Σελίδες

7/12/20

Η τέχνη της ανάγνωσης

 


Η ανάγνωση δεν είναι παθητική διαδικασία, δεν διαβάζουμε αμέτοχοι, δεν μένουμε στα γεγονότα, επεξεργαζόμαστε τα λεγόμενα, ακόμα κι όταν χαζεύουμε ξαφνικά και δεν καταλαβαίνουμε τι διαβάζουμε, όταν κλείνουμε το βιβλίο και ονειροπολούμε, ή όταν διαβάζουμε την ίδια φράση ξανά και ξανά για να αποκτήσει νόημα. Διαμορφώνουμε έτσι ένα βιβλίο μέσα στο κεφάλι μας, που διαφέρει για τον καθένα, ενώ είναι κατά βάση αυτό που έγραψε ο συγγραφέας. 

Το ίδιο συμβαίνει λίγο πολύ κι όταν γράφουμε αλλά πια εδώ μιλάμε για ανάγνωση και επεξεργασία της πραγματικότητας. Ό,τι φιλτράρεται από τη διάνοια μας, ό,τι γίνεται με κάποιον τρόπο μέρος του μυαλού μας κι έπειτα ο τρόπος που θα το γράψουμε δημιουργεί ένα είδωλο της πραγματικότητας, που είναι και δεν είναι αληθινό. Αυτό είναι η τέχνη. Αυτό είναι η τέχνη της λογοτεχνίας. Και ταυτόχρονα είναι και η τέχνη της ανάγνωσης. 

Όταν λοιπόν μπαίνουν τόσο προσωπικοί όροι στη σχέση μας με κάθε βιβλίο, θεωρώ άτοπο να θυμώσει ο δημιουργός με την όποια κριτική. Τώρα θα μου πεις, μια κριτική αποτίμηση περιλαμβάνει και μια φιλολογική προσέγγιση του κειμένου. Ναι, όταν μιλάμε για σοβαρή λογοχτενική κριτική ανάλυση υπάρχει ένα κομμάτι αντικειμενικό. Όμως στην καθημερινότητα η επαφή μας με την τέχνη δεν περιλαμβάνει τέτοιου είδους αναλύσεις. Η επαφή μας με την τέχνη έχει να κάνει με το ίδιο το έργο, με το ποιοι είμαστε, πόσο ασκημένοι και εξοικειωμένοι είμαστε με την λογοτεχνία, πόσα χιλιόμετρα διαβάσματα έχουμε πίσω μας, πόση θεωρητική κατάρτιση (η οποία παρεμβαίνει μεν στην κρίση μας όταν υπάρχει, αλλά δεν είναι απαραίτητη για να απολαύσεις την τεχνη). Όλα αυτά μαζί με το γνωστό τάιμινγκ κάνουν την κάθε ανάγνωση μοναδική –και για αυτό κάποιοι από μας απολαμβάνουν τις δεύτερες και τις τρίτες αναγνώσεις του κάθε έργου. 

Θα ήταν αδιανόητο να μαλώσω με κάποιον γιατί δεν του άρεσε το βιβλίο μου, δεν το διάβασε, δεν το τελείωσε. Συνεχίζει να μου είναι ακατανόητο πώς κάποιοι θεωρούν εαυτούς μονάχα άξιους για να κρίνουν. Η ιστορία τούς έχει διαψεύσει. Βαριέμαι πολύ τις ανταλλαγές του σιναφιού, τον μικρόκοσμο αυτόν που "τρώγεται" τόσο στο εσωτερικό του, αλλά κανείς δεν του δίνει σημασία από το ευρύ κοινό. Με ενοχλεί πως κάποιοι πρέπει να είναι στο απυροβλητο, οι ευπώλητοι, οι πρωτοεμφανιζόμενοι, οι Έλληνες, οι ξένοι, κ.ο.κ, η λίστα είναι ατελείωτη. Κρινόμαστε όταν λέμε την γνώμη μας δημόσια για τα βιβλία, από τους άλλους αναγνώστες κυρίως. Με τον ίδιο τρόπο που κρίνουμε τα βιβλία που διαβάζουμε. Η τέχνη δεν έχει Ιερά Δισκοπότηρα, είναι βέβηλη και αιχμηρή, έχει άποψη. Βαριέμαι με λίγα λόγια αυτούς που γράφουν μόνο καλά λόγια για όλα τα βιβλία και τους ισαποστάκηδες. 



2 σχόλια:

  1. Δυστυχώς,Κατερίνα, είναι χαρακτηριστικό του μέσου ανθρώπου να κρίνει,αλλά να μη δέχεται την κριτική. Συμβαίνει σε όλους τους χώρους. Μόνο η θετική κριτική είναι καλοδεχούμενη. Είμαι εκπαιδευτικός και το βλέπω καθημερινά να συμβαίνει γύρω μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σε σας ακόμα περισσότερο νομίζω, μπαίνει το "μη χάσει τη δουλειά του" και κανένας δεν δέχεται αξιολόγηση ή κριτική.

      Διαγραφή