"Ίσως την επόμενη φορά", Κωνσταντίνος Τζαμιώτης

Τα τελευταία χρόνια μοιάζει να είναι σχεδόν ταμπού να γράψει ένας καλός συγγραφέας μια ερωτική ιστορία. Αφήσαμε ένα από τα πιο σοβαρά θέματα της λογοτεχνίας, τον έρωτα, στις πιο λάιτ εκδοχές της. Για αυτό και μόνον, είναι ανατρεπτικό που ο Κωνσταντίνος Τζαμιώτης τολμά να γράψει μια ιστορία αμιγώς ερωτική. Εξάλλου ο Τζαμιώτης δεν μπορεί να ξεχάσει τον εαυτό του και δώσει μια επιδερμική πλοκή, στηρίζει με όλα του τα λογοτεχνικά όπλα το βιβλίο, κι αυτό κάνει το αποτέλεσμα πολύ ενδιαφέρον. 

Ο Πέτρος είναι ένας σαραντάχρονος συγγραφέας που τον ξέρουν ελάχιστοι. Όταν μια μέρα στο Μετρό δει μια γυναίκα να διαβάζει το βιβλίο του, θα την ακολουθήσει και θα την ερωτευτεί. Οι συμπτώσεις, που καθορίζουν τον έρωτα αλλά και τη ζωή μας, παίζουν μεγάλο ρόλο σε αυτήν την ιστορία, είναι γοητευτικές και ανατρεπτικές. Το ίδιο γοητευτικό είναι και το παιχνίδι της αφήγησης. Ο συγγραφέας δεν αρκείται σε έναν από τους αφηγητές, δίνει τον λόγο και στους δυο. 

Ο έρωτας του Πέτρου και της Βασιλικής πάσχει από τις ασθένειες των καιρών μας. Ο καθένας τους, παρόλο που είναι ανοιχτός στο πρώτο βήμα, έπειτα κλείνεται στην ατομικότητα και τη μοναξιά του, δεν μπορεί να κάνει το δεύτερο βήμα, να θεωρήσει τον άλλο δικό του. Αφήνονται στα γεγονότα γιατί ο δεσμός τους δεν βαθαίνει, μένει στην αρχική επιθυμία των κορμιών, στο πρώτο θέλω. Ο Πέτρος και η Βασιλική δυσκολεύονται στο αφήγημα του εαυτού τους να βάλουν κι άλλον αφηγητή. 

Ο έρωτας είναι πράξη πολιτική. Ο έρωτας είναι κάβλα και σεξ. Ο έρωτας είναι κορμί και σωματικότητα. Ο έρωτας δεν είναι μόνο κορμί και σωματικότητα. Τα κλισέ δεν μας ορίζουν- εξάλλου από τους δυο τους η Βασιλική ενδιαφέρεται πιο πολύ για την εμφάνιση του συντρόφου της. Μας ορίζει η αίσθηση πως είμαστε μοναδικοί. Αυτή δεν είναι μια ιστορία με καλό τέλος. Δεν είναι καν μια ιστορία με τέλος. Αλλά εύχομαι τώρα που (ξανά)έγινε η αρχή από έναν γνωστό συγγραφέα, οι ερωτικές ιστορίες να είναι δίχως τέλος στην ελληνική πεζογραφία. Όχι μόνον στην πιο ελαφριά εκδοχή της, αλλά και στην άλλη, που μας αφορά περισσότερο. 

                                                                                  Κατερίνα Μαλακατέ

"Ίσως την επόμενη φορά", Κωνσταντίνος Τζαμιώτης, εκδ. Μεταίχμιο, 2017, σελ. 237

Υ.Γ. 42 Και λίγη γκρίνια. Η γλώσσα είναι από τα ατού των βιβλίων του Τζαμιώτη, αλλά αυτή τη φορά ένιωσα στις ερωτικές σκηνές κάπως αποκομμένη. Όσο εγκεφαλικός κι αν είναι ο ήρωας ή ο αφηγητής, "ο σίελος" και "η λαγόνα", δεν μου κολλάνε στο σεξ. 

Απαιτούνται μόλις λίγα λεπτά περιπτύξεων και ο Πέτρος έχει καταπιεί μαζί με τον σίελό της και κάθε επιφύλαξή του. Σύντομα η ένταση των στιγμών θα τον πάει ένα βήμα πιο πέρα· να πώς μοιάζει αυτό που έψαχνε όλα αυτά τα χρόνια, σκέφτεται με όσο μυαλό του απομένει. Αλλά το αποκορύφωμα των αποδείξεων πως η γνωριμία με αυτή τη γυναίκα σημαίνει περισσότερα από όσα εύχεται να του συμβούν ή μπορούσε να φανταστεί βρίσκεται στην κοιλιά της. Όταν φτάνει η στιγμή να της βγάλει το φόρεμα και βλέπει το τατουάζ πάνω απ’ την αριστερή λαγόνα της, τα όρια των προσδοκιών του εξακοντίζονται.

