"Τα τρία επίπεδα της ζωής", Julian Barnes

Τον τελευταίο καιρό διάβασα αρκετά βιβλία για την απώλεια. Ξεκινώντας από το εκπληκτικό της Τζ. Ντίντιον και καταλήγωντας στις πολύ προσωπικές ιστορίες του Ζουμπουλάκη και του Κορτώ. Ίσως να έτυχε, πάντως αυτές συνέπεσαν με το δικό μου πένθος και μπόρεσαν να με βάλουν σε σκέψεις, να με καθηλώσουν το καθένα με τον τρόπο του. Τώρα νομίζω πως ολοκλήρωσα τον κύκλο διαβάζοντας «Τα τρία επίπεδα της ζωής» του Τζούλιαν Μπαρνς. Αυτό είναι σε μεγάλο βαθμό διαφορετικό από τα άλλα, γιατί ενώ στηρίζεται στην πραγματική ιστορία του ξαφνικού χαμού της συζύγου του, καταλήγει να είναι ένα βιβλίο αμιγώς λογοτεχνικό. Κοινώς, ο γεννημένος συγγραφέας τα πάντα τα μετουσιώνει σε τέχνη.

Το βιβλίο ξεκινά με την ιστορία των αερόστατων, τις πρώτες ιδέες για μια μηχανή που θα είναι βαρύτερη από τον αέρα κι όμως θα πετά. Παράλληλα μέσα από τον πρωταγωνιστή και δεινό αεροναυπηγό Ναντάρ, μας μιλά για την ιστορία της φωτογραφίας. Έπειτα εστιάζει στην Σάρα Μπερνάρ- μια προσωπικότητα μεγαλύτερη κι από τη ζωή, κι ας ήταν τόσο μικροκαμωμένη- που έκανε κι αυτή ένα ταξίδι με αερόστατο κι ίσως είχε και σχέση με τον Ναντάρ. Για να περάσει- εντελώς απρόοπτα- στο τελευταίο μέρος σε μια πλήρη αναφορά στο πένθος, στις συνθήκες θανάτου της γυναίκα του, στις σκέψεις αυτού που μένει πίσω, στη μαυρίλα και το θάνατο.

«Έλεγαν ότι ίσως επέκειτο η κατάρρευση ολόκληρου του οικονομικού συστήματος, αυτό όμως εμένα δεν με απασχολούσε καθόλου. Τα χρήματα δεν θα μπορούσαν να την είχαν σώσει, οπότε τι καλό υπήρχε στα χρήματα και ποιος ο λόγος να τα προφυλάξεις; Έλεγαν ότι το κλίμα της Γης πλησιάζει στο σημείο από όπου δεν υπάρχει επιστροφή, εγώ όμως δεν έδινα δεκάρα αν το έφτανε και το ξεπερνούσε. Γυρνούσα με το αυτοκίνητο από το νοσοκομείο και σε μια συγκεκριμένη ευθεία του δρόμου, λίγο πριν την σιδηροδρομική γέφυρα, επαναλάμβανα μεγαλόφωνα τις εξής λέξεις που μου έρχονταν στο νου: «Το σύμπαν κάνει απλώς την δουλειά του». "Αυτό"- τούτο το πελώριο και φοβερό "αυτό"- ήταν "όλο". "

Παρ' όλο που τα τρία μέρη του βιβλίου μπορεί και να μοιάζουν ασύνδετα μεταξύ τους στον ανυποψίαστο αναγνώστη, σε αυτόν που έχει μάθει να κάνει τις συνδέσεις- έστω και χαλαρές- αφήνουν μια γεύση γλυκόπικρη, σα να κατάφερε ο Μπαρνς να μετατρέψει την οδύνη του σε δύναμη κι ας διατείνεται το αντίθετο. Νομίζω πως το συγκεκριμένο είναι το πιο στιβαρό βιβλίο πένθους από αυτά που διάβασα, το πιο δουλεμένο και τελικά το πιο λυτρωτικό. Ο συγγραφέας καταφέρνει να μας περάσει τον αβάσταχτο πόνο για τον χαμό του άλλου του μισού, έναν πόνο για τον οποίο δεν σε προετοιμάζει τίποτα, να μιλήσει για αυτό που πέρασε και περνάει χωρίς στιγμή να υποπέσει στην παγίδα της κλειδαρότρυπας. Στο ταξίδι του μέσα στην θλίψη, σεβάστηκε την γυναίκα του εξαιρετικά και τελικά μας έδωσε ένα κείμενο αντάξιο των μυθιστορημάτων του. 

