«Λίλιθ. Από γράμμα σε γράμμα», Ελένη Γκίκα

Με την Ελένη Γκίκα μας συνδέουν ένα σωρό εκλεκτικές συγγένειες, με πρώτη πρώτη αυτή της εμμονής με την ανάγνωση, της ακατάσχετης πολυφαγίας βιβλίων, της ανικανότητάς ίσως να υπάρξουμε δίχως ένα βιβλίο στο προσκεφάλι μας. Με τούτο το μυθιστόρημα ανακαλύψαμε πως μας συνδέει κι η Λίλιθ, η μαύρη πλευρά του φεγγαριού, η γυναίκα που στάθηκε ίσα πλάι στον Αδάμ, μέχρι να την κερδίσει ο σατανάς και να αντικατασταθεί από την πειθήνια Εύα, την φτιαγμένη από τα πλευρά του.

Η Λίλιθ, η ηρωίδα τούτου του βιβλίου που είναι και δεν είναι η συγγραφέας του, η γυναίκα που καθορίστηκε από το όνομα που διάλεξε η μητέρα της για αυτήν, είναι μια αρχαιολόγος που δέχεται να γράψει ένα βιβλίο, πρώτη φορά ερωτικό, μετά από πίεση του εκδότη της. Βασιζόμενη σε ένα πακέτο ερωτικές επιστολές που βρήκε σε ένα παλαιοβιβλιοπωλείο (αληθινές επιστολές μας λέει η συγγραφέας) και στηριζόμενη πάνω στα διαβάσματά της, το μόνο αληθινό αποκούμπι, θα ψάξει να γράψει μια ιστορία έρωτα, να νιώσει, αυτό που ένιωσε η γυναίκα που έγραφε τα γράμματα, να υπάρξει αυτή, μέσα από τα κείμενα των άλλων.

                                                           Γράμμα 21

Χρόνο με τον χρόνο, μέρα με τη μέρα, γνωρίζοντας τον κόσμο γύρω μου, χίλια μηνύματα. Θολά, απροσδιόριστα, μα πολλές φορές ξεκάθαρα, μου μιλούν για ένα αστέρι που καθοδηγεί το διάβα μας.

Είναι μοίρα, είναι τα παιχνίδια της ζωής, είναι το πεπρωμένο, δεν ξέρω… Αυτό που ξέρω είναι ότι η παρουσία σου είναι αισθητή σε κάθε σημαντικό γεγονός της ζωής μου που πρέπει να πάρω κάποιες αποφάσει. Εκείνες τις στιγμές τα λόγια σου και η μορφή σου κυριαρχούν στη σκέψη μου και καθορίζουν τις ενέργειες μου.

Η σχέση που έχει αναπτυχθεί ανάμεσά μας θέλω να παραμείνει ερωτικά πλατωνική, να μην αλλοιωθεί και φθαρεί από τίποτε, να μην μπει ανάμεσά μας ο σεξουαλικός ή ο οικονομικός παράγοντας γιατί τελικά αυτά αλλοιώνουν τις σχέσεις, τις φθείρουν και τις τελειώνουν. Η πίεση του χρόνου, τα προβλήματα της καθημερινότητας, οι υποχρεώσεις, αλλά και οι διαφορετικοί κόσμοι που ζούμε κάνουν την επαφή μας δύσκολη, όμως είσαι σημαντικός για μένα και υπάρχεις πάντα μέσα στη σκέψη μου, μην το ξεχνάς.

Το βιβλίο είναι ένα εξαιρετικό υβρίδιο, γυρίζοντας την κάθε του σελίδα δεν ξέρεις αν θα βρεις ένα κομμάτι της Λίλιθ, μια επιστολή, μια κριτική λογοτεχνίας ή ένα κομμάτι ενδιαφέροντος από τον τύπο. Όλα όσα απασχολούν την συγγραφέα, η λογοτεχνία, πρωτίστως, ο έρωτας, δευτερευόντως, τα παιδιά, οι σχέσεις μας με τη Μάνα, το πώς και γιατί είναι έτσι δομημένη η κοινωνία μας και πάνω από όλα η αγάπη υφαίνουν έναν ιστό γύρω από τον αναγνώστη που στο τέλος νιώθει πως βγήκε από μια βουτιά στην ανθρώπινη ψυχή διαφορετική από τις άλλες.

