελληνικά δεδομένα ριζοσπαστική αφήγηση και την εξυπνότερηδημοτική ελληνική γλώσσα που έχω συναντήσει.

Μια ομάδα 40ατόμων ξεκινά να πάει το κιβώτιο από την πόλη Α στην πόλη Β, μοναδικός επιζώνστο τέλος της διαδρομής είναι ο αφηγητής, που στέλνει επιστολές σε έναν αφανήανακριτή. Για το Κιβώτιο, την αποστολή, τον αφηγητή, δεν ξέρουμε τίποτα ή νομίζουμεότι ξέρουμε τα πάντα. Κι εδώ τα πράγματα αρχίζουν να αποκτούν ενδιαφέρον, ως προςτα όρια της αλήθειας, του ανθρώπου απέναντι στους μηχανισμούς και την εξουσία,τα παιχνίδια του μυαλού του και την ύπαρξη.

Θαήμουν αν μη τι άλλο αφελής να πιστέψω πως θα μου επιτρεπόταν μια συνολική ανάλυσητου «Κιβωτίου» και για αυτό δεν θα την επιχειρήσω. Διαπιστώνω πως δεν υπήρξεσυνεχιστής του Αλεξάνδρου, έμεινε το «Κιβώτιο» μια φωτεινή εξαίρεση στη μετριότητα.Ακόμα καταλαβαίνω πως ένα μεγάλο κομμάτι του αναγνωστικού κοινού αγνοεί την ύπαρξήτου. Για αυτό σήμερα ξύπνησα με την φοβερά πρωτότυπη ιδέα να προτείνω το «Κιβώτιο»,γιατί έστω κι ένας σκεπτόμενος αναγνώστης να μην το έχει διαβάσει και ναπαρακινηθεί από αυτόν τον ιστοχώρο, αξίζει τον κόπο του.

Γιατί μπροστά σου πάντα απλώνεται ένα δίχτυ

2011-10-09T10:56:00.002+03:00

Νιώθω μιααναθεματισμένη κούραση στα κόκκαλα μου, που δε λέει να γιατρευτεί. Νιώθω τα χρόνιαμου να βαραίνουν, να γίνονται μια μεγάλη γροθιά, να με γρονθοκοπούν, νιώθω γριάμε λίγα λόγια. Μπλεγμένη ανάμεσα στις γενιές της αγίας ελληνικής οικογένειας,βγαλμένη κακιά μάγισσα από το παραμύθι, πάντα κάποιος κάτι έχει να λέει πως δενέκανα. Θα σας πω τι δεν έκανα, δεν έκοψα ποτέ τον ομφάλιο λώρο μου, δεν μπήκα ήδεν βγήκα από τα καλούπια τους. Και τώρα είμαι μετέωρη, ούτε εδώ, ούτε εκεί, ούτεανήκω- γιατί δεν μπορώ- ούτε δεν ανήκω- γιατί δεν θέλω, τους αγαπάω. Υπάρχεικανείς που να ανήκει πλήρως στην οικογένεια του, να είναι αναπόσπαστο μέλος της,μάλλον μόνο τα παιδιά, όσο είναι ακόμα παιδιά.

Θαπω και κάτι άλλο ανίερο, την δική μου οικογένεια, την στενή, στενότατη, με τον άντρακαι το παιδί μου, δεν την νιώθω έτσι. Μάλλον γιατί εδώ εγώ βάζω τους κανόνες.Κακά πλάσματα οι άνθρωποι, πάντα κάποιον θέλουν να εξουσιάζουν. Την στενή μουοικογένεια ποτέ δεν την ένιωσα βάρος να με πλακώνει, πάντοτε την ένιωσα χαρά.Αλλά από την άλλη υποψιάζομαι πως για το παιδί μου, αυτή η ίδια οικογένεια σεκαμιά δεκαριά χρόνια θα είναι θηλιά, μόνον καθήκον, και ηθικές υποχρεώσεις. Αυτός,όσο κι αν με πονάει, ελπίζω να βρει τα κότσια να ανεξαρτητοποιηθεί. Εγώ έφτασαως εδώ, τουλάχιστον να μπορώ να ορίζω το σπίτι μου και το παιδί μου, κι ας μηνορίζω τη ζωή μου. Κάτι είναι κι αυτό. Το ένα μου πόδι είναι έξω από τον κλοιό,το άλλο στο δίχτυ. Εκείνος ας σταθεί στα δυο του πόδια μόνος.

Sputnik Caledonia

2011-09-29T08:46:00.000+03:00

Μάλλον δεν κρύβεται πως έχω αδυναμία στα βιβλία επιστημονικής φαντασίας. Αν και θα ήταν αδικία κατάφωρη να κατατάξει κανείς σε ένα μόνο λογοτεχνικό είδος ένα τόσο πολυεπίπεδο βιβλίο όπως το "Sputnik Caledonia" του Andrew Crumey. Η γνωριμία μου με τον συγγραφέα έγινε με το συμπαθητικό "Μόμπιους Ντικ", ήδη όμως από τον "Κύριο Μι" είχε βρει μια θέση στη συνείδηση μου ως ένας από τους αγαπημένους μου.

Το μυθιστόρημα χωρίζεται σε τρία μέρη, στο πρώτο βλέπουμε τον μικρό Ρόμπερτ Κόιλ που μεγαλώνει στη Σκωτία και προσπαθεί να καταλάβει τον κόσμο, μέσα από την επιθυμία του να γίνει κοσμοναύτης και τις πολιτικές απόψεις του πατέρα του, εργάτη- σοσιαλιστή- θυμοφιλόσοφου. Στο δεύτερο κομμάτι, ο Ρόμπερτ, ενήλικος πια, ζει στην Λαϊκή Δημοκρατία της Βρετανίας και ετοιμάζεται για Κοσμοναύτης, σε μια μυστική αποστολή που θα τον στείλει ίσια σε μια Μαύρη Τρύπα. Στο τρίτο μέρος, ο Ρόμπι Κοιλ είναι νεκρός από τα 19 του και ο γέρος πατέρας του προσπαθεί την ημέρα της επετείου του θανάτου του να συνέλθει. "Όλα συνδέονται μεταξύ του" με λίγα λόγια και αυτό είναι η μόνη αλήθεια.

Ο Κρούμευ παίζει με τη θεωρία της σχετικότητας, με την αίσθηση πως φυσική και τέχνη συνδέονται με κάποιο τρόπο, με αυτό που θα μπορούσε να είναι, με την έννοια του παράλληλου σύμπαντος, με τις συγγραφικές του δυνατότητες. Και βγαίνει νικητής. Το αποτέλεσμα είναι ένα ευκολοδιάβαστο μεταμοντέρνο μυθιστόρημα - σπανίως τα δυο πάνε μαζί- που μπορεί να το απολαύσεις τόσο σε πρώτο επίπεδο, όσο και λίγο πιο πέρα.

Εγκλωβισμός

2011-09-26T08:57:00.000+03:00

Σπανίως νιώθω τόσο άσχημα όσο το τελευταίο Σαββατοκύριακο. Κλίση προς την κατάθλιψη δεν είχα παρά μόνο στην εφηβεία μου –μαζί με την μισή ανθρωπότητα, η άλλη μισή την έχει ακόμα- κι όμως δεν με ευχαριστούσε τίποτα. Πέρα λοιπόν από κάποιες αναποδιές που μας τύχαν την περασμένη εβδομάδα και που ούτε θέλω να τις συζητήσω με κανένα, γιατί δε θέλω, δε θέλω να φοβηθώ, αρνούμαι να υποταχτώ στο φόβο του διπλανού μου, στην γραφειοκρατία του κράτους και στην προσπάθεια παραβίασης του προσωπικού χώρου από αγνώστους (και όχι παραδόξως δεν μιλάω για κανένα τέλος και κανένα φόρο αν και τώρα που το ξαναδιαβάζω θα ταίριαζε…) , αυτό που νομίζω πως δημιουργούσε αυτήν την αίσθηση είναι ο εγκλωβισμός. Νιώθω πως εγκλωβίστηκα σε κάτι που μου υποσχέθηκαν πως θα είναι πάντα έτσι κι εγώ τρέχω τώρα να επιβιώσω, ενώ θα μπορούσα ίσως με μεγαλύτερη τόλμη να αντλώ και κάποια ευχαρίστηση από αυτό το τρέξιμο.

Με λίγα λόγια μεγάλωσα σε μια εποχή, τη δεκαετία του 90, που επαγγελματικός προσανατολισμός σήμαινε προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης. Φράγκα, για να ταΐσεις την οικογένεια σου, δουλειά και τίποτε άλλο. Σκέφτηκα η αδαής πως θα μπορούσα να καταπνίξω την πραγματική μου κλίση αν είχα λυμένο το βιοποριστικό μου. Και τώρα που όλα αυτά καταποντίστηκαν θορυβωδώς, έμεινα με την αγωνία του τρεξίματος, να κοιτάζω ένα τέρμα που δε μου ταιριάζει. Καλά να πάθω, η ζωή είναι για τους τολμηρούς κι εγώ πάντα επέλεγα την εύκολη λύση.

Κακομοιριάς το έλεος

2011-09-22T08:50:00.000+03:00

Με περιβάλλει μια αίσθηση κακομοιριάς, κι εγώ βυθίζομαι πέρα από κάθε προσδοκία σε αυτό το τεχνητό περιβάλλον μιζέριας με την ίδια ευκολία που κάποτε χωνόμουν στην περιρρέουσα ευθυμία. Η αναίτια ευθυμία δεν είναι πάντοτε κακή, η κακομοιριά πάντως είναι, αιτιολογημένη ή όχι. Δεν μπορώ ούτε τώρα να πείσω τον εαυτό μου πως πρέπει να κάνει κάτι – απέχει πολύ η έκφραση πολιτικής άποψης από την ενεργό δράση- όπως πάντα κάθομαι απαθής να βρίζω δίκαιους και άδικους. Ενδιαφέρομαι για το μαγαζάκι μου με λίγα λόγια, τον άντρα και το παιδί μου και τα άλλα τα αφήνω απέξω. Κι όμως αυτά τα άλλα πάντα με αγγίζουν.

Δεν είναι πως δεν διακρίνω το σημαντικό, κάτι τέτοιο θα ήταν άδικο. Απλά αφήνομαι στη βόλεψη μου, στο κάτω κάτω εγώ έχω κάτι να χάσω. Αν κρατήσω αυτά που μου απόμειναν σφιχτά στην κλειστή χούφτα, μήπως και τα περισώσω, ίσως από αυτήν την αναμπουμπούλα βγω με το μικρότερο δυνατό κόστος. Πιθανολογώ πως όλοι έτσι σκεφτόμαστε μέχρι να φτάσει το τέλος. Το τέλος λοιπόν είναι τι; Η απώλεια της εργασίας, της στέγης, της τροφής, τι; Που είναι το τέλος, η απώλεια της δυνατότητας να πάρεις την ακριβή τσάντα; Αυτό το τέρμα είναι μακριά, είναι κοντά, μας αφορά περίπου όσο κάθε ανακοίνωση μέτρων από την κυβέρνηση. Λοιπόν το τέλος δεν είναι το τέλος για τα ακίνητα, είναι που συνδέθηκε με αγαθό κοινής ωφέλειας. Το τέλος δεν είναι ο φόρος που θα μας στερήσει την τσάντα αλλά που θα στερήσει στον δίπλα- οσονούπω και σε μας- το ρεύμα και τη θέρμανση.

Με πονά γιατί κοιτώ να σώσω ό,τι σώζεται, όπως πάντα. Όπως παλιά βολευόμουν στην ευμάρεια, δεν χρειαζόμουν την πανάκριβη τσάντα, δεν την αγόραζα αλλά άμα μου την έφερνε η μαμά μου τη δεχόμουν, έτσι και τώρα κοιτάω να σώσω το τομάρι μου. Μετράω τα κουκιά και βλέπω πως με το συγκεκριμένο χαράτσι θα στριμωχτώ, αλλά θα έχω να πληρώσω το ρεύμα. Άρα όλα καλά, σωθήκαμε και φέτος…..

Όνειρα πάνω στο κύμα

2011-09-19T08:17:00.000+03:00

Τα μισά από όσα ξέρω τα έχω κάπου διαβάσει, τα άλλα τα έχω ζήσει. Όμως κάποια πράγματα μένουν αξεδιάλυτες εμπειρίες στο μυαλό μου, χάνεται η μνήμη, κρατά κενά διαστήματα, παίζει παιχνίδια αλλόκοτα. Τα μισά μου όνειρα τα έχω διαβάσει, τα υπόλοιπα τα έχω ζήσει. Λένε πως τόσο ευεπηρέαστα είναι μόνο τα παιδιά, αλλά η φαντασία μου καλπάζει. Ακούω το γιο μου να παραμιλά στον ύπνο του- κακό κουσούρι για παιδιά, ενδιαφέρον για περίεργες μανάδες- και τις περισσότερες φορές αναπαριστά τη μέρα του, βλέπει τον μπαμπά του να ξαναξεχνά το χαρτί του σουπερμάρκετ, το παιδάκι στην παιδική χαρά να κάνει άουτς, τον γιατρό να του κάνει εμβόλιο.

Είμαι 33 ετών και έχω ταξιδέψει λίγο, κάποιες πόλεις της Ευρώπης για 5-6 μέρες, δεν πήγα στο εξωτερικό για σπουδές, δεν αλήτεψα σε μιαν άλλη κουλτούρα κι όμως είναι γειτονιές της Βαρκελώνης και ζούγκλες της Λατινικής Αμερικής που είναι φυλαγμένες μέσα στην άκρη του μυαλού μου, αξεδιάλυτες εμπειρίες κι ας λέω πως σπάνια οπτικοποιώ τα διαβάσματά μου. Ή τα γραψίματα, η εικόνα μού διαφεύγει εντελώς, με ζορίζουν οι λέξεις.

Στην πορεία πέρασα από μια φάση ελιτισμού, όποιος δεν διαβάζει έχει από την αρχή μειονέκτημα, ένα μείον στην κούρσα της ζωής. Μετά κατάλαβα πως αυτό είναι η δουλειά της τέχνης, ο ορισμός της. Δεν είναι ανάγκη να διαβάζεις, αρκεί μια μουσική, μια ταινία, ένας πίνακας, κάτι, να κρατά τη φαντασία σου σε επίπεδα πεντάχρονου. Αλλιώς η πραγματικότητα θα σε καταβροχθίσει.

Έμφυτο ελάττωμα

2011-09-17T11:29:00.000+03:00

Υποψιάζομαι πως όπως λέει και ο Νο14ΜΕ σε σχετικό ποστ ήταν μάλλον άτυχη η επιλογή να ξεκινήσω το ταξίδι μου στο Πιντσονικό σύμπαν με το "Έμφυτο ελάττωμα". Η αλήθεια είναι πως τα μαστούρικα μυθιστορήματα που περιγράφουν την δεκαετία του 60 και του 70 στον καπνό ενός μπάφου με κουράζουν αρκετά- μάλλον παίζει ρόλο πως δεν έχω καταφέρει να καπνίσω πάνω από δέκα κανονικά τσιγάρα σε όλη μου τη ζωή. Ετούτο πάντως είχε χιούμορ, πλάκα, πλοκή, γάρα, άσπρη, χίπηδες, όλα ιδωμένα από μια αγαπησιάρικη ματιά και έναν εξαιρετικό λογοτεχνικό ήρωα.