"Τα τρία επίπεδα της ζωής", Τζούλιαν Μπαρνς, μετ. Θωμάς Σκάσσης, εκδ. Μεταίχμιο, 2014, σελ.155

"Ο Συλλέκτης", John Fowles

Βιβλίο κλειστοφοβικό «Ο Συλλέκτης» του Φώουλς είναι ένα αριστοτεχνικό δείγμα γραφής, ένα υποδειγματικό μυθιστόρημα, από κείνα που σε βάζουν σε μια ύπουλη ταύτιση με τον «κακό» και τον «καλό» ταυτόχρονα.

Πρωταγωνιστής είναι ένας νεαρός άντρας ταπεινής καταγωγής που έχασε τους γονείς του μικρός, μεγάλωσε με μια θεία του και την ανάπηρη κόρη της και δεν κατάφερε ποτέ να ενταχθεί κοινωνικά. Μοναδική του πραγματική ευχαρίστηση η συλλογή πεταλούδων και το να χαζεύει την νεαρή πανέμορφη σπουδάστρια καλών τεχνών Μιράντα από μακριά. Όταν κερδίσει το Προπο θα αγοράσει ένα απομακρυσμένο σπίτι, θα διαμορφώσει το κελάρι του με πολλή προσοχή και θα απαγάγει την Μιράντα για να την έχει δική του.

Το βιβλίο ξεκινά με αφηγητή τον Συλλέκτη, για να περάσει στην αφήγηση της Μιράντας και να φτάσει στο τρομακτικό του τέλος με μια απίστευτη νηφαλιότητα. Ο νεαρός, παρά την διεστραμμένη πράξη του να κρατά μια κοπέλα στο κελάρι, νιώθει υποχρεωμένος να την σεβαστεί, αισθάνεται συνεχώς ταπεινωμένος από την μορφωμένη και όμορφη γυναίκα. Οι διαφορές τους σε επίπεδο κοινωνικό και μορφωτικό είναι τέτοιες που ξεκινά μεταξύ τους ένα παιχνίδι γάτας-ποντικιού όπου η κοπέλα θα είχε το πάνω χέρι, αν δεν ήταν κρατούμενή του.

Τα αισθήματα του αναγνώστη για την Μιράντα αλλά και τον Κάλιμπαν – έτσι φωνάζει ειρωνικά τον Συλλέκτη η κοπέλα φτιάχνοντας έναν νοσηρό παραλληλισμό με την Τρικυμία του Σαίξπηρ- εναλλάσσονται, ενώ κανονικά θα έπρεπε να είναι σταθερά∙ αυτή είναι το θύμα κι αυτός ο θύτης. Αυτό είναι η βασική δύναμη της αφήγησης του Φώουλς. Ο Κάλιμπαν είναι ένας άνθρωπος εμμονικός, καθωσπρέπει, μημουάπτου, σχεδόν αμόρφωτος, άσχετος με την τέχνη, την πολιτική, την φιλοσοφία- ένας άντρας που αρνείται να «μάθει» από κείνη. Εκείνη είναι μια λαμπερή πεταλούδα, ταλαντούχα ζωγράφος, συναναστρέφεται καλλιτέχνες, λίγο υπεροπτική, σίγουρα έξυπνη. Στην «κανονική» ζωή δεν θα του έριχνε μια δεύτερη ματιά. Τώρα αναγκάζεται λόγω της απάνθρωπης κατάστασης να το κάνει. Αλλά για ανθρώπους σαν κι αυτόν δεν υπάρχει γιατρειά, θα παραμείνει συλλέκτης για πάντα.

Νιώθω πως το μυθιστόρημα του Φώουλς θα μείνει μαζί μου για καιρό, δεν είναι από αυτά που ξεχνιούνται. Πέρα από την εξαιρετική γραφή, είναι η δύναμη της αφήγησης τέτοια που σε καθηλώνει.