Αλήθεια, μαμά, γιατί εσύ δεν έκανες άλλα παιδιά;

Κι εγώ; Γιατί δεν έτυχε ποτέ να γεννήσω; Τυχαίνει αυτό;

Κι είναι επειδή το επιθυμώ, ή δεν το επιθυμώ;

Και εγώ γιατί δεν το επιθυμώ; Ή μήπως όχι;

Το μυθιστόρημα, πέρα από ένα βιβλίο reference για κριτικές της Ελένης, έχει ενδιάμεσα κομμάτια εξαιρετικά λυρικά, που λειτουργούν, πέρα από τα ίδια τα ποιήματα, περίπου ως ποίηση. Σου ζητούν να αγαπήσεις την ομορφιά τους και να νιώσεις το ανείπωτο.

Για μένα πάντως το βασικό ατού του βιβλίου είναι η όρεξη που ανοίγει στον βιβλιόφιλο να διαβάσει κι άλλο, κι άλλο, να γνωρίσει κι έναν συγγραφέα ακόμα. Από τις σελίδες του βιβλίου περνούν δεκάδες άλλα βιβλία και συγγραφείς, ο Μπολάνιο, ο Κασάρες, ο Φλωμπέρ, η Καραπάνου, ο Ντοστογιέφκι, ο Ντάρελ, ο Ροθ, η Λαφορετ, ο Ζέμπαλντ, ο Λεμ, ο Πεσσόα, η Ντίκινσον, ο Σεμπρουν, ο Ταμπούκι, η Πρου, η Ογκάουα, ο Μουρακάμι, ο Κάφκα, ο Μακ Γιούαν, η Πλαθ, η Τόνι Μόρισσον και τόσοι τόσοι άλλοι. Στο τέλος είχα βγάλει τεφτέρι και σημείωνα.

Με πολλές αυτοβιογραφικές αναφορές, η «Λίλιθ. Από γράμμα σε γράμμα» είναι και δεν είναι ένα «γυναικείο βιβλίο». Ναι, η θεματολογία του αφορά τις γυναίκες, ναι, οι γυναίκες μπορούν να ταυτιστούν με την ιστορία, να την νιώσουν στο πετσί τους. Όμως τούτο το νέο είδος λογοτεχνίας που τείνει πια να καθιερώσει η Ελένη Γκίκα, έχει να πει πολλά σε κάθε χτυπημένο βιβλιόφιλο.

«Ο ιδανικός αναγνώστης είναι ένας σωρευτικός αναγνώστης∙ κάθε ανάγνωση ενός βιβλίου προσθέτει ένα νέο στρώμα ανάμνησης στην αφήγηση.

Κάθε ιδανικός αναγνώστης είναι ένας συνειρμικός αναγνώστης και διαβάζει λες και όλα τα βιβλία είναι το έργο ενός αγέραστου και εξαιρετικά παραγωγικού συγγραφέα.

                                                                                    Αλμπέρτο Μανγκέλ

«Λίλιθ. Από γράμμα σε γράμμα», Ελένη Γκίκα, εκδ. Καλέντης, 2014, σελ. 661

Υ.Γ. Την Κυριακή 12/10/2014 στις 2 μ.μ. θα μιλήσουμε για την Λίλιθ με την Ελένη Γκίκα στον www.amagiradio.com στα πλαίσια της εκπομπής ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ@amagi

Υ.Γ. 42 Την Τετάρτη 15/10/2014 θα ανακρίνω την Ελένη ζωντανά στο Booktalks στις 7:30 μ.μ.

Παρουσίαση στην Αθήνα "Κανείς δεν θέλει να πεθάνει".