Ο Ντοκ Σπορτέλο, ιδιωτικός ερευνητής στο επάγγελμα, κρατά με το μικρό του ανάστημα όλο το βιβλίο ζωντανό και παλλόμενο. Ψάχνοντας για το γκόμενο της πρώην φιλενάδας του πέφτει σε κυκλώματα ναρκωτικών, μπάτσων, εργολάβων, τζόγου, όλα μαζί διαπλεκόμενα και μερικές φορές εντελώς όμοια. Ο Σπορτέλο δεν είναι ο καλός, οι άλλοι δεν είναι οι κακοί, οι κλασικούρες ενός παρόμοιου μυθιστορήματος αποδομούνται, αλλά τα λαχούρια, τα χίπικα αξεσουάρ και η πανταχού παρούσα μαριχουάνα το κάνουν λίγο σαν Χαβάη 5-0 με χασίσι.

Η επαφή μου με τον Πίντσον δεν με αποθάρρυνε, θέλω να διαβάσω κι άλλα του βιβλία όμως τούτη τη φορά λέω να μην το κάνω στα τυφλά. Δέχομαι προτάσεις.

Η χρονιά της ερήμου

2011-09-09T08:54:00.000+03:00

«Η χρονιά της ερήμου» του Pedro Mairal είναι ένα μυθιστόρημα που θυμίζει πολύ ως προς τη θεματολογία το «Περί Τυφλότητας» του Σαραμάγκου, χωρίς καθόλου να τον μιμείται στο ύφος και το στυλ γραφής, σε αυτό ο «γεράκος» μας ήταν αξεπέραστος άλλωστε. Από την άλλη κι εδώ ξεκινάμε από μια ανεξήγητη καταστροφή, την Κοσμοχαλασιά, που δεν αφήνει τίποτα όρθιο και παρακολουθούμε τη ζωή συγκεκριμένων ανθρώπων που πρέπει να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα.

Ηρωίδα η Μαρία, γραμματέας σε μεγάλη χρηματοοικονομική εταιρεία που στην αρχή τα νέα πως τα σπίτια γκρεμίζονται και οι ηλεκτρικές συσκευές δεν λειτουργούν δεν την επηρεάζουν πολύ. Δεν αργεί όμως ο καιρός που αναγκάζεται να μετακομίσει πιο κοντά στο κέντρο της πόλης που φαίνεται να είναι δυσκολότερο να διαβρωθεί, που μαθαίνει να ζει χωρίς ηλεκτρικό, που οι γύρω της αλλάζουν οργανώνονται για να επιβιώσουν- η ανθρώπινη φυλή δείχνει μαζεμένα όλη την καλοσύνη και την κακία της, όπως σε κάθε περίοδο έντασης- καταντά νομάδας, πόρνη, αιχμάλωτη ινδιάνων, ερωμένη. Χάνει την αξιοπρέπειά της και την ξαναβρίσκει.

Το μυθιστόρημα είναι εξαιρετικά καλογραμμένο, διερευνά το πρόβλημα που πάντα σχεδόν απασχόλησε την λογοτεχνία, πως θα επιβίωνε ο άνθρωπος ως άτομο και ως κοινωνικό ον σε μια κοσμοϊστορική αλλαγή. Πέρα από αυτό προερχόμενο από την Αργεντινή του 2005 είναι μια αλληγορία που ίσως έχει να μας διδάξει δυο τρία πραγματάκια για την ανθρώπινη φύση σε καιρό Κρίσης.

Το Μπουντουάρ του Ναδίρ

2011-09-04T10:11:00.000+03:00

Μάλλον δεν κρύβεται πως συμπαθώ εξαιρετικά τη γραφή της Ιωάννας Μπουραζοπούλου. Αυτό, αν δεν κάνω λάθος, είναι το πρώτο της βιβλίο και μου άρεσε πολύ. Σε μια χώρα της Βαλκανικής λοιπόν, σε μια πόλη που ονομάζεται Παλμέ-Βαλκάν κυριαρχεί ένα μαγαζί, το Ναδίρ, που συνδυάζει το μυστήριο με το όργιο για να δώσει θέαμα και να επιβιώσει. Ιδιοκτήτες του ο θηριώδης Δεβεράλδης και η Βαλκυρία. Εδώ στήνονται θεάματα όπως αυτό του συγγραφέα που τρώει το χειρόγραφο του σελίδα σελίδα και μετά το αφοδεύει δημόσια στο τεράστιο κοινό αποχωρητήριο- το Μπουντουάρ του Ναδίρ ή του ηθοποιού που είναι μελλοθάνατος σε μιαν άλλη χώρα και το κοινό περισσότερο σκέφτεται πως σε λίγο θα πεθάνει παρά την παράστασή του. Δεν έχει σημασία αν υπάρχει, γυμνό, κόπρανα, ούρα, θάνατος, όλα μετουσιώνονται σε «τέχνη». Μα το σπουδαιότερο είναι πως το Ναδίρ και συγκεκριμένα το Μπουντουάρ του γίνεται πόλος έλξης για όλους τους ισχυρούς της Βαλκανικής, ανάγεται σε ιδέα και κέντρο αποφάσεων.

Ηρωίδα του μυθιστορήματος είναι μια ιδιωτική ερευνήτρια, μια αντρογυναίκα ξερακιανή και σχεδόν άφυλη, που ερευνά κάποιες συγκεκριμένες φωτογραφίες που βρέθηκαν όταν ο ιδιοκτήτης του κέντρου πεθαίνει και τα υπάρχοντα βγαίνουν σε δημοπρασία. Έτσι γυρίζει όλη την Ευρώπη και γνωρίζεται με σαλτιμπάγκους, ηθοποιούς, συνταγματάρχες, ένα μωσαϊκό ανθρώπων. Κάπου εκεί βρίσκεται η άκρη του νήματος.

Ο τρόπος που η συγγραφέας αγαπά να στήνει ένα ολόκληρο καινούργιο συμπάν, που άπτεται του δικού μας αλλά δεν είναι αυτό, με ενθουσιάζει. Το κυριότερο όμως είναι πως δεν επαναπαύεται σε αυτή της τη δεινότητα να στήνει δυστοπίες, αλλά φροντίζει να υπάρχουν χαρακτήρες ολοκληρωμένοι που πλαισιώνουν τόσο την ιστορία, όσο και τον καινούργιο κόσμο- που τόσο πολύ μοιάζει στον παλιό.

Βιβλιοπροτάσεις: "Εξαιρετικά δυνατά και απίστευτα κοντά"

2011-09-01T08:55:00.001+03:00

Νομίζω πως όταν μιλάμε για το "Νέο Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα" μιλάμε για λάθος Τζόναθαν. Γιατί με πολύ απλά λόγια, θα έπρεπε να μιλάμε για τον Τζόναθαν Σάφραν Φόερ. Το «Extremely loud and incredibly close» το διάβασα στα ελληνικά γιατί το αγόρασα σε βιβλιοπωλείο-υπερκατάστημα όπου ήταν το μόνο που μου κίνησε το ενδιαφέρον. Το μετάνιωσα, σχεδόν θέλω να το ξαναδιαβάσω και στην αυθεντική του γλώσσα.

Όταν πρωτοδιάβασα κριτικές για αυτό το βιβλίο, δεν κρύβω πως φοβήθηκα, Αμερικανός που γράφει για την 11^η Σεπτεμβρίου, το μυαλό μου γέμισε ευχολόγια, κακά μοιρολόγια και λατρεία για το σημείο της καταστροφής σε μορφή υστερίας. Εγώ ως μη Αμερικανίδα, πριν συνειδητοποιήσω το μέγεθος της καταστροφής ένα απόγευμα που έπινα καφέ στο πατρικό μου, σχεδόν είχα χαρεί από την έκπληξη που έβλεπα κάποιον να τα βάζει με την υπερδύναμη. Μετά ήρθαν τα υπόλοιπα συναισθήματα, η πίκρα κι ο θυμός που χάθηκαν τόσοι άνθρωποι. Φοβήθηκα λοιπόν πως δεν θα μπορούσα να ταυτιστώ.

Κι όμως μπόρεσα. Αφηγητής ο εννιάχρονος Όσκαρ, που έχασε τον πατέρα του στους Πύργους και προσπαθεί να συνέλθει. Πρωταγωνιστές αυτός, ο μπαμπάς του, ο παππούς και η γιαγιά του, επιζήσαντες του βομβαρδισμού της Δρέσδης, η Νέα Υόρκη. Η θλίψη μέσα από τα μάτια ενός παιδιού είναι ύπουλη, γεμάτη γλυκιά αφέλεια, αλλά ο Όσκαρ δεν είναι ένα οποιοδήποτε παιδί, έχει τις εμμονές του, την προσκόλληση του στο ντέφι του, φτιάχνει ένα ολόκληρο άλμπουμ με πράγματα που του έχουν συμβεί, κι είναι γεμάτο σκληρά αποκόμματα εφημερίδων, στέλνει γράμματα στον Στήβεν Χόκινς. Ο Όσκαρ αλωνίζει όλη τη Νέα Υόρκη, γιατί βρήκε ένα κλειδί σε ένα βάζο στην ντουλάπα του πατέρα του μέσα σε ένα φάκελο που έγραφε Black κι αποφασίζει να επισκεφτεί όλους τους Μπλάκ της πόλης. Κι έχει έναν παππού που έχασε την λαλιά του στο βομβαρδισμό της Δρέσδης, μια γιαγιά που προσπαθεί να επιβιώσει από τις μνήμες. Γιατί οι πράξεις εκδίκησης πάνω στα κεφάλια αθώων αφήνουν κι αυτές θύματα όπως όλες οι άλλες.

Το διάβασα αχόρταγα, μέσα σε λίγες μέρες, δεν ήθελα να το αφήνω για πολύ. Γιατί πέρα από τον πολιτικό συμβολισμό, από τη Δρέσδη και τη Νέα Υόρκη, ο Όσκαρ Σελ είναι ένας εκπληκτικός λογοτεχνικός ήρωας κι η ιστορία του αξιοδιάβαστη. Όσο για τον αφηγηματικό τρόπο του συγγραφέα, πρωτοπρόσωπη αφήγηση μέσα από τα μάτια ενός 9χρονου, γράμματα σε έναν αγέννητο και άγνωστο γιο (από τον άλαλο παππού) και σε έναν γεννημένο και πολύ αγαπημένο γιο (από την πανταχού παρούσα αλλά και διακριτικά απούσα μητέρα), δεν έχω παρά θαυμασμό. Λίγοι μπορούν να σπάσουν έτσι την αφήγηση κι όμως να μη χάσει τίποτε από την συνοχή και τη φρεσκάδα της.

Υ.Γ. Δεν θέλω να δω την ταινία.

Solar

2011-08-24T08:33:00.000+03:00

Μεγάλη απογοήτευση. Μάλλον μόνον αυτές οι δυο λέξεις μπορούν να περιγράψουν το Solar του πολύ αγαπημένου μου κατά τα άλλα Ian McEwan. Τυφλή δεν είμαι, τις διάβαζα τις κριτικές, και για αυτό εν μέρει άργησα τόσο να το διαβάσω κι ας ήταν στα ράφια μου σχεδόν από την αρχή της κυκλοφορίας του, πριν μεταφραστεί. Ήθελα να καταλαγιάσει ο κουρνιαχτός, να μη θυμάμαι πια τις φράσεις που διάβασα. Αλλά τις θυμάμαι και τώρα μου φαίνονται κάπως ήπιες, σα να έπεσε ο αγαπητός συγγραφέας στα μαλακά, γιατί είναι αυτός που είναι.

Ο ήρωας του, Michael Beard είναι φυσικός βραβευμένος στα νιάτα του με το βραβείο Νόμπελ για μια τροποποίηση της θεωρίας του Αϊνστάιν, και ένας φρικτός, ανύπαρκτος και γελοίος χαρακτήρας. Τον βρίσκουμε πενηντάρη, να χωρίζει επεισοδιακά από την πέμπτη του γυναίκα. Κατά τη διάρκεια του χωρισμού ο ένας εραστής της θα πεθάνει κατά λάθος, ο άλλος θα ενοχοποιηθεί και ο ίδιος ο Beard θα μείνει με την κληρονομιά ενός εγγράφου που μιλά για την χρησιμότητα της ηλιακής ενέργειας στην παραγωγή ηλεκτρισμού μέσω της μίμησης της φωτοσύνθεσης, από τον έναν από τους δυο εραστές που ετύγχανε υποτελής του σε ένα κέντρο που διηύθυνε. Την υπόλοιπη ζωή του θα την φτιάξει μέσα από αυτό το θέμα, θα γνωρίσει κι άλλες γυναίκες, θα γίνει ολοένα και πιο χοντρός, πιο καρικατούρα.

Ο Michael Beard υποψιάζομαι πως θα καταγραφεί ως ένας από τους πιο αποτυχημένους ήρωες μυθιστορήματος. Και οι σκηνές σε ένα ταξίδι στην Αρκτική που κάνει για να ξεπεράσει την πέμπτη του γυναίκα- το κωμικό ιντερλούδιο ενός μάλλον καθόλου αστείου βιβλίου- οι πιο ανούσιες και γελοίες σε μυθιστόρημα που έχω ως τώρα διαβάσει. Όσο για το "οικολογικό" του θέματος, δεν λέω πολύς λόγος γίνεται τελευταία, αλλά μάλλον θα ήθελα ουσιαστικότερα πράγματα κι όχι απλές αμάσητες αναφορές και αρπαχτές.

Freedom

2011-08-20T10:43:00.000+03:00

Υποθέτω πως για τις περισσότερες παντρεμένες γυναίκες –τη δική μου εξαιρέσει ίσως- υπάρχει ο Richard Katz, ο κουλ τύπος που κάποτε τις ήθελε αλλά δεν έκαναν τίποτα μαζί του γιατί το έβλεπαν πως δεν ταίριαζαν κι αντ’ αυτού παντρεύτηκαν το καλό παιδί της καρδιάς τους. Για την Patty έτυχε αυτός ο τύπος να είναι ο καλύτερος φίλος του άντρα της. Ο Walter, προσεκτικός με τις γυναίκες, ευγενικός, φυσιολάτρης, οικολόγος ακτιβιστής, την αγαπά απεριόριστα, της χαρίζει δυο παιδιά. Αλλά εκείνη νιώθει ανικανοποίητη, βυθίζεται στην αεργία, στην αίσθηση πως δεν της αξίζει τόση αγάπη και κάνει ό,τι μπορεί για να τα τινάξει όλα στον αέρα. Στην ιστορία μπλέκονται τόσο οι προηγούμενες γενιές- γονείς και των δυο- όσο και οι επόμενες- τα παιδιά τους.