"Ο Συλλέκτης", Τζων Φώουλς, μετ.Φαίδων Ταμβακάκης, εκδ. Εστίας, 2001, σελ.283

Απολογισμός σε απλά μαθηματικά

Υπάρχουν δυο τρία πράγματα που δεν μπορούν να μετρηθούν με απλά μαθηματικά, να τα βάλεις κάτω, να τα υπολογίσεις με νηφαλιότητα και να βρεις αυτό που σου ταιριάζει καλύτερα. Κυρίως δεν μπορείς να ανακαλύψεις με μαθηματικό τύπο το πώς θα ζήσεις την ζωή σου, να ξέρεις με σιγουριά αν το επέλεξες ή όχι αυτό που βιώνεις. Μιλώ για όλα αυτά, τα ξαφνικά και αναπάντεχα, που δεν μπορείς να τα ελέγξεις. Πέρα από τα βασικά, η ζωή και ο θάνατος, είναι κι άλλα. Όπως ο έρωτας. Που δεν εξηγείται. Είναι μια κίνηση, μια αίσθηση, το να θέλεις να είσαι εκεί και να μην είσαι εδώ. Ο έρωτας στην αρχική του μορφή με λίγα λόγια, πριν του βάλεις τον μανδύα της σχέσης, τον ντύσεις νύφη και του κάνεις και δυο παιδιά.

Στα μέσα της τέταρτης δεκαετίας της ζωής μου (ναι, έτσι πικρά λένε μαθηματικά τα 35) έχω κάνει περίπου αυτά που θα ονειρευόταν η μέση μάνα για την κόρη της. Έχω πτυχίο και μεταπτυχιακό, παντρεύτηκα ένα καλό παιδί κι έχω και δυο παιδιά, έχω δουλέψει μια δεκαετία σε μια δουλειά που μπορεί ακόμα και με θρέφει. Παράλληλα βέβαια μου συνέβαιναν και πράγματα που δεν ονειρεύεται μια μάνα για την κόρη της. Έχω αλητέψει κι έχω ερωτευτεί- τον σωστό και τον λάθος και τον πολύ λάθος άνθρωπο-, έχω στήσει φιλίες που τις έχασα, κι άλλες που δεν τις προσπάθησα και τις έχω ακόμα, έχω βγάλει σε τούτο εδώ το blog επωνύμως τα σώψυχά μου σε κοινή θέα προς μεγάλη ευχαρίστηση του σογιού μου∙ έχω εκδώσει ένα βιβλίο κι έχω ανοίξει κι ένα βιβλιοπωλείο. Έχω χάσει και τον πατέρα μου.    

Από όλα αυτά- τις συμβατικές μου υποχρεώσεις ως κοινωνικό ζώο και τις άλλες τις μη συμβατικές- πήρα εξίσου χαρά και λύπη. Κι από τα καθιερωμένα και τα απλά, και από τα όχι και τόσο. Τα παιδιά, ο γάμος, η δουλειά, που μοιάζουν τετριμμένα, σχεδόν ανυπόφορα μπανάλ και κλισέ, δεν με απογοήτευσαν όσο θα περίμενα στην εφηβεία μου. Τότε που ήμουν σίγουρη πως εγώ δεν θα κάνω όλα αυτά που κάνουν όλοι οι άλλοι. Αλλά και τα άλλα, δεν με άφησαν με την αίσθηση του ανικανοποίητου, δεν με γέμισαν ενοχές και άγχη, δεν με πέταξαν στον βόρβορο της αμαρτίας. Πριν είκοσι χρόνια έβλεπα δυο δρόμους – το καλό παιδί, το κακό παιδί. Έπρεπε τότε να διαλέξω κι αποφάσισα τη σύμβαση από δειλία. Έτσι πίστευα.

Και τώρα την σύμβαση διαλέγω. Όμως αλλάζουν οι όροι της, μπορούν πια να συμπεριλάβουν αυτό που είμαι. Κι αυτή η διαδικασία- από το κορίτσι με την μαύρη ιδιοσυγκρασία που οι δικοί του πάντα φοβόντουσαν πως θα δώσει μια και θα τα κάνει όλα λίμπα, στη γυναίκα που έχει συναίσθηση πως ακόμα κατέχει αυτή τη δύναμη αλλά δεν επιθυμεί πια να την χρησιμοποιήσει- λέγεται ωρίμανση. Και δεν μετριέται με μαθηματικά, δεν ζυγίζεται στα υπέρ και τα κατά, δεν μπορεί να εξηγηθεί. Ακόμα θέλω να αλλάξω τον κόσμο. Όμως τώρα πια είμαι διατεθειμένη να αλλάξω κι εγώ μαζί του.

Υ.Γ. 42 Αυτό που δεν θα αλλάξει μάλλον είναι η κυκλοθυμία μου. Την κακομοίρα την ανάρτηση για τον "Συλλέκτη" είναι η τρίτη φορά που την αναβάλλω. 

