"Το δεξί χέρι", Μανώλης Ανδριωτάκης

Το δεξί χέρι του Μανώλη Ανδριωτάκη είναι ένα παράξενα επίκαιρο πολιτικό μυθιστόρημα, που δεν διστάζει να φωτογραφίσει πρόσωπα και καταστάσεις και να καταπιαστεί με την χαμέρπεια της πολιτικής σε επίπεδο κομμάτων και εξουσίας. 

Πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος είναι ο Πέτρος Χρήστου, ένας μέτριας ευφυίας άνθρωπος, με πτυχίο κοινωνικών επιστημών, που ζει στο Παρίσι τα τελευταία χρόνια ενώ βιοπορίζεται με το να γράφει τις διπλωματικές φοιτητών. Ο Πέτρος ζει εν πολλοίς απομονωμένος στη Γαλλία, χωρίς φίλους, κι έχει μεγάλη δυσκολία να επικοινωνήσει με τους ανθρώπους. Για κάποιον καιρό αρθρογραφεί ως blogger Καρλ Μαρξ, η ενασχόλησή του με το διαδίκτυο θα λήξει άδοξα όμως, όταν κάποιος χακάρει τον υπολογιστή του και βρίσκει αποδείξεις πως πλήρωνε για ιντερνετικό σεξ. 

Ένα τηλεφώνημα θα αλλάξει τη ζωή του Πέτρου, η παλιά του συμφοιτήτρια και μοναδική του φίλη, Σωτηρία, ηγείται του κόμματος των «Δημοκρατών», είναι έτοιμη να αναλάβει την πρωθυπουργία και θέλει να εντάξει τον Πέτρο στο επικοινωνιακό της επιτελείο. Ο Πέτρος στην αρχή νιώθει σαν χαμένος, δε έχει άλλα εφόδια για τη δουλειά παρά μόνον τη φιλία του με τη Σωτήρια. Γρήγορα όμως βρίσκει πατήματα, θαυμάζει αυτή τη γυναίκα που είναι ακέραια πολιτικός και νοιάζεται πραγματικά για το καλό της χώρας και συντάσσεται ολόψυχα στο πλευρό της. 

Όλα τα κακώς κείμενα της πολιτικής ζωής της χώρας περνούν από τις σελίδες του βιβλίου, διεφθαρμένοι επαγγελματίες πολιτικοί διαπλεκόμενοι με οικονομικά συμφέροντα, γλοιώδη ανθρωπάκια που φοβούνται για την καρέκλα τους, αήθεις δημοσιογράφοι, γελοίοι τρομοκράτες που όμως κάνουν τη ζημιά τους, εκβιαστές του διαδικτύου, μπλόγκερς, ινφλουένσερς στα σόσιαλ μίντια. 

Ο κεντρικός ήρωας διανύει μέσα σε όλα αυτά την προσωπική του διαδρομή, ενώ στην αρχή η πρωτοπρόσωπη αφήγησή του μοιάζει αφελής και κοινότοπη, σιγά σιγά γίνεται ενδιαφέρουσα και μεστή, για να φτάσει ο ίδιος σε μια ωρίμανση που συνάδει επιτέλους με τα σαράντα πέντε χρόνια του, να συνειδητοποιήσει τι είναι σημαντικό και τι όχι, και να αρχίσει να ζει φυσιολογικά. 

Το δεξί χέρι μιλά για άβολες αλήθειες, για αυτά που ξέρουμε όλοι πως γίνονται στην πολιτική σκηνή της χώρας αλλά κανένας δεν μπορεί να αποδείξει. Στην αρχή ο ήρωας μοιάζει άνευρος, όσο το βιβλίο σε βάζει σιγά σιγά στα νερά του. Σίγουρα πρόκειται για ένα από τα πιο ενδιαφέροντα αναγνώσματα εν μέσω προεκλογικής περιόδου αν και η αξία του συνεχίζει και μετά. Μόνο αν το ενδιαφέρον μας για την πολιτική δεν εξαντλείται τον καιρό της κάλπης, μπορούμε να πάρουμε ουσιαστικές πολιτικές αποφάσεις για τη ζωή μας. 

                                                                                   Κατερίνα Μαλακατέ

"Το δεξί χέρι", Μανώλης Ανδριωτάκης, εκδ. Μεταίχμιο, 2019, σελ.413 

«Η μεγάλη εικόνα», Μανώλης Ανδριωτάκης

Ένα μεγάλο βιβλίο είναι το μυθιστόρημα  του Μανώλη Ανδριωτάκη, τόσο σε όγκο, όσο και σε προθέσεις. Μια καλά στημένη «μηχανή» που στην αρχή κουράζει με την σβελτάδα της, μέχρι να δεις την «Μεγάλη εικόνα» και να χαρείς που Έλληνας λογοτέχνης προσπάθησε, αν μη τι άλλο, να στήσει όλο αυτό το σύμπαν.