Αν η παραπάνω πλοκή σας ακούγεται σαν κακό ροζ παραλογοτέχνημα, έχετε δίκιο. Εν μέρει ο Franzen ξέφυγε στο Freedom και στις 500τόσες πυκνογραμμένες σελίδες δεν διαβάζουμε μόνο την ιστορία μιας ολόκληρης οικογένειας- a family saga όπως και στις «Διορθώσεις»- αλλά κι ένα συνηθισμένο μελό πασπαλισμένο με εσάνς οικολογίας και ολίγον από ανώδυνη πολιτική. Το βιβλίο βέβαια παραμένει καλογραμμένο, με ροή. Ο Φράνζεν ξέρει πώς να σε κάνει να συμπάσχεις και να ταυτιστείς με ένα χαρακτήρα, πώς να νιώσεις εγκλωβισμένος στα δικά του αδιέξοδα και για λίγο να τα νομίσεις δικά σου. Το μυθιστόρημά του έχει όλα τα στοιχεία που μπορούν να σε γοητεύσουν και δεν σε κουράζει- πολύ- παρ’ όλο το μέγεθός του. Θα προτιμούσα όμως αυτό το μέγεθος να είναι ανάλογο με το λογοτεχνικό του ανάστημα.

Υ.Γ. Ναι, ναι, η έκδοση που έχω έρχεται complete με το σηματάκι της Oprah. Πώς έχουν εδώ τα βιβλία την κακάσχημη κόκκινη σφραγίδα του Νόμπελ; Έτσι.....

Κι αν είσαι ναζιστής, δε σε φοβάμαι

2011-08-16T09:20:00.000+03:00

Με αφορμή την πρόσφατη «συζήτηση» με τον Johnny Panic, συνειδητοποίησα πως τώρα στην τρυφερή ηλικία των 33 και έχοντας αισίως συμπληρώσει μια 20ετία ενήλικων αναγνωσμάτων και ένα τέταρτο του αιώνα που ξέρω ανάγνωση (ήμουν το τελευταίο παιδάκι στην τάξη μου που έμαθε να διαβάζει, στο τέλος τέλος την 1^ης δημοτικού) νοιάζομαι για τον συγγραφέα όσο νοιαζόμουν και στην αρχή, δηλαδή καθόλου. Για το μόνο που νοιάζομαι είναι για το έργο του.

Οι βιογραφίες ποτέ δεν με ενθουσίασαν, τα βιβλία με επιστολές, ρήσεις, αποφθέγματα και συνεντεύξεις συγγραφέων με κουράζουν αφόρητα, στην τελική δεν με ενδιαφέρει αν πρόκειται για έναν σπιτόγατο οικογενειάρχη ή έναν ανοικονόμητο «ροκ σταρ» με τσιγάρα αλκοόλ και άλλα συναφή. Πιθανώς για αυτό δεν ενέδωσα ούτε καν σαν έφηβη στην γοητεία των μπίτνικ, θεωρώ τον Κέρουακ κάπως βαρετό, ιεροσυλία το ξέρω.

Όμως δεν μπορούν παρά κάποιες απόψεις να σοκάρουν. Μικρότερη, τότε που από την έντασή μου για τον T.S.Eliot πλησίασα τα Cantos του Ezra Pound γοητεύτηκα τόσο πολύ που ποτέ δε με ένοιαξαν οι πολιτικές του ιδιαιτερότητες. Στην ποίηση, ίσως και να είναι ευκολότερο. Τώρα όμως πως μπορείς να αγνοήσεις τις ναζιστικές κορώνες του Σελίν ή του Χάμσουν, αυτοί γράφουν μυθιστόρημα, φιλοσοφικό, γεμάτο αλήθειες και ανθρώπινες αυταπάτες. Πως μπορείς να χαθείς στη μαγεία του βιβλίου και να ξεχάσεις τη βιογραφία. Μπορείς. Πρώτον γιατί από την ιστορία του 2^ου Παγκόσμιου ξέρουμε μόνο την πλευρά των νικητών- άρα δεν μπορεί να είναι τόσο άσπρο μαύρο το ποιος είναι ο καλός και ποιος ο κακός- και δεύτερον γιατί η πολιτική είναι πλανεύτρα και η πολιτική στάση σε καιρό πολέμου δύσκολη υπόθεση. Οι σκέψεις ενός νοήμονος ανθρώπου μπορούν να πάρουν σκοτεινά και ανεξερεύνητα μονοπάτια, κι οι συγγραφείς είναι συναισθηματικά πουλιά. Μερικές φορές ξεδιάντροπα και φρικτά μπορεί να καταλήξουν ρατσιστές μισάνθρωποι.

Το ερώτημα τώρα είναι αν είμαι φιλικά προσκείμενη προς αυτούς τους συγγραφείς που με εκφράζουν και πολιτικά. Δεν θέλω να πιστεύω πως επηρεάζομαι κι εκεί. Κι αν αγαπώ τον Ρίτσο δεν είναι για τις πολιτικές του επιλογές, μα για τη Σονάτα. Το ίδιο αγαπώ και το Σεφέρη, από την άλλη πλευρά. Νομίζω πως δεν θέλω καν να μπω σε αυτή τη διαδικασία, να μετρήσω ποιός πού πότε και γιατί. Μου αρκούν τα βιβλία να έχουν κάτι να πουν κι ας μην έχουν οι συγγραφείς του παρά ελάχιστο ενδιαφέρον.

Βιβλιοπροτάσεις: "Ταξίδι στην άκρη της νύχτας"

2011-08-09T16:58:00.000+03:00

Μερικά βιβλία αξίζουν καλύτερα τον κόπο τους από άλλα, κι άλλα είναι τέτοια η δυναμική τους που όταν τα διαβάζεις ένα κομμάτι του ψυχισμού σου δεν είναι ποτέ πια το ίδιο. Το "Tαξίδι στην άκρη της νύχτας" ανήκει αναμφίβολα στην δεύτερη κατηγορία. Δεν θα καταδεχτώ εδώ να ασχοληθώ με τον Σελίν σαν άνθρωπο, τι πίστευε ή δεν πίστευε, τι έκανε ή δεν έκανε. Ίσως μάλιστα να μην θέλω να διαβάσω κι άλλο βιβλίο του μετά από αυτό, στο «Ταξίδι» τα είπε όλα.

Ήρωας ο μικρός Μπαρνταμού που κατατάσσεται σε μια στιγμή αυθορμητισμού στον Γαλλικό στρατό κατά τη διάρκεια του Α Παγκόσμιου και γρήγορα καταλαβαίνει την ουσία του πολέμου, πως εκείνου προσωπικά τίποτα δεν του έκαναν οι Γερμανοί. Προσποιείται τον ψυχικά διαταραγμένο για να ξεφύγει, τη γλιτώνει από τα άσυλα, τον στέλνουν στην Αφρική, όπου κοντεύει να πεθάνει από την αρρώστια, φεύγει για την Αμερική, τελικά καταλήγει στο Παρίσι, τελειώνει τις σπουδές του στην Ιατρική και γίνεται ιατρός των φτωχών. Σε όλες αυτές τις περιπέτειες, ένα πρόσωπο τυχαίνει συνέχεια στο διάβα του, ο Ροβινσώνας Λεόν, ο ετερώνυμός του, το άλλο του μισό, ο τυχοδιώκτης «φίλος» του.

Ο Μπαρνταμού ξεκινά σχεδόν έφηβος την πρωτοπρόσωπη περιπέτειά του και καταλήγει κυνικός γιατρός και η αφήγηση τον ακολουθεί σε αυτή τη μεταμόρφωση- το ύφος του βιβλίου είναι αξεπέραστο. Αλλά αυτό που σπάει κόκαλα είναι οι αλήθειες, αυτές οι αλήθειες που καταλύουν ανά πάσα στιγμή αυτό που μας μαθαίνουν. Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί στον πόλεμο, υπάρχει μόνο πόλεμος και θάνατος, οι φτωχοί είναι το ίδιο μίζεροι και κουτοπόνηροι, έτοιμοι να σε εκμεταλλευτούν όπως οι πλούσιοι, ο άνθρωπος θα κάνει τα πάντα για να επιβιώσει και μετά θα χρειαστεί να τα δικαιολογήσει και να τα ωραιοποιήσει ακόμα και στον ίδιο του τον εαυτό, η συνύπαρξη είναι αναγκαία κι όμως στην ουσία ανύπαρκτη και ευκαιριακή. Μέσα στην ανηθικότητα ο Μπαρνταμού κρατά μια σταθερά, όχι αξιών, αυτό είναι ανέφικτο, απλά μια σταθερά εαυτού που με αυτή πορεύεται, και μαθαίνει να την εκτιμά, τόσο που κάποια στιγμή δεν έχει ανάγκη πια το εντελώς ανήθικο μισό του, τον Ροβινσώνα.

Ομολογώ πως το «Ταξίδι στην άκρη της νύχτας» ήταν αναζωογονητικό, σπάνια βλέπεις στο χαρτί τις μύχιες σκέψεις σου, αυτές που σκέφτεται όλος ο κόσμος, ίσως και να τις λέει, αλλά γραμμένες αποκτούν μια άλλη διάσταση, πιο κυνική, πιο βρώμικη και πιο επίσημη. Είναι μια βουτιά στην ανθρώπινη φύση κι αυτή συχνά περιλαμβάνει και τα σκατά μας.

Το διάβασμα των διακοπών κι άλλες σκόρπιες σκέψεις

2011-08-03T08:49:00.000+03:00

Για άλλη μια φορά συνειδητοποίησα πως δεν διαβάζω στις διακοπές. Δεν είμαι άνθρωπος της μέρας στο διάβασμα και τη νύχτα όλο και κάτι έχω να κάνω. Τη μοναδική φορά που διάβασα τρία βιβλία μέσα στις πέντε μέρες των διακοπών μου ήταν η χρονιά που χώρισα από τον τότε σύντροφο μου. Άμα δείτε ανάρτηση για πολλά βιβλία μάλλον θα πρέπει να προσέχω.

Οι διακοπές είναι ωραίο πράγμα όμως. Τα τελευταία δυο χρόνια δεν είχα καταφέρει να κάνω σοβαρές και την εβδομάδα που έλειπα την ευχαριστήθηκα. Πήγαμε Ζάκυνθο και Κεφαλλονιά σε 8 μέρες σύνολο, φορτωμένοι λες και θα πηγαίναμε σε κάμπινγκ, γιατί, ναι, το παιδί ήταν μαζί μας- προς το παρόν η σκέψη να το αφήσουμε σε παππούδες γιαγιάδες με γεμίζει τρόμο. Δεν διάβασα αυτές τι μέρες ούτε γραμμή, «Το ταξίδι στην άκρη της νύχτας» το διάβασα την εβδομάδα που κάτσαμε στο εξοχικό των δικών μου και προσεχώς θα σας πω και τη γνώμη μου – για το μυθιστόρημα, όχι το εξοχικό.

Λοιπόν αυτό που με εντυπωσίασε στα δυο νησιά του Ιονίου ήταν η παντελής «πολιτιστική» έλλειψη. Ακόμα και οι αρπαχτές των επιθεωρήσεων σχεδόν έλειπαν φέτος. Ομολογουμένως πρόκειται για δυο νησιά που προσελκύουν κυρίως ξένους- ειδικά η Ζάκυνθος είναι σαν κακόγουστη βερσιον του τί είχαν οι ντόπιοι στο μυαλό τους πως είναι η Αγγλία, αλλά δεν είναι. (Όποιος σερβίρει κακά χάμπουργκερ με μπέικον δίπλα στο κύμα, γεμίζει το νησί του νέον πινακίδες της κακογουστιάς τη μια δίπλα στην άλλη και ονομάζει το μαγαζί του «Πόλντο» δεν δικαιούται να μιλά για την «ποιότητα» του τουρισμού….) Αλλά και η Κεφαλλονιά με την πολύ πιο όμορφα δομημένη τουριστική ανάπτυξη, τα ταβερνάκια με τα τοπικά εδέσματα και τα χλιδάτα ξενοδοχεία, πέρα από τουριστικές καντάδες λίγα είχε να επιδείξει.

Ακούω ήδη τις φωνές μες στο μυαλό μου, πήγες τρεις μέρες στο καθένα κι έβγαλες συμπέρασμα. Το συμπέρασμα είναι από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, τις αφίσες στις κολώνες, ίσως ακόμα και τη δική μου βαρεμάρα να ασχοληθώ. Ή από την κούρασή μου να βλέπω γυναίκες στο καράβι να διαβάζουν Χρυσιήδα Δημουλίδου με ύφος τουλάχιστον σα να διαβάζουν Παπαδιαμάντη, λες κι έκαναν κάτι διαφορετικό και σημαντικό που επιτέλους διάβασαν μια συναισθηματική αηδία. Από την άλλη άντρες με έστω ένα θριλεράκι στο χέρι δεν είδα, οπότε καλή κι η Δημουλίδου.

Γιατί στο μυαλό μου έχω ψηλά το διάβασμα στις διακοπές ενώ εγώ τότε δε διαβάζω είναι απορίας άξιο. Μάλλον οι σκέψεις μου είναι ίδιες με τις δεσποινίδες και κυρίες που διαβάζουν τη χιλιοειπωμένη ερωτική ιστορία στη Σμύρνη για μάγισσες και χαρτορίχτρες, απλά σε πιο «ποιοτικό» περιτύλιγμα.

Υ.Γ. Στις διακοπές μου διάβασα καμιά δεκαριά junk γυναικεία περιοδικά- αγγλικά και ελληνικά- και το καταευχαριστήθηκα.

And the rest is history.

2011-07-22T17:05:00.003+03:00

Το πόσα βιβλία δεν έχω διαβάσει με ξαφνιάζει, ακόμα περισσότερο το για πόσα βιβλία δεν έχω ακούσει ή διαβάσει ούτε λέξη. Η ανωνυμία αυτή των βιβλίων με φοβίζει, θα ήθελα να υπήρχε ένα σύστημα αξιολόγησης, μια "αντικειμενική" πυραμίδα, να τραβάς αυτό που τραβά η όρεξη σου. Πάντα θα υπάρχει χώρος για σκουπίδια, πάντα για αριστουργήματα- αλλά να ξέρεις. Περισσότερο με θλίβει η άγνοια, τα βιβλία που δε διαβάζω γιατί γράφτηκαν κάπου μακριά, που χάθηκαν. Πιθανολογώ πως θα ακούγομαι υπερβολή στον μέσο αναγνώστη. Ίσως και λιγάκι εμμονική. Δεν είναι πως δεν ξέρω το πρόβλημα μου, το ξέρω και το κατανοώ. Τα βιβλία δεν θα σώσουν τον κόσμο, δεν θα σώσουν καν εμένα. Συναισθηματικά μονάχα αρνούμαι να δεχτώ πως δεν υπάρχει κάπου, κάποιο άγνωστο βιβλίο που θα με οδηγήσει στην κάθαρση, με τη λογική το καταλαβαίνω απόλυτα.