Η προτελευταία παρουσίαση του "Κανείς δεν θέλει να πεθάνει" στην Αθήνα, σήμερα στο Revolt (Κωλέττη 25-27, Εξάρχεια). Θα ακολουθήσει μία ακόμα τον Νοέμβριο και μετά πάπαλα. Οπότε σπεύσατε :P

"Οικογενειακά μυστικά", Serge Tisseron

Κάνω σπάνια αναρτήσεις για βιβλία non-fiction- όχι γιατί δεν διαβάζω τέτοια, απλά γιατί νιώθω τελείως αναρμόδια να κρίνω. Μέχρι πριν από περίπου έναν χρόνο ο,τι δεν είχε την ετικέτα λογοτεχνία δεν περνούσε το κατώφλι του σπιτιού μου. Ίσως κάποια φιλοσοφικά κείμενα, και ως εκεί. Η βιβλιοθήκη μου έχει ποίηση, μυθιστορήματα και διηγήματα. Κυρίως.

Σήμερα όμως θα αποπειραθώ να σας μεταφέρω την εμπειρία μου με τα «Οικογενειακά Μυστικά», έτσι σαν άσκηση περισσότερο, σαν σκόρπια καταγραφή σκέψεων και όχι βέβαια σαν επιστημονική κριτική ενός εκλαϊκευμένου βιβλίου ψυχολογίας. Δεν έχω ούτε τα φόντα, ούτε και την όρεξη για αυτό.

Ο Serge Tisseron γνωστός ψυχαναλυτής στην Γαλλία από τότε που κατάφερε μελετώντας Τεν Τεν να αποκρυπτογραφήσει το μυστικό του πατέρα του δημιουργού του, Ερζέ, ασχολείται χρόνια με την παθολογία των μυστικών, που μένουν ανείπωτα και επηρεάζουν την επόμενη, ίσως και την μεθεπόμενη γενιά. Ένα μυστικό- μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη, μια εγκατάλειψη, μια υιοθεσία, μια τραυματική εμπειρία βασανισμού, σεξουαλικής κακοποίησης- που μένει κρυμμένο, καθρεφτίζεται στην συμπεριφορά του γονιού που επηρεάζει την μετέπειτα ζωή και συμπεριφορά του παιδιού του, κι αυτό την συμπεριφορά του δικού του παιδιού.  Το παιδί, που δεν ξέρει το μυστικό, ούτε τη φύση του, ούτε μερικές φορές την ύπαρξή του, λαμβάνει σήματα ακόμα και από την έκφραση του προσώπου του γονιού κι έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος τραύματος.

Τα τραύματα που η πρώτη γενιά δεν έχει επεξεργαστεί σωστά ευθύνονται για τις ανοίκειες συμπεριφορές στις οποίες τα παιδιά είναι μάρτυρες ή από τις οποίες πλήττονται και τα ίδια χωρίς να τους δίνεται καμία εξήγηση. Δεν ξέρουν πώς να ερμηνεύσουν αυτό που αντιλαμβάνονται, ως εκ τούτου δεν κατορθώνουν να συσχετίσουν αυτό που βλέπουν και ακούν με όσα γνωρίζουν εκ των προτέρων για τον γονιό τους. Αντιδρούν λοιπόν αναπτύσσοντας χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους και μοντέλα συμπεριφοράς που θα παραμείνουν, ακόμη κι αν οι ψυχικές κατασκευές που τα υποβαστάζουν ξεχαστούν στην συνέχεια. Μαθαίνουν κυρίως να λειτουργούν με διχασμένο ψυχισμό: από την μια οφείλουν να εντοπίσουν την ύπαρξη του Μυστικού με τέτοιο τρόπο ώστε να μην διακινδυνεύσουν να φέρουν τον γονιό τους αντιμέτωπο με κάτι που μοιάζει ότι θέλει να κρύψει∙ από την άλλη όμως, υποχρεώνονται να κάνουν σαν να μην έχουν δει και να μην έχουν ακούσει τίποτε.

Ο συγγραφέας έχει νηφαλιότητα στον τρόπο που αναλύει τα Οικογενειακά μυστικά, δεν διεκδικεί το αλάθητο του Ψυχολόγου, το κείμενο ρέει αβίαστα και δεν δημιουργεί σε καμία φάση απορίες και ερωτηματικά, πέρα από αυτά που εγείρονται από το περιεχόμενό του. Με λίγα λόγια, ακόμα κι εγώ η αδαής, το κατάλαβα.