«Το Πέρασμα», Κωνσταντίνος Τζαμιώτης

Μια καυτή πατάτα διαχειρίζεται στο νέο του βιβλίο «Το πέρασμα» ο Κωνσταντίνος Tζαμιώτης. Πόσο καυτή, ανάλογα με το ποιον σου. Αν σε αφορά πραγματικά, έχει να κάνει με το ποιος είσαι. Ο Τζαμιώτης προφανώς δεν χρειάζεται συστάσεις ως προς αυτό, ξέρει ποιος είναι και ξέρει πως το προσφυγικό τον αφορά. 

Η πλοκή ξεκινά όταν ένα μεγάλο καράβι με πρόσφυγες ξοκείλει σε ένα μικρό νησάκι του Αιγαίου. Οι μετανάστες είναι περισσότεροι από το σύνολο των κατοίκων, οι αρχές κάνουν ό,τι μπορούν για να τους βοηθήσουν, το ίδιο και κάποιοι στο νησί. Αλλά υπάρχουν ανησυχίες, όλο αυτό έχει φτάσει τους κατοίκους στα όρια τους, για πόσον καιρό θα περιθάλπουν πρόσφυγες, πρέπει να ζήσουν και την ζωή τους. Έχει τελειώσει σε μερικούς ακόμα κι η καλή διάθεση. Ειδικά όσο ο καιρός παραμένει κακός και οι πρόσφυγες δεν μεταφέρονται στο γειτονικό Μεγανήσι.

Κρατώντας ίσες αποστάσεις ο Κωνσταντίνος Τζαμιώτης στήνει μια τοιχογραφία περίπου 35 χαρακτήρων. Από τους νησιώτες βλέπουμε σχεδόν όλους τους τύπους, από τα λαμόγια ως τους καλύτερους ανθρώπους, το ίδιο φυσικά και από τους πρόσφυγες. Οι συναναστροφές και οι απόψεις τους είναι έντονες, για τον καθένα ο αντίκτυπος είναι διαφορετικός. Έχει να κάνει με την φιλοσοφία ζωής αλλά και την πρακτικότητα, με αυτό που συμβαίνει, ως μεγάλο γεγονός και αδιαμφισβήτητο, και αυτό που συμβαίνει τώρα στον καθένα, απλά και καθημερινά.

Αν αναρωτιέστε, λύση για το προσφυγικό δεν δίνεται, και δεν θα έπρεπε να δίνεται, άσε που δεν υπάρχει λύση στην μετακίνηση των πληθυσμών. Δεν ξεχωρίζει ένας κεντρικός ήρωας, είναι περισσότερο σαν να βλέπουμε ένα ζουμάρισμα σε μια εικόνα παρά να παρακολουθούμε μια ιστορία. Ένα στιγμιότυπο της Ιστορίας αποτυπώνεται. Αυτό είναι το βιβλίο- ακριβής καταγραφή με προβληματισμούς, χωρίς παρωπίδες, με μυρωδιές και αίμα, και σπέρμα και φαγητό. Λείπουν κάπως τα πραγματικά πάθη, γιατί κανέναν χαρακτήρα δεν γνωρίζουμε σε βάθος. 

Το ενδιαφέρον κρατιέται αδιάλειπτο ως το τέλος, έχω δε την αίσθηση πως όσο πλησιάζουμε σε αυτό, τόσο περισσότερο καταλαβαίνει κανείς τι ήθελε να πει λογοτεχνικά ο συγγραφέας. Θα έλεγα πως μου έλειψε ο βασικός ήρωας, όμως χαίρομαι που τουλάχιστον κάποιος έγραψε με θέμα το προσφυγικό χωρίς ευχολόγια και φόβους. Ή μάλλον με φόβους. Εύλογους. «Το Πέρασμα» ίσως είναι ένα πέρασμα για την λογοτεχνία μας· για να αρχίσουμε να μιλάμε και να γράφουμε, επιτέλους, με όρους πιο απτούς για αυτό που συμβαίνει γύρω. Κι αυτό που θα κρατήσω είναι το μότο του βιβλίου, πρώτο και τελευταίο, που θα έπρεπε πάντα να παραμένει στο πίσω μέρος του μυαλού μας:

Χθες ήμασταν εμείς, σήμερα κλήρωσε σε σας, ποιος ξέρει αύριο ποιον θα διαλέξει;

                                                                           Κατερίνα Μαλακατέ

«Το Πέρασμα», Κωνσταντίνος Τζαμιώτης, εκδ. Μεταίχμιο, 2016, σελ. 257


















Ακούστε τον Κωνσταντίνο Τζαμιώτη να μας μιλά στην εκπομπή Διαβάζοντας της Κυριακής στον Amagi. Από τις συνεντεύξεις που αξίζουν τον κόπο. 

"Η πόλη και η σιωπή", Κωνσταντίνος Τζαμιώτης

Σίγουρα διαφορετικό από τα άλλα του βιβλία με την μικρή έκταση και την σφιχτοδεμένη πλοκή «Η πόλη και η σιωπή» του Κωνσταντίνου Τζαμιώτη σηματοδοτεί ίσως μια στροφή στο τρόπο που γράφει. Το καινούργιο του μυθιστόρημα είναι μια εντελώς πραγματική ιστορία, με πρωταγωνιστή βουτηγμένο στην κρίση και δευτεραγωνιστές που συνθέτουν την εικόνα της πόλης με γλαφυρότητα.

Ο Αργύρης, ένας νεόφτωχος πρώην βιοτέχνης κουμπιών που τώρα βιοπορίζεται ως ταξιτζής, είναι ένας δυνατός μυθιστορηματικός χαρακτήρας, ικανός να κρατήσει πάνω του ολόκληρη την ιστορία και να δικαιολογήσει ίσως τους κάποιους πλατειασμούς της αφήγησης. Πρόκειται για έναν άντρα γύρω στα πενήντα με οικογένεια και τρία παιδιά που δεν κατόρθωσε να αντιληφθεί το μέγεθος της κρίσης στην αρχή της, δανείστηκε για να κρατήσει την επιχείρηση ανοιχτή κι έπειτα όταν αναγκάστηκε να την κλείσει βρέθηκε με χρέη στους τοκογλύφους και άνεργος. Η οικογένειά του που είχε συνηθίσει σε ένα επίπεδο ζωής δυσκολεύτηκε πολύ να συνηθίσει στα νέα δεδομένα- όπως κι ο ίδιος. Η έφηβη κόρη του άλλαξε σχολείο και βρέθηκε από το ιδιωτικό στο δημόσιο έχοντας χάσει όλους της τους φίλους, τα μικρότερα δίδυμα συνηθισμένα να παίρνουν πάντα αυτό που ζητούσαν νιώσαν προδομένα όταν αυτό δεν μπορούσε πια να συμβεί, αλλά ήταν αυτά που προσαρμόστηκαν καλύτερα από όλους. Και η γυναίκα του – η πάντα όμορφη Βάσω- αναγκάστηκε να τυλίγει σουβλάκια ως αργά τη νύχτα. Α,  κι έχει να τον αφήσει να κοιμηθεί μαζί της πάνω από χρόνο.

Η περιπλάνηση του ταξιτζή Αργύρη στους δρόμους της Αττικής, οι δοκιμασίες του που θα αποκαλύψουν και θα ατσαλώσουν τον χαρακτήρα του όσο σκληρά κι αν τον χτυπά η μοίρα, ο τρόπος που διαχειρίζεται τον κόσμο γύρω του που γκρεμίζεται έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον γιατί μας αφορούν όλους. Κι όταν στο ταξί του θα βρεθεί ένα τσαντάκι με λεφτά, πολλά λεφτά, θα βρεθεί στο δίλλημα, θα τα κρατήσει για να ξελασπώσει ή θα τα γυρίσει στον φουκαρά που τα έχασε;

«Έπρεπε να σκεφτεί καθαρά. Ολόκληρη περιουσία κρατούσε στα χέρια του, αυτό δεν άλλαζε. Κάθε λεπτό απραξίας ίσως του στοίχιζε. Μα αντί να συμμορφωθεί και να δει τι θα κάνει, υπέκυψε στον πειρασμό, σαν να είχε κιόλας αποφασίσει. Σε μια πρωτόγνωρη για τα δικά του μέτρα κρίση μεγαλομανίας, ξόδεψε καμιά δεκαριά φορές το ποσό, αξιοποιώντας το με τους πιο αλλοπρόσαλλους και αντιφατικούς τρόπους, κι έπειτα αφού κατέληξε να οφείλει σ’ εκείνο το φανταστικό χρηματιστήριο επιθυμιών περισσότερα κι από όσα χρώσταγε στην πραγματικότητα, απόμεινε με την πικρή αίσθηση πως τριακόσιες σαράντα εννέα χιλιάδες ήταν ένα μάλλον μικρομεσαίο ποσό, που δεν αρκούσε για να τα διορθώσει όλα»