Τί οδήγησε σε αυτό το παραλήρημα, θα σας πω αμέσως. Σε ένα πρόσφατο ποστ της καλής διαδικτυακής μου φίλης στο don't ever read me συνειδητοποίησα πόσα είναι τα βιβλία που δεν ξέρω, πόσα εκείνα που δε θα με ενδιέφερε ποτέ να διαβάσω. Τόσες προτάσεις μαζεμένες με μπούκωσαν και μου έφεραν μια αίσθηση ανεκπλήρωτου, κάποια από αυτά τα βιβλία δεν είναι το "είδος" μου, για αυτό δεν τα είχα ακούσει, πολλά τα έχω διαβάσει, άλλα θα ήθελα πολύ να έχω διαβάσει και κάποια στιγμή θα το κάνω. Όμως η απεραντότητα με φόβισε. Και η "εξειδίκευση". Τί σημαίνει δεν είναι του "είδους" μου; Γιατί δεν διαβάζω crime fiction αλλά διαβάζω science fiction; Μήπως γιατί απλά έτυχε; Εάν δεν είχα ανακαλύψει τον Σαραμάγκου και το Λιόσα θα διάβαζα ευπώλητα για πάντα, ή οι σχολικές μου ρίζες με τον Ντοστογέφσκι και τα άπαντα της γενιά του 30 κάτι θα ξυπνούσαν μέσα μου; Ένα έχω να πω, πως κάποτε, κάπου, πριν πολλά χρόνια όταν είχα ξεπέσει να διαβάζω Dan Brown σε κάποιο συνοικιακό σούπερ μάρκετ αγόρασα το "Περί Τυφλότητας" χωρίς να έχω ακούσει ποτέ τίποτε για αυτό, απλά από το οπισθόφυλλο. And the rest is history.

Υ.Γ. Αν παρ' όλες τις υπαρξιακές μου ανησυχίες έχετε καμιά πρόταση για βιβλίο ενοοείται πως είναι ευπρόσδεκτη. Μπορεί να είναι αυτό που θα σώσει τον κόσμο (μου).

The book of illusions

2011-07-15T08:36:00.005+03:00

To βιβλίο του Paul Auster “The book of illusions” είναι αυτό που ελληνιστί θα ονομάζαμε “a page-turner”. Εξαιρετικό προϊόν μυθοπλασίας αλλά και χαρακτήρων, δεν αφήνει τον αναγνώστη να αφεθεί από πλευράς πλοκής, χωρίς να χάνει τίποτε από την εσωτερικότητα και το βάθος του.

Ήρωας ο David Zimmer, καθηγητής σε Κολλέγιο που χάνει την οικογένειά του σε αεροπορικό ατύχημα- γυναίκα και δυο γιους- και βυθίζεται στην κατάθλιψη και το ποτό. Από την νάρκη θα τον βγάλει ένα ντοκιμαντέρ για ταινίες βωβού κινηματογράφου, και συγκεκριμένα μια ενός άγνωστου πρωταγωνιστή του Hector Mann- το πρώτο πράγμα που ενάμισι χρόνο μετά την τραγωδία που θα τον κάνει να σκάσει χαμόγελο. Αυτό το μειδίαμα θα τον οδηγήσει να ψάξει περισσότερο για τον άνθρωπο που το προκάλεσε, να μάθει πως μετά από κάποιες βωβές μικρού μήκους εξαφανίστηκε ως δια μαγείας. Μαζί του είχαν εξαφανιστεί κι οι ταινίες για πενήντα χρόνια, αλλά τον τελευταίο καιρό, ανώνυμα δέματα έφταναν στα αρχεία κινηματογράφου ανά τον κόσμο με κόπιες από το υλικό. Κανείς δεν είχε καταπιαστεί συστηματικά κι έτσι ο Zimmer αποφασίζει να τις δει όλες και να γράψει ένα βιβλίο.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα ξεπεράσει πολλά από τα δικά του προβλήματα, τις φοβίες του και κυρίως την αίσθηση πως είναι ζωντανός νεκρός. Και θα χωθεί σε μια περιπέτεια άνευ προηγουμένου που τα έχει όλα, Χολιγουντιανή λάμψη, υπαρξιακές αγωνίες για το τί θα γινόταν αν, κι ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά κάθε δημιουργό, την τέχνη την κάνει η ίδια η δημιουργία ή η αλληλεπίδραση της με τον κόσμο κι η καταστροφή της είναι δικαίωμα του δημιουργού ή ανοσιούργημα.

Για κάποιον περίεργο λόγο δεν είχαν καν ακούσει για τον Πολ Όστερ ως τώρα. Ντροπή μου και μάλλον θα πρέπει να επανορθώσω.

Κυριακή

2011-07-08T09:26:00.001+03:00

Όταν ξεκίνησα την «Κυριακή» του Αλέξη Σταμάτη οι προσδοκίες μου ήταν μεγάλες. Θέλεις γιατί είχα διαβάσει σε πρόσφατη συνέντευξή του πως το θεωρεί ο ίδιος το καλύτερο του μυθιστόρημα ως τώρα, θες γιατί εντελώς στα κρυφά είναι από του πολύ αγαπημένους μου εν δράσει ακόμα έλληνες συγγραφείς. Και λέω στα κρυφά γιατί θα έπρεπε να διαφημίζω σε φίλους και γνωστούς που δεν τον ξέρουν την «Μητέρα Στάχτη», ένα βιβλίο εξαιρετικό που θα μπορούσε κάτι να πει παραπάνω σε αυτούς που διαβάζουν δυο ευπώλητα το χρόνο.

Η «Κυριακή» στην αρχή με ξένισε, μου φάνηκε, αν και ηλικιακά δεν είμαι ούτε εγώ ούτε ο συγγραφέας πια εντελώς κοντά στην ομάδα των εικοσάρηδων, πως η γλώσσα του δεκαεννιάχρονου Βασίλη και του φίλου του Αργύρη ήταν ένα κακοχωνεμένο συνοθύλευμα γκρίκλις. Με λίγα λόγια μια γλώσσα την οποία γράφουν μεταξύ τους στο φεισμπουκ οι πιτσιρικάδες αλλά δεν μιλούν. Το μυθιστόρημα ξεκινά όταν δυο άντρες, ο ένας σαραντάρης που η γυναίκα του αυτοκτόνησε πριν επτά χρόνια, ο άλλος εικοσάρης που ο πατέρας του αυτοκτόνησε πριν ένα χρόνο, γνωρίζονται σε ένα νεκροταφείο. Ο μεγαλύτερος άντρας, ο Πέτρος, νιώθει την ανάγκη να μιλήσει στο αγόρι, να τον συντροφέψει κι έτσι τον ψήνει να πάνε για ένα καφέ. Ο μικρός, ο Βασίλης, κουβαλά μαζί του ένα χαρτάκι που δεν έχει αξιοποίησει ένα χρόνο τώρα που πέθανε ο πατέρας του, ένα σημείωμα του αυτόχειρα με ένα κινητό τηλέφωνο που δεν ξεχωρίζει καλά το τελευταίο νούμερο. Πληκτρολογεί και τις δυο εναλλακτικές και οι άγνωστοι μεταξύ τους άντρες, Πέτρος και Βασίλης, θα μπουν σε μια περιπέτεια που θα τους οδηγήσει σε έναν υπόκοσμο ξένο και για τους δυο, σε μια ιστορία κάθαρσης.

Ομολογώ πως από πλευράς πλοκής περίμενα περισσότερα. «Το Μπαρ Φλωμπερ» είναι ένα τόσο ολοκληρωμένο μυθιστόρημα παρόμοιου είδους που είχα λόγο να το προσμένω. Από την άλλη οι χαρακτήρες του Α. Σταμάτη όσο περνούν τα βιβλία βαθαίνουν, επικεντρώνεται πιο πολύ ο συγγραφέας στο είναι τους και οι ήρωες κερδίζουν σε ζωή. Απογοητεύτηκα και από την έκπληξη στο τέλος. Αποκλιμάκωση το λένε κι εμένα μου φάνηκε κλισέ και το που οδήγησε τους χαρακτήρες και το που πήγε την πλοκή.

Βιβλιοπροτάσεις: "The Master and Margarita"

2011-07-06T08:21:00.001+03:00

To « The Master and Margarita» του Μπουλγκάκοφ είναι ένα βιβλίο που συνηθίζει να παρεισφρύει στις λίστες με τα αγαπημένα πολλών γνωστών μου. Πιθανολογώ πως τώρα πια θα ξεγλιστρά μέσα και στις δικές μου. Το βιβλίο γράφτηκε και ξαναγράφτηκε τη δεκαετία του 30, αλλά δημοσιεύτηκε λογοκριμένο και μόνο πολύ αργότερα στην δεκαετία του 60 όταν ο συγγραφέας ήταν ήδη από χρόνια νεκρός ανασυντάχτηκε η ολοκληρωμένη του μορφή που δεν σταμάτησε να αλλάζει ως το 1989. Ο ίδιος ο Μπουλγκάκοφ υπέστη λογοκρισία σε τέτοιο βαθμό που επισήμως σταμάτησε να γράφει αν και στα κρυφά έγραφε τη Μαργαρίτα.

Το μυθιστόρημα είναι αστείο, καυστικό, ερεθιστικό, σε σημεία εξαιρετικό. Όλα αρχίζουν με την επίσκεψη του Διάβολου στην άθεη Μόσχα. Αυτός και η παρέα του, μια συμμορία παλιάτσων- ένα γελοίο υποκείμενο, μια ομιλούσα γάτα, ένας αρχαίος δαίμονας, ένας άλλος που σε κοιτά με το βλέμμα του θανάτου και μια θεόγυμνη μάγισσα- ταράζουν τα νερά της Μόσχας, ξεγλιστρούν από τη γραφειοκρατία και τα κρατικά όργανα, δίνουν παράσταση μαύρης μαγείας στο Βαριετέ, στο διάβα τους σκορπίζουν νεκρούς, τρελούς του ασύλου και γελοιοποιημένα ανθρωπάκια. Εκεί στο άσυλο, και μόνο μετά από αρκετά κεφάλαια, θα γνωρίσουμε και τον «Μάστερ». Παράλληλα εκτυλίσσεται μια άλλη ιστορία, αυτή του Πόντιου Πιλάτου τις μέρες που αναγκάστηκε να καταδικάσει σε θάνατο έναν αθώο «Μεσσία» που δεν είχε σχεδόν καθόλου υποστηρικτές και για τον οποίο ένιωθε μια αλλόκοτη συνάφεια και έλξη. Η ιστορία του Πληρεξούσιου της Ιουδαίας μας ακολουθεί από την εντυπωσιακή αρχή του Διαβόλου στους λογοτεχνικούς κύκλους της Μόσχας και του περίφημου Masolit, του κλαμπ των λογοτεχνών, μέχρι το βιβλίο που έγραψε ο Μάστερ και τον έριξε στο τρελάδικο που έχει θέμα, ναι, τον Πόντιο Πιλάτο. Την Μαργαρίτα δεν την γνωρίζουμε παρά στο δεύτερο μέρος, όπου πουλά την ψυχή της στο διάβολο για να βρει τον εραστή της, τον Master όπως τον λέει, που είναι κλεισμένος στην ψυχιατρική κλινική μετά από την δριμύτατη κριτική που υπέστη για το χειρόγραφο του για τον Πιλάτο, αλλά εκείνη δεν το ξέρει. Γίνεται η οικοδέσποινα του διαβόλου για μια νύχτα σε έναν σατανικό χορό κι εκείνος της χαρίζει μια ευχή.

Όπως καταλαβαίνετε μιλάμε για ένα απίστευτο πάρτυ σάτιρας, ιδεών, πικρίας, ένα μυθιστόρημα εντυπωσιακό, μοντέρνο ακόμα και τώρα ογδόντα χρόνια μετά. Ίσως και κλασικό, αν και αυτός ο τίτλος πολύ λίγο του ταιριάζει. Με λίγα λόγια τώρα που τελείωσε νιώθω μια μικρή θλίψη που δεν θα είναι εκεί να συντροφεύει τις νύχτες μου.

Τα παιδία διαβάζει

2011-07-02T22:45:00.001+03:00

Σχεδόν όλες οι μνήμες της παιδικής μου ηλικίας περιέχουν ένα βιβλίο. Με θυμάμαι να "ψήνω" τους γονείς μου για μέρες να μου πάρουν και άλλα βιβλία στις διακοπές, να διαβάζω χιλιάδες φορές τα ίδια και τα ίδια. Τώρα που είμαι κι εγώ γονιός σα να έχω παγώσει. Δυσκολεύομαι να θυμηθώ ποιά παραμύθια μου άρεσαν, να βρω κάτι παιδικό να με ενθουσιάζει.

Το σπίτι μας είναι γεμάτο βρεφικά βιβλιαράκια που ο μικρός τα φέρνει να τα διαβάσουμε περίπου εκατό φορές την ημέρα, το καθένα. Αλλά εγώ χάνω τον ενθουσιασμό μου, δυσκολεύομαι να φτιάξω καινούργιες ιστορίες, βαριέμαι εν ολίγοις την επανάληψη. Κι αυτό είναι που θα με έκανε μάλλον μια πολύ μέτρια δασκάλα. Από την άλλη όλα τα κλασικά παραμύθια όσο politically μη correct και να είσαι, είναι βίαια, σχεδόν ρατσιστικά, φρικτά. Και μιλάω για κλασικά παραμύθια σαν την κοκκινοσκουφίτσα ή την σταχτοπούτα, έτσι; Ο λύκος είναι πάντα κακός, ο κυνηγός έχει όπλο, η μητριά φρικτή κ.ο.κ Κουράζομαι να τα διορθώνω και θυμώνω. Ο κυνηγός κρατάει μια σκούπα και συγυρίζει το σπίτι της γιαγιάς της κοκκινοσκουφίτσας που το έκανε κατά λάθος ο λύκος "πωπί", παρεμπιπτόντως. Και άλλα συναφή περίεργα που "περνάνε" σε ένα μωρό 16 μηνών, αλλά δε θα "περνάνε" σε ένα 3χρονο. Και δεν γουστάρω το παιδί μου να λέει το λύκο "κακό" πάντα ούτε πολύ περισσότερο τον κυνηγό "καλό". Ούτε να βλέπει όπλα. Έτσι, τόσο πολιτικώς ορθά.

Τα καινούργια παραμύθια έχουν φυσικά ενδιαφέρουσες τροπές, και είμαι σίγουρη πως θα είναι καλύτερα από τα παλιά. Αλλά βαριέμαι να τα ψάξω, αυτό είναι το θέμα μου. Τα παιδικά βιβλία δε με συναρπάζουν πια, με αφήνουν αδιάφορη. Κι αν δεν συνέλθω γρήγορα βλέπω τον μικρό να διαβάζει και να ξαναδιαβάζει τον Ιούλιο Βερν και του Πέντε Φίλους όπως η μάνα του τριάντα χρόνια πριν.