Η χονδροειδής κατανόηση αυτών των μελετών, όπως ακριβώς και η βιαστική ανάγνωση των ερευνών των συστημικών, καταλήγει φυσικά σε κατάχρηση της θεωρίας. Η εξήγηση «επειδή ο παππούς σας(ή η γιαγιά σας) έκανε αυτό ή εκείνο», έγινε το δόγμα ορισμένων θεραπευτών. Όμοια με τον ήρωας του «Κατά φαντασίαν ασθενούς» του Μολιέρου, που επαναλαμβάνει αδιάκοπα «Ο πνεύμονας, σας λέω» για να εξηγήσει τα διάφορα και ποικίλα προβλήματα που βασανίζουν μια κοπέλα, έτσι κι αυτοί βάλθηκαν να επαναλαμβάνουν ασταμάτητα: «Ο πρόγονός σας, σας λέω».

Είχα καιρό να διαβάσω ολοκληρωμένο βιβλίο ψυχολογίας, αν και στο ίντερνετ τα άρθρα αυτά είναι που αναζητώ πρώτα. Ο Τισερόν κατάφερε να μου κρατήσει το ενδιαφέρον και να με κάνει να αναρωτηθώ «Βρε λες για όλα να φταίει ο παππούς που έφυγε με την καμπαρετζού;».

«Οικογενειακά μυστικά», Σερζ Τισερόν, μετ. Ματίνα Βασιλείου, εκδ. Άγρα, 2014, σελ.157 

Διαβάζοντας@amagi Κυριακή 5/10/2014 2-4μ.μ. με τον Αλέξη Δαμίγο

Διαβάζοντας@ amagi 2-4 μ.μ. σήμερα Κυριακή 5/10/2014 εκτάκτως χωρίς την Τίνα (μας) Μανδηλαρά αλλά με εκλεκτό καλεσμένο-συμπαρουσιαστή τον Αλέξη Δαμίγο, τον ιδρυτή του blog Ναυτίλος, τον άνθρωπο που έχει πάνω από 14.000 βιβλία, έναν από τους πιο "διαβασμένους" Έλληνες βιβλιόφιλους. Θα μιλήσουμε για σημαντικά βιβλία, για ενδιαφέρουσες εκδόσεις, για τον Τζόις, και τον Μπέρνχαρντ και τον Κορτάσαρ. Θα διαβάζουμε αποσπάσματα διαλεγμένα από τον Αλέξη και θα ακούσουμε φοβερές κινηματογραφικές μουσικές, κι αυτές επιλογή του καλεσμένου μας.

Κληρώνουμε 2 αντίτυπα του εμβληματικού έργου του Τσαρλς Ντίκενς, " Ο Ζοφερός Οίκος" ευγενική προσφορά των εκδόσεων Gutenberg. Για να πάρετε μέρος στην κλήρωση θα πρέπει να κάνετε like στο αντίστοιχο ποστ στο group της εκπομπής στο facebook.

Υ.Γ. 42 Για να ακούσετε την εκπομπή αρκεί να μπείτε στην σελίδα του σταθμού www.amagiradio.com , ενώ για ταμπλέτες, τηλέφωνα και άλλα συναφή κατεβάστε την εφαρμογή TuneIn Radio και βρείτε τον amagi.

Για να είμαι

Κάποιες φορές το να μην διαβάζεις είναι βάλσαμο, μοιάζει περίπου σαν διακοπές στην θάλασσα για executive εταιρίας. Κάποτε το να μην διαβάζεις και να μην ξεχωρίζεις, στο μετρό ή στην τράπεζα ή στην θάλασσα, μοιάζει παρηγοριά για όλα όσα θα θελες. Μια κανονικότητα. Την αίσθηση της πληρότητας∙ κάνοντας αγκαλιές το μωρό σου το πρωί και διαλέγοντάς του το φορμάκι του.

Η γαμημένη η πληρότητα καραδοκεί σε ένα σωρό στιγμές κι έπειτα χάνεται και γυρνούν οι σκέψεις, βασανιστικές, για το ένα και το άλλο. Ίδια με αυτή την κανονικότητα, αυτή που πάλεψα να αποκτήσω μια ολόκληρη ζωή, να μοιάζω, να είμαι, να αισθάνομαι αυτό που πρέπει.