 Όλοι οι Έλληνες θα μπορούσαν να έχουν βρεθεί στη θέση του Αργύρη- ίσως και να είναι, σε ένα άλλοτε μεγάλο κι άλλοτε μικρό, βαθμό- όμως το πώς θα αντιδρούσε καθείς έχει να κάνει με το ποιος είναι. Ένα μυθιστόρημα για την χαμένη μας ταυτότητα είναι αυτό, για την ικανότητα του ανθρώπου να επιβιώνει και να ανακαλύπτει μέσα από την κακουχία και τη μιζέρια έννοιες ασύμβατες όπως η γενναιοδωρία, η αγάπη για τον συνάνθρωπο, η συναίσθηση της κοινωνικής ευθύνης, η ύπαρξη στα βασικά της σημεία. Σε οξείες καταστάσεις αυτή η ακούσια αναζήτηση του εαυτού είναι επώδυνη, κάποτε αιματηρή. Ο Αργύρης φτάνει κυριολεκτικά στα όρια του, τον κυνηγούν και τον κατηγορούν οι πάντες και τα πάντα, δεν πάει παρακάτω. Κι όμως ο συγγραφέας κατορθώνει να μας αφήσει μιαν μικρή ακρούλα ελπίδας∙ ένα αμυδρότατο φως πως στην τελική ανάλυση δεν χάθηκαν όλα.  

 «Η πόλη και η σιωπή», Κωνσταντίνος Τζαμιώτης, εκδ. Καστανιώτης, 2013, σελ. 493

Y. Γ. 42 Ο Κωνσταντίνος Τζαμιώτης θα παρουσιάσει την Τετάρτη 5/3/2014 στις 7μ.μ στο Booktalks http://www.facebook.com/booktalkscafe  το βιβλίο παρέα με τον no14me. 

«Παραβολή», Κωνσταντίνος Τζαμιώτης

Η «Παραβολή» του Κωνσταντίνου Τζαμιώτη είναι μια μικρή μετρημένη νουβέλα, ένα βιβλίο με θεατρική οικονομία, έξυπνη αρχική ιδέα και εξαιρετική εκτέλεση. Μια εταιρία έχει αναλάβει την υποκατάσταση του αγαπημένου σου προσώπου όταν αυτό εγκαταλείψει τη ζωή με μια πολύ πειστική τρισδιάστατη απεικόνιση. Ο ειδικός παραλήπτης της εταιρίας Χ.Α. Ρόντας έχει δυο υποθέσεις. Η πρώτη, φαινομενικά απλή, είναι η προσομοίωση ενός Χριστουγεννιάτικου τραπεζιού με τον εκλιπόντα πάτερ φαμίλια παρόντα. Η δεύτερη, είναι πιο δύσκολη, και  αφορά στην «αντικατάσταση» του πατέρα μιας νεαρής γυναίκας που είναι πολύ άρρωστη. Και οι δυο θα πάνε φρικτά λάθος.

Ο συγγραφέας, χωρίς να δημιουργεί εφιαλτικό περιβάλλον- σε καμία φάση δεν έχουμε την αίσθηση της δυστοπίας- παίρνει σα δεδομένο τη δυνατότητα της υποκατάστασης αγαπημένων προσώπων και διερευνά τα όρια της αγάπης, του έρωτα, του θανάτου και τελικά της ζωής. Οι ήρωες του δεν είναι ούτε κακοί, ούτε καλοί, είναι ανθρώπινοι και θέλουν όλοι μιαν άλλη ζωή, διαφορετική από αυτή που τους έλαχε.

            Το θεατρικό υπόβαθρο του Τζαμιώτη δεν κρύβεται, επικεντρώνεται στους χαρακτήρες και τους διαλόγους, ολοκληρώνει την αρχική του ιδέα χωρίς πολλούς ενδιάμεσους σταθμούς σε άλλες ιστορίες ή γεγονότα. Το βιβλίο διαβάζεται εύκολα, ίσως με τον απογευματινό καφέ, και μένει στη μνήμη.

«Παραβολή», Κωνσταντίνος Τζαμιώτης, εκδ. Καστανιώτης, 2006, σελ.136