Εμπνευσολόγιο

2011-06-22T08:25:00.000+03:00

Το να γράψει κανείς κατά παραγγελία είναι άτιμο πράγμα, εμπεριέχει τους εξης κινδύνους, να γράψει μια συμβατική ιστορία χιλιοειπωμένη με τον ίδιο τρόπο ή να γράψει ένα αριστούργημα. Όπως δηλαδή κάθε φορά που βάζει κάποιος μολύβι στο χαρτί ή ακριβέστερα πληκτρολόγιο σε λειτουργία. Μεγάλωσα με την ιδέα πως η έμπνευση είναι μια ιδέα που σου έρχεται μέσα στη νύχτα ξαφνικά, ως αναλαμπή και σηκώνεσαι να την σημειώσεις σε ένα μικρό σημειωματάριο- μάλλον έβλεπα πολλές αμερικάνικες ταινίες. Η ιδέα σου έρχεται μαζί με την πρώτη φράση στην άδεια κόλλα, και πολλές φορές μετά από αυτή. Άλλοτε πάλι, η ιδέα δεν έρχεται ποτέ και το κείμενο συνεχίζει να είναι…χμ καλό. Η έμπνευση δεν είναι κομμάτι της μιας στιγμής είναι αποτέλεσμα δουλειάς και τριβής. Μόνο στη διαδικασία της γραφής έρχεται αυτή η ιερή ώρα που όλα μπαίνουν στη θέση τους, η φράση ή η σκέψη κλειδί που τα θεμελιώνει όλα.

Όταν κανείς γράφει ποιήση αρκεί μια τέτοια στιγμή στο χρόνο που έπειτα θα βελτιωθεί και θα δουλευτεί κι αυτή βέβαια. Όταν γράφει πεζό χρειάζονται πολλές τέτοιες στιγμές αθανασίας. Όχι για κανένα αριστούργημα, απλά για ένα βιβλίο που βγάζει νόημα όταν κλείνεις την τελευταία του σελίδα, όπου το κάθε καρφί χρησμεύει για να κρεμαστεί κι ο τελευταίος ήρωας. Νιώθω τον τελευταίο καιρό διαβάζοντας ξανά κείμενα τόσο δικά μου, όσο και άλλων πως αυτό λείπει, η συνοχή, η ροή των ιδεών. Με άλλα λόγια επειδή το μυθιστόρημα απαιτεί πολλές από τις στιγμές μας κάποιες από αυτές είναι κακές και εμποδίζουν τις υπόλοιπες.

Έχω γράψει πια αρκετά κείμενα με συγκεκριμένο θέμα, είτε για κάποιο διαγωνισμό ή στη διάρκεια κάποιου σεμιναρίου. Συμπεραίνω λοιπόν πως δεν ξέρεις ποιά μέρα θα είναι καλή, και ο περιορισμός του θέματος δεν είναι πάντα για κακό. Ούτε βέβαια για καλό. Βρίσκομαι ξανά σε αυτή τη θέση και η άδεια κόλλα με περιγελά. Πιθανολογώ πως μπορεί να ξυπνήσω κάποια στιγμή μέσα στη νύχτα και να σημειώσω μια εξαιρετική ιδέα στο παιδικό μου σηειωματάριο. Από την άλλη χαρτί δίπλα στο κομοδίνο μου δεν κρατάω πια.

Beyond lies the wub

2011-06-18T01:02:00.000+03:00

Ξεκίνησα να διαβάζω το "Master and Margarita" του Bulgakov και μάλιστα σε Αγγλική μετάφραση (μη ρωτήσετε γιατί, μάλλον γιατί δεν ξέρω Ρώσικα) και ταυτόχρονα με το κλασικό αριστούργημα που με ενθουσιάζει, να εξηγούμαστε, διάβαζα και τα διηγήματα του Philip Dick. Μαντέψτε ποιός κέρδισε.... Ναι, ναι, ο Dick τελείωσε πρώτος και για αυτό η αποψινή μου κριτική θα είναι για το "Beyond lies the wub". Πρόκειται για συλλογή διηγημάτων, την πρώτη από τις πέντε σύνολο που χρειάστηκαν για να μπουν όλες του οι "μικρές ιστορίες". Ο Dick αυτά τα διηγήματα τα έγραψε μικρός όταν ξεκινούσε την καριέρα του και νομίζω κάλυψε μια απίστευτη σειρά ιδεών επιστημονικής φαντασίας. Ο άνθρωπος είχε ανεξέλεγκτη φαντασία, καλπάζουσα συγγραφική ορμή, που φυσικά σε πολλά από τα κείμενα δεν ολοκληρώνεται γιατί μιλάμε για μικρά διηγήματα, με πρωτογενή ιδέα, στοιχειώδεις χαρακτήρες, έκπληξη και τέλος. Παρ' όλα αυτά, τα απόλαυσα και τώρα μπορώ απερίσπαστη να γυρίσω στο "κλασικό αριστούργημα του 20ου αιώνα".

The French Lieutenant’s Wife

2011-06-08T22:47:00.000+03:00

Ομολογουμένως το “The French Lieutenant’s Wife”, του Τζον Φόουλς μπορεί να γίνει ένα βιβλίο πολύ κουραστικό. Οι κοντά πεντακόσιες σελίδες του μιμούνται κατά κάποιο τρόπο τα Βικτωριανά μυθιστορήματα σε λεπτομέρειες και περιγραφές. Αυτή η μίμηση είναι εσκεμμένη, γιατί αν οι ήρωες ζουν στο 1867, ο αφηγητής ζει στο τώρα, ξέρει πολλά, είναι ένας παντογνώστης- θεός που κάνει και μια guest εμφάνιση. Η ύπαρξη του και μόνο αρκεί για να κάνει το βιβλίο ενδιαφέρον και σημαντικό, μιας και πέρα από την πλοκή το μυθιστόρημα αυτό είναι μια πραγματεία πάνω στην ανθρώπινη φύση και πως η κατά καιρούς κοινωνική σύμβαση τη διαμορφώνει.

Ήρωας ο Τσάρλς Σμίθσον, ευγενής στην καταγωγή- θα κληρονομήσει τον τίτλο του θείου του- με αρκετά λεφτά ακόμα αλλά όχι τόσα πολλά όσο ο νεόπλουτος πατέρας της αρραβωνιαστικιάς του. Είναι ένας άντρας της εποχής, που έχει διαβάσει Δαρβίνο, θα ήταν σχεδόν σοσιαλιστής στις απόψεις του αν τον αφήναν, έχει ταξιδέψει πολύ κι όμως δεν μπορεί να ξεφύγει από τους τύπους της τάξης του και την χαριτωμένη αρραβωνιαστικιά του, που νοιάζεται μονάχα για τουαλέτες και έπιπλα. Και ξαφνικά γνωρίζει μια γυναίκα μυστήριο, οι χωριανοί στο θέρετρο που παραθερίζουν τη φωνάζουν «Τραγωδία» ή «Η πόρνη του Γάλλου υπολοχαγού». Είναι μια γυναίκα μορφωμένη που δούλευε σαν γκουβερνάντα όταν την ξεμυάλισε ο Γάλλος αξιωματικός και την έκανε δική του. Από τότε τον περιμένει να γυρίσει να την παντρευτεί και ατενίζει το πέλαγο. Ή τουλάχιστον έτσι λέει το τοπικό κουτσομπολιό για κείνη, γιατί η Σάρα είναι πολυεπίπεδη, έξυπνη και δυνατή. Οι συναντήσεις τους στην απαγορευμένη ακτή θα σημάνουν πολλά και για τους δυο.

Σε κάποια σημεία, το μυθιστόρημα το βαρέθηκα, κάποιες σελίδες δεν θα κρύψω πως τις διάβασα διαγώνια. Ήταν και άλλες όμως που ο αφηγητής τις έκανε δυνατές, ενδιαφέρουσες, συγκινητικές, τόσο που αυτός ο τόσο μακρινός χαρακτήρας γινόταν οικείος κι ας ήταν ξένος. Ένας σύγχρονος και ταυτόχρονα Βικτωριανός άνθρωπος.

Το παλιό σχολείο

2011-05-27T09:20:00.000+03:00

Οποιοδήποτε βιβλίο θα έχανε στη σύγκριση με τον κολοσσό του Κανούδος κι εγώ χρειαζόμουν ένα ευκολοδιάβαστο μυθιστόρημα για να βρω τους ρυθμούς μου. «Το παλιό σχολείο» του Τομπάιας Γουλφ είναι ακριβώς αυτό, ένα καλογραμμένο μεν, τελείως αξιολησμόνητο δε, βιβλίο.

Σε ένα αριστοκρατικό οικοτροφείο της Νέας Αγγλίας ένα αγόρι προσπαθεί να γίνει συγγραφέας, μέσα σε ένα περιβάλλον που σπρώχνει τα παιδιά να γράφουν, που διοργανώνει διαγωνισμούς λογοτεχνίας με έπαθλο την κατ’ ιδίαν συνάντηση με έναν συγγραφέα του κύρους του Φροστ και του Χέμινγουέι (!). Το αγόρι που προσπαθεί χρόνια να ξεχάσει την ταπεινή καταγωγή του θα μάθει πως η συγγραφή απαιτεί την αλήθεια και την ψυχούλα σου.
Το θέμα μου φάνηκε αρκετά τετριμμένο (ένας συγγραφέας που γράφει για έναν εκκολαπτόμενο), η πλοκή είναι γραμμική χωρίς σχεδόν καμιά ανατροπή, αλλά το βιβλίο είναι καλογραμμένο, με ροή. Πάντως οι κριτικές στο οπισθόφυλλο, πως πρόκειται για τον νέο Φίλιπ Ροθ ή τον Αμερικανό Τσέχωφ κρίνονται ως υπερβολικές. Ίσως και λίγο γελοίες.

ΒΙΒΛΙΟΠΡΟΤΑΣΕΙΣ: "Ο Πόλεμος της Συντέλειας του Κόσμου"

2011-05-25T22:34:00.002+03:00

Μια αναγνωστική περιπέτεια είναι « Ο Πόλεμος της Συντέλειας του Κόσμου» του Μάριο Βάργκας Λιόσα, μια εμπειρία που αξίζει να αναδυθεί από μέσα της κάθε αναγνώστης. Έστω κι αν κάνει ένα μήνα, όπως εγώ, να τελειώσει τις περίπου 900 σελίδες της δίτομης, στα ελληνικά, έκδοσης. Οι αναγνωστικές μου συνήθειες είναι η γρήγορη ανάγνωση, όμως εδώ το βιβλίο επέβαλε τους ρυθμούς του και δεν το μετάνιωσα που επέμεινα.

Το βιβλίο μας μεταφέρει στο Κανούδος. Εκεί ο Συμβουλάτορας, ένα είδος «Μεσσία» που γύριζε τα γύρω χωριά της Μπαία για χρόνια, έχει συγκεντρώσει μια ομάδα ανθρώπων που τον ακολουθούν, καταπατούν τη γη και φτιάχνουν μια κοινωνία όπου όλοι τα μοιράζονται όλα, δεν υπάρχουν πια χρήματα, αθώοι αναμιγνύονται με φοβερούς ληστές και δολοφόνους έχοντας ξεχάσει τα παλιά τους πάθη, άνθρωποι που δεν έχουν τίποτε να χάσουν γίνονται ένα με εμπόρους που είχαν πολλά, αλλά δέχτηκαν τη θωπεία του αγγέλου. Γιατί, ναι, το Κανούδος είναι μια θρησκευτική κοινότητα, αυτό που ενώνει τους ανθρώπους του είναι το μίσος για το Σκύλο- το Σατανά- που αντιπροσωπεύει η Δημοκρατία και η Απογραφή (το πιο παλιό πολιτικό κόλπο, αναβίωσε στις μέρες μας) και αυτό που τους δένει είναι η αγάπη για τον Αγαθό Ιησού τον Συμβουλάτορα, μια βιβλική κατά κάποιο τρόπο φιγούρα, που διδάσκει μια σκληροπυρηνική θρησκεία, γεμάτη φόβο και σκοταδισμό, αλλά παράλληλα μια θρησκεία που συγχωρεί. Συγχωρεί τη διαφορετικότητα του σώματος- ο Συμβουλάτορας σώζει από την πυρά έναν άνθρωπο που αναγκάζεται να περπατά στα τέσσερα λόγω αναπηρίας- συγχωρεί την προηγούμενη ζωή και τα παλιά αμαρτήματα και υπόσχεται σε αυτούς που δεν έχουν τίποτα σε τούτη τη γη, μιαν άλλη μεταθανάτια ζωή όπου θα τα έχουν όλα. Ο Συμβουλάτορας μισεί τη Δημοκρατία και θέλει να επανέλθει η Αυτοκρατορία που κατήργησε την δουλία.

Φυσικά μια τέτοια κοινότητα δεν μπορεί να την ανεχτεί η νεοσυσταθείσα τότε Δημοκρατία της Βραζιλίας. Έτσι, στέλνει για αρχή λίγους στρατιώτες να το διαλύσουν, αλλά οι Γιαγκούτσος τους κατατροπώνουν, μετά όλο και μεγαλύτερο στρατό, όλο και μεγαλύτερο στρατό. Κι εμείς μαθαίνουμε για ανθρώπους κι από τα δυο στρατόπεδα, γιατί σε αυτόν, όπως και σε κάθε πόλεμο, κακοί και καλοί δεν υπάρχουν.

Το βιβλίο είναι μια εκπληκτική τοιχογραφία χαρακτήρων , κατορθώνει να μας θυμίσει πως δεν υπάρχει απόλυτο άσπρο και μαύρο, ούτε καν μέσα σε ένα μόνο άνθρωπο. Η πολιτική διάσταση του θέματος είναι εξουθενωτική, σε βάζει να μάθεις από την αρχή όλα όσα νόμιζες ότι ήξερες κι όμως τώρα τα βλέπεις ξανά στην πιο αγνή και πρωτόγονη μορφή τους. Με λίγα λόγια, από κείνα τα βιβλία που κάποιος κάποτε θα έπρεπε να λέει πως τα έχει διαβάσει.

Παρίσι 2013

2011-05-22T14:07:00.000+03:00

Κάποτε έλεγε πως δε θα κρυβόταν, αλλά δε γίνεται να μην κρύβεσαι όταν σε κυνηγούν. Χώθηκε στην αγκαλιά του άντρα της με μια ρώμη εντελώς περίεργη. Την κοίταξε, αυτή δεν ήταν ποτέ δυνατή, δεν της έφταναν τα γνωστά συναισθήματα για να εκφράσει την ευαισθησία της. Εγκαταστάθηκαν σε ένα δωμάτιο κάπου στο κέντρο. Είχαν και άλλοτε φύγει από τη χώρα, αλλά πάντα για αναψυχή, ποτέ από ανάγκη. Το δωμάτιο είχε τρεχούμενο νερό και ρεύμα και για αυτό ήταν ευγνώμονες, τα πιο απλά πράγματα είναι τελικά τα πιο ωφέλιμα. Σκέφτηκε το παιδάκι της που το άφησε πίσω στη γιαγιά και τον παππού, ήλπιζε μόνο να τον τάιζαν. Ό,τι είχαν δηλαδή κι αυτοί, αν υπήρχε αρκετό φαγητό δεν θα σηκώνονταν να φύγουν. Μάτωσε η καρδιά της όταν τον αποχαιρετούσαν μα ο Νίκος είχε δίκιο, δε μπορούσε το παιδί να υποστεί αυτήν την ταλαιπωρία.

