"ΔΥΟ", Έλενα Μαρούτσου (δεύτερη φωνή Ούρσουλα Φωσκόλου)

Το Δυο ξεκίνησε από την αγάπη μιας γυναίκας για μιαν άλλη, η Έλενα Μαρούτσου, η δασκάλα, αγαπά την Ούρσουλα Φωσκόλου, τη μαθήτρια, και μαζί στήνουν ένα μυθιστόρημα για δυο φωνές. Στη θέση του οδηγού η Μαρούτσου, φτιάχνει τον καμβά, η Φωσκόλου ακολουθεί, γράφει τα πιο προσωπικά κομμάτια- τα γράμματα και τα παραμύθια. Το μυθιστόρημα που προκύπτει είναι συμπαγές, ενδιαφέρον και γυναικείο. Γυναικείο γιατί είναι γραμμένο από γυναίκες, έχει γυναίκα κεντρική ηρωίδα αλλά κυρίως γιατί οι δύο κυρίες αφέθηκαν στη γραφή τους, η γλώσσα τους είναι καθαρά γυναικεία, με έναν τρόπο πλούσιο και ευθύ. 

Η ηρωίδα Μαρούτσου είναι μια νεαρή κοπέλα που μόλις έχει χάσει τη μητέρα της. Με τον πατέρα της τα πάει καλά, δουλεύουν μάλιστα στην ίδια δουλειά. Με τη μητέρα της προέκυπταν πάντα θέματα, η Ανδριάνα αν και ήταν ειδική παιδαγωγός κι είχε ιδιαίτερη αγάπη στα παιδιά, στην ίδια της την κόρη έδειχνε ψυχρότητα και την κρατούσε σε απόσταση. Η μητέρα είχε εμμονή με τη φωτογράφο Ντιάν Άρμπους. Με βάση τις φωτογραφίες της Άρμπους, και τα γράμματα που ανακαλύπτει η αφηγήτρια στην ντουλάπα της μητέρας της, ξεκινά να ψάχνει ποια ήταν η μαμά της και τελικά καταλήγει να αναζητεί τον εαυτό της. 

Η αναζήτηση της ταυτότητας είναι το βασικό θέμα, όμως το Δυο δεν παύει να είναι κι ένα μυθιστόρημα ενηλικίωσης, κι ένα βιβλίο που θέτει σοβαρά θέματα σχέσεων, ερωτικών, γονιών-παιδιού. Πόσο καλά ξέρουμε τους γονείς μας- καθόλου. Πόσο καλά ξέρουμε τους ερωτικούς συντρόφους μας, ακόμα και την επιθυμία τη δικιά μας, ποιος μπορεί να μας χειριστεί και γιατί τον αφήνουμε. Η ηρωίδα νομίζει πως από την μητέρα της πήρε την τάση για ημικρανίες, κι ίσως τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Τελικά πήρε κάτι άλλο, που πρέπει να βυθιστείς στον εαυτό σου για να το ανακαλύψεις.

Το Δύο είναι εξαιρετικά καλογραμμένο, και από τις δύο κυρίες. Η μόνη μου ένσταση ίσως να είναι για το τέλος, που μου φάνηκε κάπως βιαστικό, σαν να "φορέθηκε" σε μια ιστορία που ως εκείνη την ώρα κυνηγούσε βασανιστικά και ηδονικά την ουρά της. Αγάπησα την ηρωίδα, ταυτίστηκα σε σημεία, άλλοτε ένιωσα το ίδιο χαμένη με κείνη. Γιατί ο χαμός ενός γονιού είναι ορόσημο, υπάρχει μόνο το πριν και το μετά, και δεν είμαστε ποτέ πια ίδιοι.