Τα προσεχώς

Ναι, εντάξει, είναι πιο εύκολο τώρα με το Booktalks, το ομολογώ. Όμως η βιβλιοχαρά είναι η ίδια. Από την Κική και την Κοκό, ποιά να διαλέξω;

"Χόμερ και Λάνγκλευ", E.L.Doctorow

Το «Χόμερ και Λάνγκλευ» είναι ένα εξαιρετικό βιβλίο∙ δεν είναι ένα αριστούργημα, όπως «Το βιβλίο του Ντάνιελ», έχει όμως ψήγματα μεγαλείου, ιστορία δεμένη αριστοτεχνικά και χαρακτήρες που κολλούν στην μνήμη, τους σκέφτεσαι για καιρό μετά την ανάγνωση.

Κατά την προσφιλή του συνήθεια, ο Ντοκτόροου ξεκινά και σε αυτό το μυθιστόρημα από μια αληθινή ιστορία κι έπειτα αφήνει την φαντασία του αχαλίνωτη να αυτοσχεδιάσει πάνω σε γεγονότα και ήρωες, να μεγαλώσει δυο στιγμές, να μικρύνει κάποιες άλλες, να γράψει ένα βιβλίο βαθύτατα ανθρώπινο, κοινωνικό, πολιτικό- μόνο ιστορικό δεν το λες τελικά. Εδώ βάση είναι η ιστορία των αδελφών Κόλλυερ, δυο μυθικών μορφών της Νέας Υόρκης- ο ένας τυφλός, ο άλλος μισότρελος από τα αέρια μουστάρδας που «έφαγε» στο Πρώτο Παγκόσμιο- που έζησαν σε μια έπαυλη στην Πέμπτη Λεωφόρο που κληρονόμησαν από τους δικούς τους και μετέτρεψαν σε ένα απίστευτο αχούρι με στοίβες εφημερίδων, μια Φορντ Τ να μουχλιάζει μες στο σαλόνι, ένα ορυμαγδό από σκουπίδια που μάζευε ο Λάνγκλευ και τελικά κατέληξαν να τους πλακώσουν.

Αφηγητής ο τυφλός Χόμερ, άντρας βαθιά διαισθητικός, μουσικός, που έζησε  μια περιορισμένη ζωή λόγω της αναπηρίας του, αλλά μαζί με τον αδελφό του έφτιαξε ένα ζευγάρι αντισυμβατικότητας. Ο Λάνγκλευ, που αρέσκεται να μαζεύει ο,τι βρει, που πιστεύει πως για όλους μας υπάρχει ο Αντικαταστάτης, που τα βάζει με την Τράπεζα και την Εταιρία Ύδρευσης και Ηλεκτροδότησης, που παρασέρνει τον αδελφό του σε καταγώγια, που οργανώνει χορούς την εποχή της ποτοαπαγόρευσης και μπλέκει με τους χίπις περίπου μισό αιώνα μετά, είναι μια φιγούρα εντελώς μυθιστορηματική. Το βιβλίο το διατρέχει η Πολιτική και η Ιστορία και κυρίως ο Πόλεμος, σαν σκιά και σαν φάρσα, που παρασέρνει τις ζωές των ανθρώπων κι όμως αυτοί συνεχίζουν να επιζούν.

Το όλο εγχείρημα μοιάζει πολύ σαν μια παραβολή της ίδιας της ιστορίας της αμερικάνικης κοινωνίας τον 20^ο αιώνα, οι κατά τα άλλα εξαιρετικά συμπαθείς χαρακτήρες, άγονται και φέρονται ανάμεσα στην προσωπική τους εκκεντρικότητα και την μανία για όλο και περισσότερα πράγματα γύρω τους και την πνοή των ιστορικών γεγονότων που τους παρασέρνουν. Αυτά μαζί με τις αδηφάγες υπηρεσίες «κοινωνική ωφέλειας» και συσσώρευσης πλούτου.

Ο Ε.Λ. Ντοκτόροου είναι ένας εκπληκτικός συγγραφέας. Έχει αφηγηματική δεινότητα, την ικανότητα να βλέπει την ιστορία από άλλο μάτι αλλά κυρίως μια αξεπέραστη ικανότητα να διεισδύει στην ανθρώπινη ψυχή και να φτιάχνει ήρωες που πατούν "εδώ" για να μας πετάξουν με φόρα "εκεί". Κι αν το ελληνικό αναγνωστικό κοινό κάπως τον έχει παραμελήσει, ήρθε ο καιρός να τον ανακαλύψει.