Το Παρίσι ήταν όπως το θυμόταν, βρώμικο και πανέμορφο. Σιχτήρισε τον εαυτό της που δεν έδωσε ποτέ βάση στα Γαλλικά της, που αρκέστηκε μόνο στα πτυχία, δεν τα εξάσκησε. Τώρα δε μπορούσε να καταλάβει δυο λέξεις στο μπακάλικο. Κοίταξε τον Νίκο, φαινόταν χαμένος, αν και πάντα εκείνος ήταν δυνατός και πιο χαμηλών τόνων, δεν τον ένοιαζαν οι πολυτέλειες. Στεναχωριόταν που αναγκάστηκαν να έρθουν σκαστοί. Χωρίς χαρτιά δεν θα εύρισκαν δουλειά πουθενά, τουλάχιστον μια κανονική δουλειά. Έπρεπε να μετρήσουν την κατάσταση καλύτερα πριν κλείσουν τα σύνορα. Κανένας από τους δυο τους δεν ήταν άνθρωπος της δράσης, αφήναν τα γεγονότα να τους παρασέρνουν. Αναστέναξε. Γύρω από τη ζωή της απλωνόταν ένα δίκτυ προστατευτικό, ακροβατούσε μα με τη σιγουριά της αρτιμέλειας. Τώρα από κάτω τους έχασκε το κενό, κι έπρεπε να πραγματοποιήσουν την πιο επικίνδυνη φιγούρα.

Άρχισε να τακτοποιεί τα συμπράγκαλά. Στη βαλίτσα υπήρχαν μόνο τα άκρως απαραίτητα από ρούχα, όλη την ντουλάπα τους την άφησε πίσω. Την έπιασε μια αδικαιολόγητη νοσταλγία για μια φούστα και κάτι παπούτσια, άχρηστα και τα δυο στην καινούρια της ζωή, όμορφα. Σκέφτηκε να κλάψει, αλλά ο λόγος της φάνηκε τόσο πεζός που συγκρατήθηκε. Θα την έβλεπε κι ο Νίκος, του το χρωστούσε να είναι δυνατή, αυτή τον έσυρε σε αυτή την περιπέτεια.

Πάντως το ταξίδι από την Πάτρα ως εδώ ήταν εντελώς ανώδυνο. Σα να ταξιδεύεις σε πλοίο της γραμμής το καλοκαίρι, ζέστη και συνωστισμός και ένταση, αλλά ως εκεί. Σα να τους άφηναν να φύγουν λαθραία, σα να τους δέχονταν λαθραία. Σκέφτηκε τον χοντρό Τούρκο που τους έφερε οδικώς ως το Παρίσι. Έκανε αυτή τη δουλειά χρόνια φαινόταν, απλά άλλαζε η xώρα του λάθρου μετανάστη. Κι όταν τους εγκατέστησε σε αυτόν το χώρο και τους είπε το νοίκι, δεν είχε καμία μνησικακία που ήταν Έλληνες, το έβλεπε στα μάτια του. Ίσα ίσα που τους έδωσε την καλύτερη τρύπα.

Σηκώθηκε από το κρεβάτι απότομα, φυσικό να μην μπορεί να κοιμηθεί πρώτη μέρα στο ξένο μέρος. Πρέπει να βρω δουλειά σκέφτηκε. Έστω και καθαρίστρια. Δηλαδή, μάλλον μόνο καθαρίστρια μπορώ να βρω χωρίς χαρτιά. Στην εποχή που όλα τα δεδομένα είναι ανά πάσα στιγμή ανοιχτά για όλους στο δίχτυο, τα πτυχία μου μόνο κόλλημα μπορεί να δημιουργήσουν. Η σιγουριά πως ήταν Ελληνίδα, έστω και λαθρομετανάστρια, δεν την εγκατέλειπε. Ούτε δυο χρόνια δεν πήγαιναν που ταξίδευες από την Ελλάδα στη Γαλλία μόνο με την ταυτότητά σου.

Έξω ξημέρωνε, αλλά η καμαρούλα ήταν υπόγεια και δεν ήθελε να υποθέτει. Ντύθηκε και βγήκε. Ο Βασιλάκης γύρισε πάλι στο μυαλό της. Έπρεπε να το φέρουν και το παιδί εδώ, τριών χρονών, χωρίς τους γονείς του μπορεί και να τους ξεχνούσε. Ανατρίχιασε ολόκληρη. Να τους ξεχνούσε. Δεν θα το συγχωρούσε ποτέ στον εαυτό της που το παιδάκι της δε μεγάλωνε μαζί τους. Ούτε που δεν έκαναν άλλο παιδί τώρα που μπορούσαν.

Η σχέση της με το Νίκο αλλάξε. Κάποτε, ακόμα και τις κακές εποχές τους έδενε κάτι, τί δεν μπορούσε να προσδιορίσει. Τώρα τα μάτια του ήταν βουλιαγμένα, από την ώρα που εγκαταστάθηκαν εδώ. Ή ίσως από τη στιγμή που του πρότεινε ο Τούρκος να βγει στα φανάρια για να πληρώνουν το νοίκι της τρύπας. Πιο σωστά από τότε που αναγκάστηκε να αποδεχτεί την πρόταση. Έτρεμαν τα χέρια του που κάποτε κρατούσαν το νυστέρι σταθερότατα. Σε μια άλλη ζωή. Ίσως από κάτι τέτοια να προέκυψε η ιδέα της μετεμψύχωσης. Ή μιας άλλης ζωής, εντελώς μεταθανάτιας.

Κοίταξε το κορμί της, τουλάχιστον δεν κάνω για πόρνη, σκέφτηκε. Πριν κάποια χρόνια, ήταν απλά αφρατούλα, είχε τα κιλάκια της, που τα ταλαιπωρούσε με ατελείωτες δίαιτες που δεν έβγαζαν πουθενά. Τώρα, το δέρμα είχε ζαρώσει εκεί που θυμόταν πιο τροφαντή τη σάρκα και τα στήθη της κοιτούσαν το χώμα. Η καλύτερη δίαιτα στον πλανήτη, πρότεινε τον τίτλο του περιοδικού. Ακόμα σκεφτόταν τα ελληνικά περιοδικά. Είχε ανάγκη να ακούσει Ελληνικά, αλλά αυτός ο ασχημομούρης στο μπακάλικο την αγριοκοίταζε αν της ξέφευγε καμία ελληνικούρα και το γύριζε στα Γαλλικά αμέσως. Ήθελε να του πει κι εσύ μετανάστης είσαι, αλλά ήταν Αλγερινός, δηλαδή νόμιμος, με σχεδόν πρώτη γλώσσα τα Γαλλικά, δεν την έπαιρνε να του εναντιωθεί. Ένα σκαλί πάνω από κείνη.

Όντως ξημέρωνε. Το ξημέρωμα στο Παρίσι δεν ήταν ροζ και μοβ, είχε μια αίσθηση βαριά, βρωμιάς από τα σύννεφα. Δεν το είχε παρατηρήσει όταν ήρθαν για μήνα του μέλιτος. Ήθελαν να φέρουν και το Βασιλάκη στη Eurodisney, τρομάρα τους. Αυτά τους έλειπαν τώρα. Σκέφτηκε το Νίκο στα φανάρια, κάθε μέρα που περνούσε γυρνούσε πιο βρώμικος σπίτι, με τη μούρη γεμάτη απόγνωση. Πιθανολογούσε πως δεν θα είχαν πάλι για το νοίκι. Η ίδια, που σε μια άλλη ζωή ποτέ δεν σκέφτηκε δεύτερη φορά για να φωνάξει στη καθαρίστρια να δουλεύει πιο πολύ, ούτε έμεινε ποτέ χωρίς «γυναίκα» να τους σιδερώνει, τώρα καθάριζε τουαλέτες σε κάτι γραφεία. Πάλι καλά, γιατί για σιδέρωμα ήταν άχρηστη. Πάντα είχαν «γυναίκα». Τώρα ήταν η «γυναίκα». Για την ακρίβεια ήταν μια ρυπαρή ζητιάνα.

Το βρώμικο ροζ του ουρανού την επηρέαζε. Το πρώτο ξημέρωμα στο Παρίσι δεν φαινόταν ρόδινο. Άλλοτε την κρατούσε ξύπνια ο Βασιλάκης, φώναζε στον ύπνο του, μαμά, μαμά κι έτρεχε να του παρασταθεί. Ώρες ολόκληρες καθόταν μαζί του, τον έπαιρνε αγκαλιά και κάθονταν στην πολυθρόνα με τα αρκουδάκια, αγκαλίτσα μανούλα και παιδάκι μες στη νύχτα, ώσπου η αναπνοή του μικρού καθάριζε από τα αναφιλητά, γινόταν ήρεμη και σταθερή. Τότε τον απίθωνε στο κρεβατάκι του. Τώρα το μετανιώνει, έπρεπε να τον παίρνει στο μεγάλο κρεβάτι μαζί τους, να μην χάνουν ούτε στιγμή. Της έλειπε τόσο το λιγνό κορμάκι, τα μάτια και τα χεράκια του. Προσπάθησε να τον θυμηθεί μωρό, δεν τα κατάφερε.

Δεν είχε φέρει μαζί φωτογραφίες τυπωμένες και οι ηλεκτρονικές ήταν μια πολυτέλεια ανύπαρκτη, οι μνήμες και τα τηλέφωνα που κουβάλησαν αράχνιαζαν. Οι Γάλλοι θα τους έβρισκαν αμέσως, με το που έμπαιναν στο δίκτυο. Οι Γάλλοι ήταν αυστηροί με τους λαθρομετανάστες. Όλοι ήταν αυστηροί με τους λαθρομετανάστες. Λες και την ανθρώπινη υπόσταση τη δικαιολογούν μονάχα οι ταυτότητες. Λούφαξε σε μια γωνιά. Το να χάσουν την καμαρούλα τους, που είχε νεράκι και ρεύμα ήταν μεγάλο πλήγμα. Τουλάχιστον δεν ζούσαν στο αγιάζι. Ήθελε να τυλιχτεί στην αγκαλιά του Νίκου, αλλά ήξερε πως εκείνος δεν ήθελε. Είχε σπάσει και δεν είχε πια χέρια για αγκαλιές.

«Ο Βασιλάκης θα πηγαίνει πια σχολείο» του είπε. Ο άντρας της την κοίταξε με μάτι θολό. Ίσως από το ποτό, μάλλον από τα δάκρυα. Λες να τον έγραψαν οι γονείς μου ή να το ξέχασαν πως κλείνει φέτος τα έξι. Τα μάτια του δάκρυσαν. «Λες να μας θυμάται;» Ο Νίκος τραντάχτηκε ολόκληρος. «Ο Βασιλάκης πέθανε, θυμάσαι;», της ψιθύρισε. «Τρία χρόνια τώρα, στο μεγάλο ταξίδι για εδώ. Δε θυμάσαι; Δε θυμάσαι;» Τον έκανε πέρα με σιχασιά. Καταλάβαινε την ανάγκη του να πάψει να υπάρχει. Αλλά να σκοτώσει το παιδί τους; «Ο Βασίλης μας πέθανε», της ψιθύρισε ξανά. Κι εκείνη αποφάσισε εκεί και τότε να τον παρατήσει.

Bookcrossing το ανάγνωσμα

2011-05-12T08:52:00.000+03:00

Πέρα από τους περιστασιακούς αναγνώστες έχω την αίσθηση πως οι συστηματικοί χωρίζονται σε δυο βασικές κατηγορίες, με τις υποκατηγορίες τους, βεβαίως, βεβαίως. (Σημ. Η κατηγοριοποίηση έχει γίνει χονδροειδώς από εμένα και δε σηκώνω αντίρρηση. Δεν αναγνωρίζετε πλήρως τον εαυτό σας σε καμία; Κακό δικό σας.)

Για αρχή οι πολύ προσεκτικοί, κάνουν τις επιλογές τους ενημερωμένα, έπειτα από συζήτηση με φίλους και διάβασμα στις αντίστοιχες στήλες των εφημερίδων – τώρα τελευταία και κάποιων μπλογκ που εμπιστεύονται. Διαβάζουν αργά, απολαμβάνοντας τηn κάθε λέξη, μπορεί κάποιες στιγμές να ονειροπολήσουν με το βιβλίο ανοιχτό. Σε αυτήν την «φάρα», είτε σημειώνουν ευλαβικά πάνω στα βιβλία είτε δεν διανοούνται καν να τσακίσουν τη σελίδα που τελείωσαν την προηγούμενη ανάγνωση για να μην το βεβηλώσουν. Οι βιβλιοθήκες τους είναι δομημένες με ένα δικό τους προσωπικό σύστημα κι αλίμονο στον κακόμοιρο που θα απλώσει το χέρι του να αλλάξει έστω και βιβλιοστάτη. (Κάποιοι μάλιστα κρατάν και αλφαβητική λίστα τίτλων στο excel- ονόματα δε λέμε, οικογένειες δε θίγουμε)

Η άλλη κατηγορία είναι αυτοί που σαρώνουν οποιαδήποτε αναγνωστική ύλη στο διάβα τους με ταχύτητα σίφουνα. Πολύ συχνά αρπάζουν ευπώλητα από επαρχιακά βιβλιοπωλεία, αν και ξέρουν πως δεν τους πολυαφορούν, κάνουν μια πιο επιφανειακή ενστικτώδη έρευνα αγοράς πριν διαβάσουν οτιδήποτε. Εδώ σώζει η ταχύτητα, είναι κατά κανόνα γρήγοροι, αν και κάπως τσαπατσούληδες αναγνώστες οπότε μοιραία διαβάζουν και σημαντικά βιβλία. Οι βιβλιοθήκες τους είναι ξέχειλες και πολλές φορές αριστουργήματα κάνουν παρέα σε κατασκοπικά, μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας κάνουν τα στόπερ για την πόρτα και ούτω καθεξής. Τα βιβλία τους δανείζονται πολύ και συχνά. Πολλές φορές δεν ξέρουν ποιός τα έχει και σε ποιά γωνία τους κόσμου. Σε αυτή την τελευταία ανεμοδαρμένη κατηγορία ανήκω κι εγώ. Κατά κανόνα. Γιατί είναι βιβλία που τα διαβάζω λέξη, λέξη και τους δανείζω άπλετο το χρόνο μου. Όταν το αξίζουν.