                                         Κατερίνα Μαλακατέ

"Δύο",Έλενα Μαρούτσου (δεύτερη φωνή: Ούρσουλα Φωσκόλου),
εκδ. Κίχλη, 2018, σελ. 200

"Το κήτος", Ούρσουλα Φωσκόλου

Άρχισα χθες να ξεσκονίζω το σαλόνι: το βαρύ ξύλινο τραπέζι, τους καναπέδες, τις κορνίζες επάνω στο μπουφέ, ως και τους τοίχους έπιασα να τρίβω με μανία. Θα 'χε περάσει μια ώρα γεμάτη, όταν μέσα από τα ντουβάρια, αποκαλύφθηκε η μορφή της μάνα μου. Ήταν άσπρη, χτισμένη, λες, μες στο σπίτι μας. Σήκωσε το δεξί της πόδι και μ' έναν αργό διασκελισμό βγήκε και κάθισε στον καναπέ. Άρπαξα τότε το πανί κι άρχισα να την ξεσκονίζω. 

Μικρά και μεγάλα πεζά, επιγράφεται το λιανό βιβλιαράκι «Το κήτος» από τις εκδόσεις Κίχλη με το οποίο κάνει το πρώτο πεζογραφικό της βήμα η Ούρσουλα Φωσκόλου. Και πρόκειται ακριβώς γι' αυτό. Στο πρώτο μέρος κείμενα στα όρια του μπονζάι, με έντονο ρυθμό και ποιητικότητα, και στο δεύτερο διηγήματα δύο-τριών σελίδων, περισσότερο σαν σκηνές από ταινία, και λιγότερο με την τυπική δομή τους. 

Η γραφή της Φωσκόλου έχει ένα μεγάλο ατού, είναι ιδιαίτερα προσεγμένη δεν λείπει ούτε μια λέξη· ούτε περισσεύει. Επίσης παρ’ όλη την ποιητικότητα και την υπαινικτικότητα, το θέμα της είναι σαφές: σε όλα τα πεζά έχουμε έναν ενήλικα- μάλλον άφυλο- αφηγητή που ψηλαφεί εικόνες και αισθήματα της παιδικής του ηλικίας. Και νοσταλγεί με κάποιο τρόπο, και φοβάται, τη φθορά του χρόνου. 

Δεσπόζουσα η φιγούρα της μητέρας, και των νεκρών, ενώ τα μικρά κείμενα τα διαπερνά και μια αίσθηση ερωτική που δεν μένει απαρατήρητη. Οι μυρωδιές παίζουν καταλυτικό ρόλο, το ίδιο κι η σκόνη κι η καθαριότητα, ενώ κυρίαρχο είναι το αίσθημα της πείνας- της σωματικής αλλά και της ψυχολογικής. 

«Το κήτος» είναι ένα έντιμο, χαμηλότονο βιβλίο, που δεν υποκρίνεται πως είναι κάτι μεγαλύτερο από αυτό που είναι: ένα πρώτο βήμα, μια πρώτη απόπειρα να συνομιλήσει η συγγραφέας του με τον αναγνώστη. Θα είχε πολύ ενδιαφέρον να δούμε πώς όλη αυτή η σπουδή στη γλώσσα, ο ρυθμός και η ποιητικότητα, μπορούν να μετουσιωθούν σε μεγαλύτερα κείμενα. 

                                                                                          Κατερίνα Μαλακατέ

"Το κήτος", Ούρσουλα Φωσκόλου, εκδ. Κίχλη, 2016, σελ. 88

Υ.Γ. Η έκδοση της Κίχλης είναι άψογη, το εξώφυλλο ένα από τα ωραιότερα φετινά- δεν είναι τυχαίο πως η Φωσκόλου είναι γραφίστρια, κι αγαπά πολύ τα εικαστικά.

Υ.Γ. 42 Ακούστε την ίδια τη συγγραφέα εδώ: 

Υ.Γ. γκρίνιας: Δεν μου αρέσει το πολυτονικό όταν διαβάζω βιβλία σύγχρονων που αποκλείεται να έγραψαν σε αυτό. 

Υ.Γ.42-42 Η Ούρσουλα μού πήρε μέσα από τα χέρια το "Βραβείο Νέου Λογοτέχνη" του περιοδικού Κλεψύδρα για το οποίο ήμασταν συνυποψήφιες φέτος και για αυτό τη μισούμε!