Ώρες ώρες αυτές, η κανονικότητα και η πληρότητα, με στοιχειώνουν. Δεν τις έχω και ποτέ δεν τις είχα. Τις κυνηγάνε παντού. «Τρώει αργά όμως», μου είπε η κυρία στον παιδότοπο. Της είχε χαλάσει τον προγραμματισμό για την τούρτα. Δεν ανταπεξήλθε στην κοινή πρακτική, ξεχώρισε. Τρώει αργά όμως, μου είπε. Δεν είπε έχει εξαιρετικό λεξιλόγιο, δεν είπε είναι πολύ όμορφος. Είπε «τρώει αργά» και «είναι μικρόσωμος για την ηλικία του». Αυτά είπε. Δεν ήταν κανονικός με τα δικά της στάνταρ.

Ώρες ώρες το να μην διαβάζω με κάνει μια φυσιολογική μάνα. Δεν ξεχνάω να μαγειρέψω στο μωρό. Δεν είμαι αμελής στα e-mails. Δεν απογοητεύω κανέναν. Δεν φαίνομαι σε κανέναν εξωτική. Η διακοπή του διαβάσματος εμπεριέχει πάντοτε το κίνδυνο να μην ξαναγυρίσω σε αυτό. Να μην είμαι.

Αυτό που είμαι μετριέται σε λέξεις. Αυτή είναι η αλήθεια. Η νόρμα μου. Η δική μου. Αυτό που είμαι μετριέται σε αριθμούς λέξεων και υπογραμμισμένες φράσεις, και ολοένα πιο διαπλεκόμενες ιστορίες στο μυαλό μου. Αυτό με κάνει να τα βγάζω πέρα, ο μόνος τρόπος να προσεγγίσω την πραγματικότητα. Υπάρχουν κι άλλοι τρόποι, το ξέρω. Πιο κανονικοί. Δεν τους έχω και ποτέ δεν τους είχα. Έπειτα από κάθε αγρανάπαυση γυρνώ στο διάβασμα. Για να είμαι.

"Brainstorm" του Μαραμπού

          

         

         Αν κάποιος σου έλεγε: “Δείχνεις λίγο μελαγχολικός/ή σήμερα”, μέχρι που θα το έπαιρνες και για κομπλιμέντο! Αντί αυτού, αν σου έλεγε, “Δείχνεις κάπως καταθλιπτικός/ή σήμερα”, θα του έριχνες ένα βλοσυρό βλέμμα και μπορεί και να τον έβριζες ακόμη, αν η κατατονία δεν είχε καταλάβει υπό την εξουσία της τις εναλλαγές των διαθέσεών σου! Μελαγχολία και κατάθλιψη είναι το ίδιο πρόσωπο που ακούει σε δυο ονόματα, το Ευγενία έγινε Τζένη και το Τερψιχόρη έγινε Έρση, εσύ θα διαλέξεις ποιο σου ταιριάζει καλύτερα. 

Λέγε με Τερψιχόρη. Η μελαγχολία, σε σχέση κυρίως με τους ανθρώπους της τέχνης, και πιο συγκεκριμένα με τους συγγραφείς, πάντοτε με απασχολούσε σε υπερβολικό βαθμό και έψαχνα βιβλία πάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Η αρχή έγινε με το μικρό βιβλιαράκι του Αριστοτέλη “Μελαγχολία και ιδιοφυΐα” που προσπαθούσε να απαντήσει στο ερώτημα, γιατί όλοι οι εξαιρετικοί άνθρωποι είναι μελαγχολικοί; Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνταν και το ογκώδες βιβλίο του Ρόμπερτ Μπέρτον “Η ανατομία της μελαγχολίας”. Η κρατούσα άποψη τότε, ήταν εκείνη με τους τέσσερις χυμούς του ανθρώπινου σώματος, όπου κάπου το χάσαμε με τις δοσολογίες και το κοκτέιλ βγήκε μπόμπα (που πολλές φορές έσκασε και μας πήρε ο διάολος)! Τις αυτοκτονίες γνωστών συγγραφέων συγκεντρώνει στο βιβλίο του “Αυτοκτονία” ο Λεωνίδας Χρηστάκης και συμβάλει και κείνος με τον τρόπο του στην δημιουργία μιας απάντησης στο τι τέλος πάντων είναι η μελαγχολία και πόσο κακό μας κάνει; 