«Χόμερ και Λάνγκλευ», Ε.Λ. Ντοκτόροου, μετ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Πατάκη, 2013, σελ. 285

Υ.Γ. 42 Ούτε κι εγώ θα τον είχα ανακαλύψει, αν, περίπου μισό χρόνο πριν, «η μυθική μορφή των σόσιαλ μίντια» -κατά Ανταίο Χρυσοστομίδη και προσφιλής μου συνέταιρος - Librofilo δεν μου είχε επιστήσει την προσοχή μια μέρα που περιδιαβαίναμε στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων Πόλις. (Κοινώς με ένα βλέμμα με ανάγκασε να πάρω τον Ντάνιελ)     

Οι 10 πιο αγαπημένοι λογοτεχνικοί ήρωες- Τα αποτελέσματα

Στην ψηφοφορία έλαβαν μέρος 55 άνθρωποι. Οι επιλογές ήταν πιο τολμηρές από ότι την προηγούμενη φορά με τα αγαπημένα βιβλία, σε αυτή τη λίστα μπορούσε κανείς να βάλει μπροστά το συναίσθημα με λιγότερες τύψεις. Παρ' όλα αυτά τα τελικά αποτελέσματα μοιάζουν αρκετά με την αντίστοιχη των βιβλίων κι έτσι γεννάται το εύλογο ερώτημα, μήπως τελικά το σημαντικότερο σε ένα μυθιστόρημα είναι ο πρωταγωνιστής του; Α, και μήπως κλασικίζουμε περισσότερο από ό,τι θα θέλαμε;

Γιάννης Αγιάννης	«Οι Άθλιοι»	Βίκτορ Ουγκώ	9
Αλέξης Ζορμπάς	«Ο βίος και η πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά»	Νίκος Καζαντζάκης	9
Μερσώ	«Ο Ξένος»	Αλμπέρ Καμί	8
Ρασκόλνικοφ	«Έγκλημα και τιμωρία»	Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι	8
Χίθκλιφ	«Ανεμοδαρμένα Ύψη»	Έμιλυ Μπροντέ	7
Ο Μικρός Πρίγκιπας	«Ο Μικρός Πρίγκιπας»	Αντουάν ντε Σαιντ Εξιπερί	5
Ραραού	«Η μητέρα του σκύλου»	Παύλος Μάτεσις	5
Μίτια Καραμαζώφ	«Αδελφοί Καραμαζώφ»	Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι	5
Ηρακλής Πουαρώ		Αγκάθα Κρίστυ	5
Χόλντεν Κόλφιλντ	«Ο φύλακας στη σίκαλη»	Τζ.Ντ. Σάλιντζερ	5
Τζέι Γκάτσμπυ	«Ο υπέροχος Γκάτσμπυ»	Σκοτ Φιτζέραλντ	5
Γιόζεφ Κ.	«Η δίκη»	Φραντς Κάφκα	5
Τομ Ρίπλει		Πατρίσια Χάισμιθ	4
Πρίγκιπας Μίσκιν	«Ο ηλίθιος»	Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι	4
Χένρι Τσινάνσκι		Τσάρλς Μπουκόφσκι	4
Άννα Καρένινα	«Άννα Καρένινα»	Λέων Τολστόι	4
Γκρέγκορ Σάμσα	«Η μεταμόρφωση»	Φραντς Κάφκα	4
Ο Μικρός Νικόλας		Ρενέ Γκοσινί	4
Μπάρτλμπυ	«Μπάρτλμπυ ο γραφέας»	Χέρμαν Μέλβιλ	4
Δον Κιχώτης	«Δον Κιχώτης»	Μιγκέλ Ντε Θερβάντες	4
Χανς Σνηρ	«Οι απόψεις ενός κλόουν»,	Χάινριχ Μπελ	4
Μπαρνταμού	«Ταξίδι στην άκρη της νύχτας»	Σελίν	4
Τζόφρεϋ Φέρμιν	«Κάτω από το ηφαίστειο»	Μάλκολμ Λόουρυ	3
Τζορτζ Σμάιλι		Τζον Λε Καρέ	3
Ελίζαμπεθ Μπένετ	«Περηφάνια και Προκατάληψη»	Τζέιν Όστιν	3
Αλιόσα Καραμαζώφ	«Αδελφοί Καραμαζώφ»	Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι	3
Σέρλοκ Χολμς		Σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ	3
Έμμα Μποβαρύ	«Μαντάμ Μποβαρύ»	Γκυστάβ Φλωμπέρ	3
Τομ Σώγιερ	«Οι περιπέτειες του Τομ Σώγιερ»	Μάρκ Τουέην	3
Πλοίαρχος Νέμο	«20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα»	Ιούλιος Βερν	3
Σταβρόγκιν	«Οι δαιμονισμένοι»	Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι	3
Φραγκογιαννού	«Η φόνισσα»	Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης	3
Χόλυ Γκολάιτλυ	«Πρόγευμα στο Τίφφανυς»	Τρούμαν Καπότε	3
Τζο Μαρτς	«Μικρές κυρίες»	Λουΐζα Άλκοτ	3