E, λοιπόν σκεφτόμουνα πως καμία από τις δυο κατηγορίες δεν κάνει πραγματικά για bookcrossing. Αυτοί με τις λίστες θα χαρούν για τη συστηματοποίηση, αλλά θα δυσκολευτούν να αποχωριστούν τα «παιδιά τους», είτε για να μην τσαλακωθούν, είτε γιατί έχουν πολύτιμες σημειώσεις μέσα. Από την άλλη, οι πιο «τσαπατσούληδες» θα δυσκολευτούν με τη διαδικασία, αν και δε θα τους νοιάξει πολύ αν στην πορεία το βιβλίο κάπως κακοποιηθεί, έστω και μες στη σακουλίτσα του. Πέρα από αυτό όμως, νομίζω πως αυτό που μας εμποδίζει να αφήσουμε τα βιβλία μας ελεύθερα είναι το αίσθημα της ιδιοκτησίας. Είναι δικά μας και κανενός άλλου. Ακόμα και την ώρα που τα δανείζουμε σε φίλο αγαπητό, ένα τσίμπημα το νιώθουμε. Αισθάνομαι πως θα πρέπει να το ξεπεράσουμε. Ίσως γιατί το αίσθημα της προσφοράς είναι εξίσου ανακουφιστικό. Ίσως και παραπάνω.

ΒΙΒΛΙΟΠΡΟΤΑΣΕΙΣ: "Έμμονη Αγάπη"

2011-04-25T23:51:00.000+03:00

Με έναν τίτλο που στα ελληνικά τουλάχιστον ξενίζει, «Έμμονη αγάπη», το “Enduring Love” είναι νομίζω αυτό το βιβλίο του Ian McEwan που περικλείει όλη του τη φιλοσοφία τόσο σα συγγραφέα όσο και ως άνθρωπο. Το βιβλίο με την γνωστή εμμονή του συγγραφέα στη λεπτομέρεια αλλά και μια πλοκή άλλοτε χαλαρή κι άλλοτε σφιχτοδεμένη, έχει μείνει στη μνήμη μου παρ’ όλο που είναι πολλά τα χρόνια από την τελευταία φορά που το έπιασα στα χέρια μου. ( Η τύχη του αγνοείται, πάντως στη βιβλιοθήκη μου δεν βρίσκεται.)

Λίγα λόγια για την πλοκή, λοιπόν. Ο Τζο είναι επιστημονικός συγγραφέας και σε ένα πικ νικ με την επί πολλά χρόνια αγαπημένη του Κλαρίσα, σώζει ένα παιδάκι που έχει εγκλωβιστεί σε ένα αερόστατο. Εκεί, ένας από τους παρευρισκομένους, ο Τζεντ, παθαίνει εμμονή μαζί του, νομίζει ότι κάτι συνέβη μεταξύ τους, αρχίζει να παρεμβαίνει στη ζωή του γιατί πιστεύει πως τον αγαπά τρελά. Η ζωή του Τζο, κατά τα άλλα πλήρως οργανωμένη διαταράσσεται, η σχέση του με την Κλαρίσα ξεγυμνώνεται, κανείς δεν φαίνεται να τον πιστεύει, ούτε η αστυνομία, όταν καταγγέλλει την παρενόχληση που υφίσταται. Σε κάποιες φάσεις, ίσως να μην τον πιστεύουμε κι εμείς. Κι όμως κάνουμε λάθος. Γιατί στην «Έμμονη αγάπη» η λογική και η επιστήμη θριαμβεύει έναντι στην τρέλα και την κακώς εννοούμενη «πνευματικότητα», κι ας μας κρατά ο συγγραφέας με απλά γυρίσματα της πλοκής σε ένα αγκίστρι αμφιβολίας. Τον ήρωα πρέπει να τον εμπιστευτείς, κι όλα τελικά τελειώνουν με ένα τέλος πέρα από το καλό και το κακό. Με έναν παραδοσιακό συμβιβασμό, όπως γίνεται και στην πραγματική ζωή.

Η σύντομη θαυμαστή ζωή του Όσκαρ Γουάο

2011-04-19T00:14:00.000+03:00

Και η εμμονή μου με τους Λατινοαμερικάνους συγγραφείς συνεχίζεται…. «Η σύντομη θαυμαστή ζωή του Όσκαρ Γουάο» του Τζούνο Ντίαζ είναι ένα εξαιρετικά καλογραμμένο βιβλίο, ένας άθλος της γραφής, από έναν άνθρωπο που αν και σχετικά νέος ακόμα συνεχίζει την παράδοση των συγγραφέων του Τρίτου Νέου Κόσμου.

Πρωταγωνιστές στο βιβλίο είναι ο Όσκαρ, νεαρός Δομινικανός μεγαλωμένος στο Νιού Τζέρσι, η αδελφή του Λόλα και η μητέρα του Μπέλι. Ο Όσκαρ διαφέρει πολύ από το προφίλ του μέσου Λατίνου στην Αμερική, είναι χοντρός, μιλάει ξενέρωτα, έχει εμμονή με τα βιβλία επιστημονικής φαντασίας κι ερωτεύεται τα κορίτσια με απίστευτη δύναμη, αν και αυτά συνεχώς τον απορρίπτουν, ένας από τους ελάχιστους Δομινικανούς άντρες που κινδυνεύει να πεθάνει παρθένος. Η αδελφή του Λόλα είναι μια όμορφη μιγάδα σε συνεχή κόντρα με τη μητέρα της, που τρέφει παθολογική αγάπη για τον Όσκαρ. Και η μητέρα είναι η πιο ενδιαφέρουσα περίπτωση από όλους, μεγαλωμένη στον Άγιο Δομίνικο του παντοδύναμου Τρουχίγιο, χάνει πολύ μικρή τους γονείς της γιατί μπαίνουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στο μάτι του δικτάτορα, περνά τα πρώτα χρόνια της ζωής της σαν αποπαίδι, ώσπου την βρίσκει η ξαδέλφη του πατέρα της και τη μεγαλώνει σαν πριγκίπισσα. Μια πριγκίπισσα που στην εφηβεία μεταμορφώνεται σε άγρια καλλονή, που ερωτεύεται παράφορα και το πληρώνει.

Οι χαρακτήρες είναι ζωντανοί, το βιβλίο στις πολύ ενδιαφέρουσες υποσημειώσεις μας μαθαίνει δυο τρία πραγματάκια για τον Τρουχίγιο- τον «Αποτυχημένο Αγελαδοκλέφτη»- το fuku και το zafa. Είναι ευκολοδιάβαστο, συναρπαστικό, ένα αληθινό μυθιστόρημα.

To βλογ or not to βλογ

2011-04-14T16:53:00.000+03:00

Το να μπλογκάρεις είναι τελικά επικίνδυνο σπορ, κάπως σαν το bungee jumping ή το parkour. Σοβαρά τώρα, η έκφραση της άποψής σου επωνύμως μπορεί να επισύρει τη μήνη του "θιγόμενου", να οδηγήσει σε παρανοήσεις, διαστρεβλώσεις, απομόνωση φράσεων του παρελθόντος κι άλλα τέτοια ευχάριστα. Ως τώρα ζούσα σε έναν μάλλον αγγελικά πλασμένο κόσμο συν-μπλόγκερς, που εξέφραζαν την αντίθεσή τους σε μια "κακή κριτική" με ένα "Έλα, ρε, εμένα μου άρεσε" . Τώρα είδα και την άλλη πλευρά του νομίσματος.

Όλη αυτή η φασαρία δεν με πτόησε, μάλλον με αναζωογόνησε, μου έδωσε μια αίσθηση τί είναι σημαντικό και τί καθόλου. Αν με ξένισε; Φυσικά. Και λίγο με αγρίεψε. Μια αντίστοιχη επίθεση επί προσωπικού στο άλλο μου μπλογκ για το σκιουράκι θα με λυπούσε πολύ περισσότερο. Ελπίζω να μην το ζήσω. Η αλήθεια είναι πως πήρα την απόφαση να φτιάξω μπλογκ για το μωράκι μου ελαφρά τη καρδία, τώρα κάποιες δεύτερες σκέψεις έχουν τρυπώσει στο κεφάλι μου.

Κάνοντας πάντως τον απολογισμό αυτών των δυο χρόνων που ασχολούμαι ενεργά με το... σπορ, ένα έχω να δηλώσω: Όσο κι αν λέω πως είμαι μοναχικό ον, διψάω για επαφή. Έστω κι αν ριψοκινδυνεύω που και που ένα καλό "κράξιμο".

1997

2011-04-07T22:45:00.000+03:00

Φριχτή σιωπή

                        απλώνεται στο δωμάτιο
                         Ύστερα
                        -σαν από καπνό –
                        καταλαμβάνει το οίκημα
                       Αναπάντητη
                       τρυπώνει στα έγκατα των υπονόμων
                       κατεβαίνει τις σκάλες του ηλεκτρικού
                       Ταξιδεύει στην πόλη πια
                       Το τρένο τη φέρνει μακριά
                       κι έπειτα,
                       όλη η χώρα είναι πλέον μολυσμένη
                       Φριχτή σιωπή
                       αναπάντεχα ανήκει στον κόσμο .

Greek psycho

2011-04-06T16:32:00.000+03:00

Ομολογώ πως τουλάχιστον στην αρχή δυσκολεύτηκα να καταλάβω το σκεπτικό ενός συγγραφέα που αποφασίζει να εκδώσει ένα τέτοιο βιβλίο. Το "Greek psycho" είναι ένα μυθιστόρημα καρικατούρα, οι χαρακτήρες του είναι ψεύτικοι, κακοί και χάρτινοι. Από την άλλη τα αμέσως επόμενα βιβλία του Νίκου Βλαντή η "Λήθη" αλλά και το "Writersland" συγκαταλέγονται στα αγαπημένα μου νεοελληνικά αναγνώσματα, έτσι έκανα υπομονή. Δεν αποζημιώθηκα πλήρως, πάντως σε ένα βαθμό κατάλαβα τί ήθελε να πει ο ποιητής.

Ήρωας λοιπόν του μυθιστορήματος είναι ο Βασίλης Κουρακλές, λαμόγιο εργολάβος της δεκάρας, που αρέσκεται να τρώει με χλιδάτες γκόμενες λεφτά που δεν έχει, που χτίζει με το σάλιο οικοδομές, που στον σεισμό πέφτουν και τον...πλακώνουν. Είναι τυχερός, επιβιώνει και τον "παίρνουν" οι κάμερες να τραβά από τα συντρίμμια το "πρωτοπαλίκαρο" του. Έτσι, αντί να τον χώσουν μέσα για τις ζωές που χάθηκαν στις υπόλοιπες οικοδομές του που έπεσαν στο σεισμό, του αναθέτουν την κατασκευή του Ολυμπιακού χωριού. Στο βιβλίο εμπλέκονται πολιτικοί (κυρίως ο υπουργός Δημοσίων έργων Λαδόκωλας), δημοσιογράφοι (ο Τάκης Τρανταφυλλόξιδος), λαμόγια, τραγουδιάρες, νονοί τις νύχτας. Χάρτινοι χαρακτήρες της νεοελληνικής ρεμούλας, του εύκολου χρήματος, της απάτης, της μίζας. Ο Κουρακλές είναι μια μονοδιάστατη προσωπικότητα με γενικό μότο "Ότι αρπάξει ο κ...λός μας".

Ως τα μισά το διάβαζα ανόρεκτα, μετά όμως φτάνει σε τέτοια όρια παράνοιας, περιγράφοντας την "πραγματική νεοελληνική πραγματικότητα" που άρχισε να με διασκεδάζει. Αν και, με δεδομένη την - 7 χρόνια μετά- κατάληξη αυτού του μεγάλου πάρτυ της ρεμούλας που είχε στηθεί τότε, στην εποχή του ΔΝΤ ίσως θα έπρεπε να με καταθλίβει.

Η μητέρα του σκύλου

2011-04-02T08:50:00.000+03:00

Ένα αριστοτεχνικό μυθιστόρημα είναι «Η μητέρα του σκύλου» του Παύλου Μάτεσι, ενας θρίαμβος της τέχνης της αφήγησης αλλά και της πλοκής. Αφηγητής και ηρωίδα η Ρουμπίνη Μέσκαρη ή Ραραού, ένα πλάσμα από αυτά τα κακόμοιρα, που μας αφηγείται την ζωή της, από την παιδική της ηλικία στην Κατοχή (όπου η μάνα της αναγκάστηκε να κοιμάται με Ιταλούς για να τους θρέφει), μέχρι την εφηβεία της (στην Απελευθέρωση τη μάνα της τη διαπόμπευσαν), τα νιάτα της (ζητιάνεψαν στην Αθήνα με έναν ανάπηρο, δούλεψε κομπάρσος στα μπουλούκια), και τα γεράματά της (έχει σύνταξη ορφανού της Αντίστασης, ένα δυάρι και περιμένει και τη σύνταξη του κομπάρσου). Η Ραραού είναι ένα «αγαθό» αν και κουτοπόνηρο πλάσμα, δεν ξέρεις ποτέ αν σου λέει την αλήθεια ή παραλλάσσει την ιστορία κατά το συμφέρον της, πάλι δεν της το χεις ότι μπορεί να σου λέει και ψέματα. Διηγείται «τέρατα» με τον πιο καθημερινό τρόπο, κι όλα φιλτράρονται από την ανάγκη της να υπάρξει σε έναν κόσμο δύσκολο, που γίνεται ακόμα δυσκολότερος για ανθρώπους σαν κι αυτή. Ένας τριτοπρόσωπος αφηγητής προς το τέλος μας επιφυλάσσει κάποιες εκπλήξεις.

Με λίγα λόγια, η κριτική στο οπισθόφυλλο για τις ομοιότητες τούτου του βιβλίου με κάποια του Φώκνερ είναι εύστοχη, αν και στην αρχή μου φάνηκε κάπως φαιδρή. Ένα βιβλίο που είμαι σίγουρη πως αργότερα θα βρει τη θέση του στην Ιστορία της Σύγχρονης Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (ναι, αυτής…).

1.000.000 στιγμές

2011-03-26T13:36:00.000+02:00

Με καλές αλλά και κακές στιγμές το πρωτόλειο του Μιχάλη Φουντουκλή, «1.000.000 στιγμές» μας συστήνει μια κλασική φοιτητοπαρέα, τον Πέτρο, τον Τόλη, τον Αλέξη και τα 3Φ(Φαίη, Φανή, Φένια). Όποιος έχει βρεθεί σε παρόμοια φοιτητοκατάσταση πιθανώς να αναγνωρίσει σε κάποιους από τους ήρωες τον εαυτό ή τον κολλητό του. Πέρα από αυτό όμως, το βιβλίο είχε αρκετές αμηχανίες και δυσκολίες, άλλοτε κυλούσε κι άλλοτε σκάλωνε τόσο η πλοκή όσο και η αφήγηση. Φαντάζομαι πως αυτό, μαζί με κάποια ορθογραφικά, είναι από τις παιδικές ασθένειες των νεαρών συγγραφέων και εκδοτών.

God is dead

2011-03-23T22:49:00.000+02:00

"God is dead", τόσο απλά, λοιπόν, ο Θεός παίρνει τη μορφή μιας γυναίκας στο Νταρφουρ και κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών πεθαίνει. Σκυλιά τρώνε το πτώμα του και αποκτούν κάτι από τις ιδιότητές του, αρνούνται όμως τη θεότητα. Δέκα νεαροί φίλοι αποφασίζουν να διαπράξουν μαζική αυτοκτονία, γιατί ο κόσμος δεν είναι πια αυτός που ήταν. Ελλείψει άλλου θεού, οι γονείς θεοποιούν τα παιδιά τους, ο κόσμος ακόμα αλληλοσκοτώνεται αλλά αντί να το κάνει για τις θρησκείες το κάνει για συγκρουόμενες θεωρίες ψυχολογίας(!). Α, κι η οικογένεια ένος από αυτούς τους κλασικούς μαζικούς φονιάδες - που δεν παύουν να υπάρχουν, εννοείται-κατηγορείται για θρησκόληπτη και δεν μπορεί να αντέξει το βάρος τέτοιας προσβολής.