Για καιρό πίστευα ότι οι συγγραφείς είναι περισσότερο επιρρεπείς στην μελαγχολία γιατί διαθέτουν μια οξυμένη ευαισθησία και έναν βαθμό δυσαρέσκειας για τον κόσμο που τους περιβάλλει, την οποία και μεταπλάθουν διαρκώς μέσα στα γραπτά τους. Η κατάθλιψη (θα το κάνω Έρση, αφού βλέπω ότι έτσι το έχεις συνηθίσει τώρα πια!) δεν κάνει διακρίσεις, χτυπάει στα τυφλά, αν και “έχει καταδειχθεί, με σχετικά πειστικό τρόπο, πως οι καλλιτεχνικές ιδιοσυγκρασίες (προπάντων οι ποιητές) είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στη διαταραχή”. Το σίγουρο είναι ότι κανείς δε ξέρει τον λόγο που εμφανίζεται η κατάθλιψη στους ανθρώπους, μόνο εικασίες μπορούν να γίνουν επ' αυτού. 

Ο Γουίλλιαμ Στάιρον, ελάχιστα μεταφρασμένος στην Ελλάδα, γνωστός για το βιβλίο του “Η εκλογή της Σόφι”, γράφει την δική του προσωπική εμπειρία με την κατάθλιψη, το χρονικό μιας τρέλας, όπως εύστοχα δηλώνεται στον υπότιτλο του βιβλίου. 

            Η κατάθλιψη είναι μια  συναισθηματική διαταραχή τόσο μυστηριωδώς οδυνηρή και ασαφής όσον αφορά το πώς την συλλαμβάνει ο νους – η νόηση που δρα ως μεσάζων – ώστε ξεπερνά κάθε περιγραφή (...) αν η περιγραφή του πόνου ήταν εύκολη, οι περισσότεροι από τους πάμπολλους πάσχοντες από τούτη την πανάρχαια αρρώστια θα κατόρθωναν να περιγράψουν με σαφήνεια στους φίλους και τους συγγενείς (ακόμα και στον γιατρό τους) ορισμένες από τις πραγματικές διαστάσεις του μαρτυρίου τους, και να αποσπάσουν ενδεχομένως την, εν γένει ανύπαρκτη, κατανόηση των άλλων˙ αυτή η αδυναμία κατανόησης συνήθως δεν οφείλεται σε έλλειψη οίκτου, αλλά στη βασική ανικανότητα των υγιών ατόμων να συλλάβουν μια μορφή βασανιστηρίου τόσο ξένη προς την καθημερινή τους εμπειρία. 

    Η κατάθλιψη έχει κάποια κοινά συμπτώματα και συγκεκριμένες θεραπείες, όμως ο κάθε ασθενής την βιώνει με μοναδικό τρόπο και το ίδιο μοναδική θα πρέπει να είναι και η λύση που θα τον βοηθήσει να την νικήσει. Στα τελευταία στάδιά της, η ιδέα της αυτοκτονίας (δεν προτείνεται ως λύση!!) γίνεται έμμονη και επιτακτική. Οι περισσότεροι γνωρίζουν κάποιον που έχει αυτοκτονήσει, έχει αποπειραθεί να το κάνει ή απλώς το έχει σκεφτεί. Η κατάθλιψη λόγω του εσωστρεφούς χαρακτήρα της, σπάνια γίνεται βίαιη απέναντι στους άλλους, το πρώτο και τελευταίο θύμα της, είναι εκείνος που την κουβαλά. 