Θεωρώ πως το πρώτο κομμάτι του βιβλίου χρειαζόταν ίσως κάποιο συμμάζεμα σε σελίδες, όμως το δεύτερο ξεπληρώνει τον αναγνώστη για την όποια φλυαρία και βάζει τους μηχανισμούς της μνήμης και της λογικής σε λειτουργία. Ο Ανδριωτάκης, παιδί της τεχνολογίας, έχει χρησιμοποιήσει σε αυτό το βιβλίο πέρα από πλείστα όσα λογοτεχνικά παιχνίδια, και πολλά καθαρά γραφικά. Σκίτσα, αποκόμματα εφημερίδων, σκέψεις τάχαμου γραμμένες με το χέρι στο περιθώριο, αλλαγή γραμματοσειρών, φωτογραφίες. Όλα παίζουν και κάνουν το κείμενο ακόμα πιο παιχνιδιάρικο.

Η ιστορία- ή μάλλον οι ιστορίες- είναι δύσκολο να καταγραφούν. Τρεις είναι οι βασικοί άξονες, ο ένας αφορά σε ένα ανερχόμενο στέλεχος μεγάλης Α.Ε., τον Γιώργο Μοσχονά, που εκτοξεύεται σε διευθυντική θέση, η άλλη ένα χωριατόπαιδο, τον Νικόλα, αγράμματο, ορφανό, που προσπαθεί όπως όπως να βγάλει τα ναύλα του για την Αθήνα όπου ελπίζει να βρει θεραπεία για την νάνο αδελφή του. Η τρίτη μας μιλά για τον φίλο ενός ανθρώπου που χάθηκε, του Γιώργου Μοσχονά, και προσπαθεί μέσα από το σεντούκι με τα γραπτά του να βγάλει άκρη.

Από την στιγμή που μπαίνουμε στα γραπτά του Μοσχονά και αρχίζουν οι ιστορίες να πολλαπλασιάζονται, όπως και οι απορίες και τα γιατί, το βιβλίο ξεκλειδώνει. Ο εγκιβωτισμός μες στον εγκιβωτισμό, οι αφηγητές που δεν είναι αξιόπιστοι και δεν είναι καν αφηγητές, οι ιστορίες που είναι και δεν είναι μέρος του σύμπαντος του Μοσχονά, ο Μοσχονάς που είναι και δεν είναι λογοτεχνικός χαρακτήρας του εαυτού του, όλα μοιάζουν σκηνοθετημένα για να δημιουργήσουν έκρηξη.

Τα θέματα με τα οποία καταπιάνεται το βιβλίο πολλά. Η ζωή στο χωριό, η αεργία και η αγραμματοσύνη, η δεισιδαιμονία, η ξενοφοβία, η κουλτούρα του σκουπιδιού. Η ζωή στην πόλη, η τρεχάλα για το χρήμα, οι επιφανειακές σχέσεις, η υπόκλιση των πάντων μπροστά σε δυο τρια μπαχτσίσια, η διαφθορά της Εξουσίας, η οικολογία, η ανεργία, η εκμετάλλευση. Και πιο εσωτερικά, η συγγραφή ως λειτουργία, η θέση των αυτοβιογραφικών στοιχείων μέσα στα κείμενα, η αφήγηση ως λύτρωση, η θέση του ανθρώπου σε σχέση με αυτό που είναι ηθικό και δίκαιο.

Το βιβλίο βρίθει διακειμενικών αναφορών, αναφορών σε ταινίες και τραγούδια, έχει όλα εκείνα τα δομικά συστατικά για να γίνει σπουδαίο. Θεωρώ πως αν τελικά δεν απογειώνεται είναι μονάχα λόγω απειρίας. Ο Ανδριωτάκης έχει πλούσιο εκδοτικό παρελθόν, αλλά φτωχό σε μυθοπλασία. Το πρωτογενές υλικό του έχει όλα τα φόντα, κάπου στην εκτέλεση ίσως να έχασε κάποια σημεία. Δεν παύει πάντως να είναι αυτό ένα εντυπωσιακό μυθιστόρημα ποταμός που βάζει τις βάσεις για ένα ακόμα καλύτερο στο μέλλον.

«Η μεγάλη εικόνα», Μανώλης Ανδριωτάκης, εκδ. Διόπτρα, 2014, σελ.620