Ο Θεός πέθαινει μα ο κόσμος συνεχίζει να γυρίζει. Η ζωή βρίσκεται στην ανθρώπινη φύση κι όποιος δεν μπορεί τη σκέψη ενός πεθαμένου θεού πεθαίνει, οι άλλοι επιβιώνουν. Ο Ron Currie γράφει ένα βιβλίο ξεκαρδιστικό, ανθρώπινο, σαν σπονδυλωτό μυθιστόρημα, όπου διάφοροι κόσμοι και διάφοροι άνθρωποι ενώνονται με μια και μόνο ιδέα: ο Θεός είναι νεκρός.

Divisadero

2011-03-17T21:22:00.000+02:00

Μια μάλλον αδιάφορη και ουδέτερη αίσθηση μου άφησε το "Divisadero" του Μάικλ Οντάατζε. Η πλοκή ακολουθεί την ιστορία δυο αδελφών που μεγάλωσαν μαζί με τον πατέρα τους σε ένα αγρόκτημα, η μια, η Άννα, είναι αληθινή του κόρη, την άλλη την Κλερ, την πήρε μαζί του από το μαιευτήριο, όταν πέθανε πάνω στη γέννα η γυναίκα του. Μαζί τους μεγαλώνει κι ένα αγόρι, ο Κουπ, που είδε τους γονιούς του να σκοτώνονται. Αναπότρεπτα μια από τις δυο, η αληθινή κόρη, ερωτεύεται το αγόρι, ο πατέρας τους πιάνει, και μετά από μια τραυματική σκηνή όπου ο πατέρας κοντεύει να σκοτώσει το αγόρι και η κόρη του επιτίθεται, οι δρόμοι όλων τους χωρίζουν. Η Άννα γίνεται ερευνήτρια και μελετά τη ζωή ενός συγγραφέα του Λισιέν Σεγκουρά, η Κλερ μια γυναίκα με σταθερή δουλειά, ο Κουπ επαγγελματίας χαρτοπαίκτης. Η ιστορία των τριών εναλλάσσεται με κομμάτια από τη βιογραφία του Σεγκουρά και καμία πλοκή δεν ολοκληρώνεται στα αλήθεια, ούτε τίποτα παίρνει οριστική μορφή ή τέλος.

Το βιβλίο έχει κάποια γοητευτικά στοιχεία αλλά στο τέλος με άφησε ανικανοποίητη. Κρίμα, γιατί παρά τον μελό του χαρακτήρα, ο "Άγγλος ασθενής", του ίδιου συγγραφέα με είχε ενθουσιάσει.

Περί "χτενίσματος"

2011-03-12T18:20:00.000+02:00

Λοιπόν έχω ένα θέμα και πολύ θα με βόλευε να μου δώσετε μια λύση. Ενώ απολαμβάνω τη διαδικασία του γράψε σβήσε όταν γράφω ένα μεγάλο κείμενο, όταν τελικά τελειώσει βαριέμαι να το χτενίσω ξανά. Έχω όλη την καλή πρόθεση αλλά πάντα κάτι άλλο επείγει να κάνω και το αφήνω πίσω, ξεκινώ καινούργια μέτωπα, με καινούργια κείμενα, απορροφούμαι με ένα βιβλίο που διαβάζω, με λίγα λόγια αποσυντονίζομαι.

Η αλήθεια είναι πως το χτένισμα ενός μυθιστορήματος απαιτεί χρόνο που εγώ δεν έχω, από την άλλη και η συγγραφή του επίσης. Άρα εγώ φταίω, αρνούμαι να κάνω την επιμέλεια του κειμένου, σαν καμιά μεγάλη ντίβα που κάποιος άλλος θα το κάνει για κείνη. Και δεν είναι πως πρόκειται για κείμενα που δεν μου αρέσουν ή δεν αγαπώ. Σα να έχω διάσπαση προσοχής, οτιδήποτε απαιτεί να στρωθώ πάνω από ώρα για να το κάνω, με δυσκολεύει. Όλο με τρώει μια καινούργια ιδέα και δεν θέλω πια να ασχοληθώ με την παλιά. Κι όμως πρέπει. Αν θέλω κάποτε να είμαι περήφανη για τα γραπτά μου, ή αν έστω θέλω κάποια στιγμή να εκδοθούν.

Πρέπει να μιλήσουμε για τον Κέβιν

2011-03-09T14:56:00.000+02:00

Ειλικρινά δεν ξέρω αν θα "Πρέπει να μιλήσουμε για τον Κέβιν" ή πρέπει να αφήσω το βιβλίο να κατασταλάξει μέσα μου. Είναι στιγμές που το θεωρώ υπερβολικό και γελοίο, γραμμένο από μια γυναίκα που απλά δεν είναι μάνα. Από την άλλη, η αλήθεια του, η αλήθεια του να είσαι μητέρα ενός από τους εφήβους που Σκοτώνουν στα Σχολεία, είναι ακόμα πιο τρομακτική από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Ίβα Κατσαντουριάν για το γιο της.

Σε επιστολές προς τον σύζυγο της η μάνα μας περιγράφει πως ποτέ δεν ήθελε να γίνει μητέρα, πως μόλις γεννήθηκε ο μικρός απέρριψε το στήθος της και ούρλιαζε για το υπόλοιπο έτος, πως τελικά έγινε ένα απαθές πλάσμα που επίτηδες έμαθε τον εαυτό του να μην του αρέσει τίποτα για να μην είναι τρωτός. Μας περιγράφει δηλαδή ένα παιδί γεννημένο δολοφόνο και μια γυναίκα που κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αλλά και μετά συμπεριφέρεται ακριβώς όπως πρέπει για να διαμορφώσει έναν αμετανόητο δολοφόνο που αντλεί ευχαρίστηση από το σούσουρο γύρω από το όνομά του και νιώθει Κάποιος επειδή σκότωσε. Όλοι οι χαρακτήρες είναι ακραίοι, είναι όμως τόσο ακραία και η πράξη, τόσο αδιανόητη και απάνθρωπη, που έχεις ανάγκη να δεις με μεγαλύτερη συγκατάβαση τον Κέβιν. Δεν γίνεται. Ο Κέβιν είναι το τέρας που είναι και η μάνα που δεν τον ήθελε και δεν τον αγάπησε ποτέ τον κατηγορεί για πράγματα απλά, όπως ότι μικρός δεν ήθελε να βγάλει την πάνα του ή της μουτζούρωσε το γραφείο, μέχρι για τερατώδη, πως έκαψε με οξύ την αδελφή του κι έχασε το μάτι της ή πως έσπασε τα φρένα του γειτονόπουλου.

Το βιβλίο δημιούργησε μεγάλη αίσθηση, είναι ευκολοδιάβαστο, συνταρακτικό. Αλλά δεν ξέρω αν μπορεί να είναι και αυθεντικό.

ΒΙΒΛΙΟΠΡΟΤΑΣΕΙΣ: "Καθώς ψυχορραγώ"

2011-03-07T22:10:00.001+02:00

Υποθέτω πως είναι πολλά αυτά που θα μπορούσε να πει κανείς για τον Φώκνερ, πως είναι ο σπουδαιότερος λογοτέχνης του προηγούμενου αιώνα, πως καθόρισε και ακόμα καθορίζει το σύγχρονο μυθιστόρημα, πως τα έργα του είναι όλα συνταρακτικά, μεγάλα αριστουργήματα. Όλα θα ήταν αλήθεια, αλλά και ψέματα.

Το “As I lay dying” είχε την τύχη να μεταφραστεί από τον Μένη Κουμανταρέα κι έτσι κατέληξε με τον εξαιρετικό ελληνικό τίτλο «Καθώς ψυχορραγώ». Η υπόλοιπη μετάφραση δεν είναι το ίδιο εμπνευσμένη, αλλά θεωρώ πως είναι έντιμη, είναι τόσο δύσκολο να μεταφράσεις την ιδιωματική, ιδιότυπη γλώσσα του Γουίλιαμ Φώκνερ. Πάντως η εμπειρία της ανάγνωσης του πρωτοτύπου παραμένει μοναδική.

Το έργο περιγράφει την κατασκευή του φέρετρου της νεκρής μητέρας από τον πατέρα και τα πέντε παιδιά του και τη μεταφορά της σορού στην άλλη άκρη της επαρχίας. Μας μιλούν διαδοχικά 15 αφηγητές και μέσα στην ροή της αφήγησης και στην άποψη του καθενός για τον άλλο αλλά και την ιστορία ξετυλίγεται η πλοκή. Από αυτές τις απλοϊκές σχεδόν, πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις προκύπτει μια ολόκληρη τοιχογραφία ανθρώπων της αγροτικής Αμερικής, που ο καθένας για τους προσωπικούς του λόγους θέλει να γίνει η τελετουργία της ταφής όπως πρόσταξε η μάνα. Η αθλιότητα, η μιζέρια της ανθρώπινης φύσης σε χτυπάνε εκεί που πονάει και η γελοιότητα ή και όχι της κατάστασης είναι αυτό που ανυψώνει το βιβλίο, σχεδόν το απογειώνει.

Το μυθιστόρημα το έχω διαβάσει πολλές φορές, είναι μικρό και παρ’ όλες τις ιδιοτροπίες του σχεδόν εθιστικό. Για μένα είναι αριστούργημα, όπως και το «Η Βουή και η Μανία». Δεν ισχύει κάτι τέτοιο για το «Φως τον Αύγουστο» που ποτέ δεν κατάφερα να τελειώσω.

Ο Τριστάνο πεθαίνει. Μια ζωή

2011-03-02T17:24:00.000+02:00

Ένα ονειρικό βιβλίο, που κόντεψα να παρατήσω στη σελίδα 45 είναι το μυθιστόρημα του Αντόνιο Ταμπούκι, «Ο Τριστάνο πεθαίνει. Μια ζωή». Αφηγητής ο ίδιος ο Τριστάνο, που μιλά για τον εαυτό του σε τρίτο πρόσωπο σε έναν φανταστικό(;) συγγραφέα που έχει ήδη γράψει για την ηρωική ζωή του. Στην αρχή ακούμε μόνο σπαράγματα, ο αφηγητής στο νεκροκρέβατο μιλά για τον Τριστάνο, με αποσπασματικές εικόνες και ολίγη από φιλοσοφία. Μετά μπαίνουμε στη ροή του μύθου, κι έτσι το παιχνίδι αφηγητή-ήρωα που μιλά για τον εαυτό του πεθαίνοντας στον συγγραφέα του είναι εξαιρετικά γοητευτικό.

Ο Τριστάνο είναι εκείνος ο ιταλός στρατιώτης που γυρίζει το όπλο στο Γερμανό σύμμαχο όταν τον βλέπει να σκοτώνει αναίτια ένα παιδί και μια γριούλα κι έπειτα παίρνει τα βουνά. Γνωρίζει μια Ελληνίδα, τη Δάφνη, τον απόλυτο και παντοτινό του έρωτα, μια Αμερικανίδα, τη Μαίρυλιν, που τη λέει Ροζαμούντα και πάει μαζί της στην Ισπανία, αντί να ψάξει τη Δάφνη του. Οι ημικρανίες, ένα παιδί που δεν είναι αλλά είναι δικό του και αυτοανατινάσσεται, η προδοσία, όλα μπαίνουν και βγαίνουν από την ιστορία, έχουν και δεν έχουν σημασία στο κρεβάτι του θανάτου.

Με λίγα λόγια, ένα βιβλίο ροής, που πρέπει να το αφήσεις να σε βάλει στον κόσμο του, να μην το βάλεις κάτω όταν αρνηθεί να σου αποκαλύψει τα μυστικά του. Κι αυτό θα σε αποζημιώσει.

Beloved

2011-02-22T00:29:00.001+02:00

Αναρωτιέμαι αν το "Beloved" της Τόνι Μόρισον είναι τόσο καλό βιβλίο, ή ο ενθουσιασμός μου με αυτό έχει να κάνει με το ότι είμαι μητέρα. Πάντως προσωπικά με άφησε άγρυπνη αρκετά βράδια, πότε από σκέψεις και πότε από εφιάλτες, και μου άφησε μια αίσθηση αριστουργήματος.

Μια μαύρη γυναίκα - πρώην σκλάβα- μεγαλώνει τα παιδιά της ελεύθερα, αλλά δεν μπορεί να ξεφύγει από τη σκοτεινιά του παρελθόντος της σκλαβιάς, αυτών που της έχουν κάνει και αυτών που έχει κάνει. Το έσκασε από τον ιδιοκτήτη της έγκυος, βαριά χτυπημένη, γέννησε στο δρόμο κι έφτασε επιτέλους στα υπόλοιπα παιδιά της, δυο αγόρια κι ένα κοριτσάκι που ήδη μπουσουλούσε;. Έζησε ένα ευτυχισμένο μήνα μέχρι να την βρουν οι κυνηγοί των σκλάβων, κι όταν τους είδε έκανε το αδιανόητο, πήρε το πριόνι και σκότωσε το κοριτσάκι που ήδη μπουσουλούσε; με σκοπό να σκοτώσει όλα τα παιδιά της για να μην σκλαβωθούν. Δεν πρόλαβε. Την πήγαν φυλακή, γλίτωσε την κρεμάλα. Τα δυο αγόρια της την εγκατέλειψαν μόλις μπήκαν στην εφηβεία, κι έμεινε με την τελευταία κόρη, αποκομμένη από τη μαύρη κοινότητα, να παλεύει με το φάντασμα του κοριτσιού που σκότωσε- και που στον τάφο του δεν είχε λεφτά να χαράξει παρά μόνον μια λέξη "Beloved"- στο στοιχειωμένο σπίτι της. Όλα αλλάζουν όταν έρχεται ένας άντρας στο σπίτι που τον ξέρει από τη σκλαβιά και διώχνει το φάντασμα μακριά. Μετά από λίγο καιρό εμφανίζεται μια κοπέλα που την λένε "Beloved" και θα της κάνει τη ζωή παράδεισο και κόλαση μαζί.

Το βιβλίο μιλά για τη μητρότητα με σπαρακτικό τρόπο, για την δουλεία, για την αίσθηση του σπασμένου, του μισού, που αφήνει η αδυναμία να ορίσεις το σώμα σου, να αφεθείς έστω και να αγαπήσεις τα παιδιά σου, γιατί και να τα αγαπήσεις, ο αφέντης θα τα πουλήσει και δεν θα τα ξαναδείς. Είναι ένα κείμενο ολοκληρωμένο και ανθρώπινο που δίκαια κέρδισε το Πούλιτζερ. Α, και η συγγραφέας του το Νόμπελ.