            Η εν λόγω γενική άγνοια ως προ το τι είναι πραγματικά η κατάθλιψη φάνηκε πρόσφατα στην περίπτωση του Πρίμο Λέβι, του αξιόλογου Ιταλού συγγραφέα και επιζώντα του Άουσβιτς, ο οποίος το 1987, στα εξήντα επτά του χρόνια, ρίχτηκε από μια σκάλα στο Τορίνο (...) αντέδρασαν, θαρρείς και αυτός ο άνθρωπος, τον οποίο θαύμαζαν βαθύτατα και ο οποίος είχε υποστεί τόσα μαρτύρια στα χέρια των Ναζιστών – ένας άνθρωπος υποδειγματικού θάρρους και αντοχής – με την αυτοκτονία του παρουσίασε μια αδυναμία, μια κατάρρευση της προσωπικότητάς του, την οποία αρνούνταν να δεχτούν. Μπροστά σε ένα τρομερό απόλυτο – την αυτοκαταστροφή – αντέδρασαν επιδεικνύοντας αμηχανία και μια υποψία ντροπής. 

Ο Στάιρον γράφει ένα εκπληκτικό βιβλίο που σε καθηλώνει και περιγράφει με τόσο δεξιοτεχνικό τρόπο τα στάδια της δικής του κατάθλιψης, που για μερικές στιγμές, αισθάνεσαι πως παίζει με το δικό σου μυαλό. Απορρίπτει τον όρο “κατάθλιψη (depression)” που τον βρίσκει κακόγουστο (αν δεν ακουγόμουν πολύ κυνικός, θα έλεγα ότι τον βρίσκει μέχρι και καταθλιπτικό!), και θεωρεί ότι ο όρος “μελαγχολία” αποδίδει καλύτερα το ψυχικό άλγος που νιώθουν οι πάσχοντες. Εντούτοις, διατηρεί τις αντιρρήσεις του και προτείνει απηυδισμένος έναν δικό του όρο.

Ως άνθρωπος που βασανίστηκε σε βαθμό υπέρτατο από την ασθένεια, αλλά κατόρθωσε να μιλήσει γι' αυτή, θα έκλινα υπέρ μιας αληθινά εντυπωσιακής ονομασίας. Το “brainstorm”, λόγου χάριν, έχει δυστυχώς χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει, ελαφρώς σκωπτικά, την έμπνευση του νου. Απαιτείται πάντως κάτι ανάλογο. Πληροφορούμενος πως η ψυχική διαταραχή ενός ανθρώπου εξελίχθηκε σε θύελλα – μια ατόφια μανιασμένη θύελλα στον εγκέφαλο, κάτι με το οποίο, όντως, μοιάζει πρωτίστως η κλινικώς διαπιστωμένη κατάθλιψη – ακόμα και ο απλός άνθρωπος, ο μη ειδικός, ενδέχεται να την αντιμετωπίσει με κατανόηση και όχι με τη συνήθη αντίδραση απέναντι στη λέξη “κατάθλιψη”, του τύπου “Και λοιπόν τι έγινε;” ή “Θα σου περάσει” ή “Όλοι έχουμε τις άσχημες μέρες μας”.

Διαβάστε άφοβα το βιβλίο του Στάιρον, δεν υπάρχει περίπτωση να σας ψυχοπλακώσει. Δοσμένες με καυστικότατο χιούμορ είναι οι συνεδρίες με τον ψυχίατρό του, σαν απολαυστικό ιντερλούδιο! Να θυμάστε όμως ότι δεν προτείνει λύση, παρά μόνο για την δική του κατάθλιψη. Για την κατάθλιψη όλων των υπολοίπων, αφού τα στατιστικά δείχνουν ότι σχεδόν όλοι θα περάσουμε μια έστω και ήπιας μορφής κατάθλιψη, πρέπει να αναζητηθεί λύση κάπου αλλού. Η κατάθλιψη μπορεί να νικηθεί, “που πιθανότατα είναι η μοναδική θετική πλευρά της”.

                                                                                                  Μαραμπού

"Θέα στο σκοτάδι", Ουίλιαμ Στάιρον, μετ. Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδ.Ποταμός, 2003, σελ.125

Υ.Γ. 42 Οι ζωγραφικοί πίνακες είναι του Γκόγια, της Romy Campe και του Joe MacGown.