•  Στην λίστα οι γυναικείες φιγούρες είναι εμφανώς λιγότερες. Πιθανολογώ πως φταίει πως η λογοτεχνία υπήρξε για τόσα χρόνια "ανδρική υπόθεση" ως προς την συγγραφή και "γυναικεία υπόθεση" ως προς την ανάγνωση. Τώρα που το κλίμα αυτό αντιστρέφεται, όλο και περισσότερες ηρωίδες θα μπαίνουν στην καρδιά μας.

• Α, και από Έλληνες τα κατάφεραν μονάχα ο Ζορμπάς, η Ραραού και η Φραγκογιαννού. 

Από δυο ψήφους έλαβαν οι :

• Νίκολας Έρφ, «Ο μάγος», Τζων Φόουλς
• Κλαρίσα Ντάλογουεη, «Η κυρίας Ντάλογουεη», Βιρτζίνια Γουλφ
• Κλέα, «Αλεξανδρινό κουαρτέτο», Λώρενς Ντάρελ
• Άττικους Φιντς, «Όταν σκοτώνουν τα κοτσύφια», Λη Χάρπερ
• Φίλιπ Μάρλοου, Ρέιμοντ Τσάντλερ
• Θείος Τόμπι, «Η ζωή και οι απόψεις του Τρίστραμ Σάντι, κυρίου από σόι», Λώρενς Στέρν
• Ιβάν Καραμαζώφ, «Οι αδελφοί Καραμαζώφ», Φιοντόρ Ντοστογιέφκσι
• Τύριον Λάννιστερ, «Παιχνίδι του στέμματος», Τζορτζ Μάρτιν
• Τζορτζ, «Άνθρωποι και ποντίκια», Τζον Στάινμπεκ
• Φάουστ, «Φάουστ», Γιόχαν Γκαίτε
• Φράνση, «Ένα δέντρο μεγαλώνει στο Μπρούκλιν», Μπέτυ Σμιθ
• Ακάκιος Ακάκιεβιτς, «Το παλτό», Νικολάι Γκόγκολ
• Περέιρα, «Έτσι ισχυρίζεται ο Περέιρα», Αντόνιο Ταμπούκι
• Αουρεουλιάνο Μπουενδία, «Εκατό χρόνια μοναξιάς», Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες
• Μαφάλντα, Κουίνο
• Ο θείος Τάκης, Γιάννης Ξανθούλης
• Ροβινσώνας Κρούσος, «Ροβινσώνας Κρούσος», Ντάνιελ Ντεφόε
• Οδυσσέας, Όμηρος
• Κρις Κέλβιν, «Σολάρις», Στάνισλαβ Λεμ
• Δωροθέα Μπρουκ, «Μιντλμαρτς», Τζορτζ Έλιοτ
• Κύριος Ντάρσι, «Περηφάνια και Προκατάληψη», Τζέιν Όστιν
• Φλορεντίνο Αρίσα, «Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας», Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες
• Πέδρο Πάραμο, «Πέδρο Πάραμο», Χουάν Ρούλφο
• Ολιβέιρα, «Το κουτσό», Χούλιο Κορτάσαρ
• Owen Meany, “A prayer for Owen Meany”,  Τζον Ίρβινγκ
• Ιαβέρης, «Οι άθλιοι», Βίκτωρ Ουγκώ
• Μπερνάρ Ριε, «Η Πανούκλα», Αλμπέρ Καμί
• Έρβιν Ζόμερ, «Ο Πότης», Χανς Φάλαντα
• Σίμορ Γκλας, Τζ. Ντ. Σάλιντζερ

*Στις φωτογραφίες ο Hugh Jackman ως Γιάννης Αγιάννης, ο πραγματικός Ζορμπάς, ο Marcello Mastroianni ως Μερσώ και η Θέμιδα Μπαζάκα ως Ραραού.